Footer

Ania ti pudpudno a kasasaad ti pagilian?

Iti State of the Nation Address (SONA) ni Pres. Gloria Macapagal-Arroyo, impintana ti pagilian nga addan iti ngarab ti panagdur-as idinto nga imbinsabinsana dagiti programana kas iti pannakaipasdek dagiti “super regions”, ti pannakaipatakder dagiti eropuerto, kalsada, rangtay, railways ken dadduma pay nga inprastruktura iti nadumaduma a paset ti pagilian.

Yan ti rigatna, iti baet ti panangikalintegan dagiti kaaliado ti Malakaniang nga adda umdas a pundo, saan a patien dagiti kritiko ken oposision a kabaelan nga ipatungpal ti turay dagitoy ambisioso a proyekto no di ket imbilangda nga “agtagtagainep” ti Presidente.

Ita, simmagpaw ti maysa nga obispo ti Simbaan Katoliko ket imbatadna nga awan ti panamatina iti imbagbaga ti administrasion a naraniag a ladawan ti ekonomia ti pagilian iti agdama.

Iti sermonna itay nabiit a naipabuya iti telebision, binabalaw ketdi ni Bishop Antonio Tobias ti administrasion Arroyo gapu iti agparparang a “di nakappapati a ladawan ti kinapanglaw iti pagilian.”

Ibinsabinsatayo dagiti sumaganad:

* Iti aktual, adda ti beddeng ti kinapanglaw (poverty threshold) dagiti makategged iti P53 iti maysa nga aldaw ngem imbaba daytoy ti turay iti P34 iti maysa nga aldaw. Analisa ni Tobias: iti daytoy nga inaramid ti turay, bimmassit dagiti napanglaw idinto nga immadu dagiti bimmaknang, banag a di nakappapati.

* Iti biang ti turay, ngimmato ti matgedan dagiti napanglaw iti 30 porsiento bayat iti umuna a tallo a tawen ti panagtakem ni Pres. Arroyo; bimmaba ti bilang dagiti napanglaw manipud iti 28 porsiento iti 25 porsiento. No dagupen, aganay a P2 milion nga umili ti simmayaat ti panagbiagna.

Ngem dinakamat ni Tobias ti resulta ti surbey nga insayangkat ti Social Weather Station a 66.7 porsiento kadagiti napagsaludsodan ti saan a makagatang iti umdas a taraon; 64 porsiento ti agparikut iti bayadanda iti koriente ken danum; 66.7 porsiento ti marigatan nga agbayad iti tuision dagiti agbasa nga annakda; ken 62.5 porsiento ti agproblema iti igatangda iti agas ken pagbayad iti medical care.

Analisa ni Tobias: maisupadi iti impinta ti Presidente a kasasaad dagiti napanglaw, umad-adu dagiti agrigat nga umili iti pagilian.

* Kuna ti turay nga 11 porsiento laeng iti labor force ti awanan panggedan wenno kadagupan a 4-5 milion a tattao.

Ngem iti estatistika nga inaramat ti Kilusang Makabansang Ekonomiya, grupo ni Tobias, 16 porsiento iti labor force ti awanan panggedan.

Analisa ni Tobias: ad-adu nga amang ti awanan panggedan ngem iti iwarwaragawag ti turay ket pammaneknek daytoy ti panagpanaw dagiti rinibu a kailiantayo a mangirubbuat koma iti panagdur-as iti pagilian tapno manggedda iti sabali a pagilian nga agtungpal iti brain drain.

Kinuna pay ni Tobias a dagiti ipatpatulod dagiti mangmangged iti sabali a pagilian ti mangpatpatapaw iti ekonomia ti pagilian ket idurduron ti turay ti pannakaibaon dagiti kailiantayo nga agbirok iti pagtrabahuan iti sabali a pagilian gapu iti mapaspastrekna iti doliar nga ipatpatulodda.

Imbatad pay ni Tobias a “mabisbisinan” dagiti umili iti pagilian a bunga ti sapasap nga awan panggedan ken di naan-anay a pakiteggedan, kaawan ti pudpudno a panagdur-as ti ekonomia ken nadagsen a baybayadan ti gobierno nga utangna.

Linagidawna ti ibambando ti gobierno a panagdur-as nga agtaud iti ad-adu a serbesa, sigarilio, pagsusugalan a kas iti casino, lotto, hueteng, pannakaipatakder dagiti natatayag a condominium, tourist resorts, memorial parks, real estate ken panagtarikayo ken panagminas – a “mangibbus kadagiti natural a pagbaknangantayo a nadardaras ngem iti panagrukbos ti nakaparsuaan.”

Kinuna pay ni Tobias a pakaburiboran ti baybayadan ti pagilian nga utangna iti ganggannaet a mangsultop iti nasurok a 70 porsiento iti kadagupan a pamastrekan ti turay.

Daytoy ti gapuna a dakkel ti depisit ti turay ken kangrunaan a gapu iti panangipakat ti gobierno iti piskal a reporma ken pannakaiwayat ti expanded vat.

Kuna ni Tobias a daytoy ti “kadagsenan a mangdalapus kadagiti marigrigat agsipud ta mainayon ti buis iti rabaw dagiti gatangenda a tagilako ken serbisio.”

Iti biang ti turay, agrubbuaten ti pagilian nga agturong iti panagdur-as.

Iti biang dagiti kritiko ken oposision, di nakappapati ti impinta ti turay a ladawan ti pagilian.

Ania ti pudpudno a kasasaad ti panagbiag iti pagilian?

Saludsodem dayta iti ordinario nga umili tapno maammuam ti umisu a sungbat!

Comments are closed.