Footer

Fr. Jose A. Burgos: taga-Vigan wenno Candon? (Maudi a paset)

TI PROSESO ITI POSIBLE A PANANGPATALGED ITI UMNO

1) Mangbukel iti independiente a panel a mangsukisok, mangamiris ken mangadal kadagiti naidatag nga isyo.

2) Ti conclusion ti panel ket idatagda iti konseho probinsial tapno mapagadalan, maamiris, pagdedebatean ken mapatalgedan ti napagnunumoan a kas isu ti position paper ti probinsia.

3) Idatag ti napatalgedan a position paper iti National Historical Institute ket dependeranna daytoy. Siaayat a kanayon ti National Historical Institute nga umawat kadagiti panangkorehir kadagiti biddut a datos.

DAGITI KINOREHIR TI NHI

1) Ti awanan kinaagpayso ni Rajah Bendahara Kalantiaw ken ti Code of Kalantiaw. Kiniddawen ti NHI iti Office of the President ti pannakaisanud ti aniaman a maipapan iti Kalantiaw, base iti dissertation ni William Henry Scott iti University of Santo Tomas Graduate School idi 1968. Nagriri ti Aklan, siempre. Ket napasamak ti nainget a diskusion. Ngem babaen ti tulong dagiti sigud a kameng ti Korte Suprema ken ti Office of the Solicitor General, naresolba dagiti saludsod iti historia. Bugos a historia ti Kalantiaw ken bunga ti alikuteg a panunot ti ganggannaet a historiador ( kano ) ti pagilian.

2) Ti kaunaan a misa iti pagilian. Napasamak kadi sadiay Limmasawa Island, Southern Leyte wenno iti Mazzaua Island, Butuan City idi Marso 31, 1521?

Limmasawa Island, kuna dagiti dadduma ken isu payen ti naisurat kadagiti libro iti historia. Mazzaua Island, kuna met dagiti taga-Butuan, ta kasta ti insurat ni Antonio Pigafetta, a chronicler ni Ferdinand Magellan. Idi 1976, kedngan koman ti panel ngem gapu iti panagparang ni Imelda Marcos iti miting, napagduaduaan ti keddeng a pabor iti Limmasawa. Taga Leyte ngamin ti agdama idi a First Lady. 1996 idi napasamak manen ti round-table. Indauluan ni dati a Supreme Court Emilio Gancayco, Atty. Bartolome Fernandez ken Dr. Ma. Luisa Camagay, history adviser. Pinaboran ti NHI ti Limmasawa. Ngem agingga ita, di bigbigen ti Butuan City ket ipettengda latta ti “kinapudno” nga insurat ni Antonio Pigafetta, ti historiador iti dayta a panawen a pannakapasamak ti misa.

3) Ti First Cry of the Revolution. Unang Sigaw ng Rebulosyon. Umuna nga Ikkis ti Rebolusyon.

Dagitoy ti naidatag a nagamirisan a lugar ken petsa: a) Mindanao b) Balintawak (Pugad-Lawin) idi Agosto 23, 1896 c) Kang-kong idi Agosto 24, 1896 d) Caloocan idi Agosto 25, 1896 e) Bahay Toro idi Agosto 26, 1896.

Idi 2001, babaen met laeng iti panangidaulo ni Justice Gancayco, a kaduana dagiti propesor a da Bernard Karganilla, Doroteo Abaya ken Rene Escalante, naanamongan ti Pugad-Lawin idi Agosto 23, 1896. Nalawag met dagiti datos, saan? Saanen a nasken a pagdedebatean pay dayta saggaysa nga aldaw a baet.

4) Ti kaunaan a lugar a nangiwagaywayan ti bandera iti pagilian.

Idi 1999, improklamar ti National Centennial Commission a napasamak sadiay Butuan idi Enero 17, 1899. Napasamak iti town square nga inatendaran dagiti mamaingel a Filipino nga indauluan ni Wenceslao Gonzales. Ngem, nagriri ti Surigao ken Cagayan de Oro.
Dagiti nalawag a datos a naidatag: a) Butuan idi Enero 17, 1899 b) Cagayan de Oro idi Enero 10, 1899 c) Surigao idi Disiembre 26, 1898.  Siempre, kadagita a datos, inayonan ti NHI ti Surigao. Nangipatakder ti NHI iti marker sadiay Surigao. Aldaw laeng manen ti baet.

5) No sadino a lugar ti nalatak a Blood Compact da Rajah Sikatuna ken ti Español a ni Miguel Lopez de Legaspi.

Dua nga ili iti Bohol ti naginnagaw: ti Tagbilaran ken Loay. Idi 2005, babaen ti nainget a panagadal, napaneknekan a napasamak daytoy sadiay Hinanawan Bay, Loay idi Marso 1565. Nangipatakderen ti NHI iti historical marker iti dayta a lugar idi Marso 2006.

Sumagmamano laeng dagitoy dagiti naaturen a biddut iti historia. Mailinteg met dagiti nagduduma nga impormasion babaen ti sidong ti opisina ti NHI. Saan ngata a maitutop a panawen metten tapno adalen ken lawlawagan koma ti Ilocos Sur Historical and Cultural Foundation wenno ti Sangguniang Panlalawigan dagiti makaulaw nga impormasion maipapan kadagiti tallo a naidatag a kaso: ti lugar a nakaiyanakan ni Fr. Burgos, ti petsa ken lugar a nagluasan dagiti kaunaan a sangapulo ket lima a sakada ken ti Old Cathedral iti Cota? Para iti pagimbagan ti probinsia nga agkankanta idi iti: Where the brave heroes fought for freedom/ And her men and women bring her fame/ That’s the province we cherished forever/ We will treasure and proclaim/ Ilocos Sur, Ilocos Sur!

Comments are closed.