12,530, Entries iti Salip ti Daniw

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

    Kolum: Iti Duyog ti Singasing

 (Maudi a Paset)

 

Nasurattayon ti maipapan daytoy a pasalip ti daniw a haiku ken nagkunaantayo nga intayto suraten ti resultana, ta intayto met aramiden ti pammaliiwtayo. Isu daytoyen.

Nasdaawtayo, ta apounay metten, ta nagadu ti nakisalip! Naggapu iti nadumaduma a nasion, nupay pasalip daytoy ti National Aeronautics Space Administration (NASA) ken ti University of Colorado at Boulders’ Laboratory for Atmospheric and Space Physics babaen ti kampaniada a “Going to Mars.” (Basaen ti napalabas nga isyo daytoy a kolum, “Ti Galaktika a Daniw”, a nangisuratantayo iti detalie ken paliiwtayo.) Nakalukat daytoy salip iti isu amin, saan laeng nga iti USA. Nagangayanna, immabut iti 12,530 valid entries iti uneg laeng ti dua a bulan a panagisubmitar iti ikontes! Sus, grabe, a panagayat iti daniw!

Saan a namnamaen iti kastoy a kaadu ti nakisalip. Ta ti maysa pay a salip, ti arte (drawing), ket immabut laeng iti 377. Ngem daytoy a salip ti daniw a haiku, immabut iti rinibribu nga entry. Ala ket, maysa laeng ti mabalin nga isalip ti maysa a partisipante. Daytoy ti mangipaneknek nga adu iti agduyos iti daniw a haiku.

No ti kunada idi damo, tallo laeng iti mangabak, ngem iti kaadu dagiti nakisalip, nabaliwan ket napagbalin a lima dagiti kapipintasan, adda pay special recognition a kas ti MAVEN haiku, Haiku for Mars, Reflections on Earth, Haiku about haiku ken Humor. Adda payen ti Educator recognition ta adu met dagiti mannursuro nga agisursuro maipapan iti haiku, ania pay, ginuyugoydan a dagiti estudianteda a makisalip, ta silulukat ti salip para amin, isu nga adda dagiti entries a naggapu kadagiti pagilian ti India, Australia, ti  Ramallah & al-Bireh, Palestine.

Ngem nasurot latta ti pagannurotan a kas iti immuna a nailanad. Ti publiko ti mangbotos no ania ti magustuanda kadagiti rinibu nga entries. Iti dagup dagiti botos, 39,100. Ngem gapu ngata iti kaadu dagiti entries ken immadun ti naipaayan iti gungguna, saanen a tallo laeng ti mangabak a maikabil iti DVD, no di ket dagiti amin nga addaan iti uray no dua a botos laeng ket karamanen.

Dagitoy man dagiti lima a kangangatuan iti botos. Addaan iti botos a 2031 ti kangatuan, isu daytoy: “It’s funny, they named/ Mars after the God of War/ Have a look at Earth”, ni Benedict Smith, United Kingdom; “Thirty-six million/ miles of whispering welcome./ Mars, you called us home”, 1974 votes a daniw ni Vanna Bonta, USA; “Stars in the blue sky/ cheerfully observe the Earth/ while we long for them”, addaan iti 1682 votes a daniw ni Luisa Santoro, Italy; 1275 votes ti naala ti haiku a “distant red planet/ the dreams of earth beings flow/ we will someday roam”, ni Greg Pruett, Idaho, USA; daniw Fanni Redenczki, iti Hungary ti maika-5 ken addaan 1265 votes, “Mars, your secret is/ unknown for humanity/ we want to know you.”

Dayta immuna, kayatna a sawen, pinanaganantayo ti planeta Mars iti God of War ngem asino ti aggugubat, saan kadi a dagiti met la earthlings? Isu a dayta number two, iti kaadu ti tao ditoy lubong, adda mangiyaw-awis iti kappia ken kinatalged, a kapada met la ti maikatlo, maikapat ken maikalima; panagessem iti talna ken wayawaya ti nakaisentroan dagiti nangabak.

Nupay makuna a napili dagiti nangabak babaen ti papolaridad, makita ti kinasariwawek ti panagut-utek dagiti nakipartisipar, isu nga adda met dagiti nagiray iti makaray-aw, (humorous haiku) ken adda latta met ti nangipasaksak ti haiku-senryu ngem ti nangipaay kadatayo iti panagellek ket ti haiku-food poem, a kunana: “yellow round biscuit/ sugared croissant, the moon plays/ in the starry sky.” Siguro a ket, naayat met iti kaan ti author, isu a pati daniw a haiku ket saan a makalibas iti kinasariwawek ti mugingna.

Itay laeng napalabas nga isyo a trinatartayo ti food poem, a saan laeng a basta daniw taraon, adda met iti panangikonektar iti sabali babaen ti panangiyibbet iti dua wenno ad-adu a kaipapanan. Dagiti laeng managimutektek ti makasurat iti kastoy. Saan laeng a nakapulpulos a nature dagiti naisalip, adda met nagiray iti sabali a porma ken topiko ngem iti disiplina met laeng haiku.

Iti kaadu dagiti simmalip, mangipamatmat a saanto nga agkupas ti daniw, ta saan laeng nga universal a lengguahe, no di pay ket galactic. Ket daytoy a pasamak iti mangipaneknek.#