Footer

Agluluaka, Alicia (Umuna a paset)

AGLULUAKA, Alicia Isabela, a sumirsirip iti regkang ti tinidtid a kawayan a taleb ti kusina. Dika timmangwa iti nganga ti bassit a tawa iti sikigam ta dimo kayat a makitanaka ni amangmo a buybuyaem ti ar-aramidenna: tagtagbatenna ti puon ti langka iti likudan ti balayyo. Tunggal tagbat iti kasla luppo a puon ket agdara. Agdara met ti pusom a nasugatan, ti kinataom a tinagbat ti nagulib unay a parsua.

Ammom nga agpupungtot ti amam iti dayta nga ar-aramidenna. Ammom a kasla dayta ti pangipapasanna iti pungtotna iti napasamakmo. Nadadagsen dagiti tagbatna a maimatangam. Kayatmo nga atipaen iti dayta nga ar-aramiden ti amam, ngem maamakka a sika ti pagdas-alan ti pungtotna.

Ti taul ni Blackie manipud iti sirok ti lima a pangal ti agdan ti kalapaw ti nangipasimudaag ti kinaadda ti sabali a tao iti paraangan. Nakitam ti lalaki a napartak nga umasideg iti amam: tinengngelna ti nakadakdakkel a layat ti amam.

Nabuyam nga agpilit ti nakadakdakkel a layat ngem saanna ngata a kinabaelan ti bileg ken tibker ti takiag ti agtutubo.   In-inut nga innala ti lalaki ti buneng iti ima ni amangmo. Nagdumog ti amam, ket pinunasna dagiti matana babaen ti bukot ti kanawan nga imana. Ammom, wen, ammom, Alicia Isabela, aglulua la ketdi ti amam!

Nakaemmo ti makinbaba a bibigmo ket bimmara dagiti matam. Dimo mangngeg ti saritaan dagiti dua a lallaki a napateg iti biagmo, ngem mabuyam itan ti nabannayad a panangtagbat ti lalaki iti puon ti langka. Wen, nasken met a sugaten ti puon ti langka tapno agbunga. Kas iti tao, ti sugat ket agserbi a saan laeng a tibker ti kinatao no di pay maysa a bileg a mangited iti ad-adda pay a pinget kalpasan iti ibabangon….    

“ ITA NGA aldaw, wenno inton bigat, no di man dagiti sumaruno nga aldaw itoy a lawas ti kaaldawan ti panaganakmo…” Sinabat dagita paningkitem dagiti nalesseb ken kunam la no makaturturog a mata ti partera a baket a kaarrubayo a nangapros itay ‘ta tianmo. Nariknam pay ti tibker dagiti kumuribetbeten a takiag ti mannabako ken lumalaga iti ikamen a partera.

“Agyamanak, apong,” kunam, Alicia Isabela, samo inipusan iti sennaay ket nariknam a bimmara dagiti paningkitem. Nakagatmo ti makimbaba a bibigmo a kunam la no inukritan iti kaingpisda. Iti pannarabayyo, kabaelak pay, Apo!  tinangadmo ti nairo nga atep a pan-aw ti kalapawyo. Nariknam ti bara ti init iti pingpingmo a simrek iti nganga ti bassit a tawa ti sipim. Nalang-abmo ti inkayab ti puyupoy nga ingel ti asuk ti simburion ti pugon a pagug-ugingan ni amangmo iti lauden ti kalapaw. Simrek ti asuk iti sabali pay a bassit a tawa. Pinisang ti nagsinnungbat nga ikkis dagiti kiaw ti ulimek iti kabambantayan ti Nueva Vizcaya.

“Nasakit kadi unayen?”

“Sagpaminsan, apong.”

“Kasanot’ kaasidegna? Mano a   minutos?”

“Tallopulo ngata wenno nabaybayag pay.”

“Mabayag pay. Inton malem ngata. Agpagnapagnaka tapno daraska nga aganak. Innak pay isagana ti iluto a pangaldawanmi,” kuna manen ti nakuttong ken ababa a baket.

Sinurotmo dagiti mangrugin a kumuribetbet a dapan a nangdaliasat iti datar a sinaruno ti panaganit-it ti lima a pangal ti agdan-a-putek. Nakitam a saan a  nagtimek ni Blackie a pimmanaw iti naguldaganna a sako a pagpigadan idi sinutsotan ti partera. Iti sibubukel a Barangay Didipio ken dagiti kabangibangna a barangay iti puseg ti kabambantayan ti Kayapa, Nueva Vizcaya, ti baket ti naynay a maayaban nga agpaanak.

Nagdiwigka, Alicia, a nangap-apros iti tianmo. Nariknam manen ti agpitikpitik a sakit iti puertam iti panagpasikkil ti sikogmo iti saklolom. Nagranekrek dagiti datar iti panagturongmo iti kusina. Nadatngam ti bumaketen nga inam nga agitartar-ap iti bagas iti ridaw ti bangsal. Iti kannigid ti baket ti dulang, iti kanawan ti yan ti dalikan. Binuyam ti itatakder ti narapis nga inam a nakasuot ti sursiran ken nagkusawen a sabongsabongan a bestida; dagiti nangrugin nga agkuribetbet a takiag ti nangiturong ti naibigao a bagas iti labba; naiwang-it ti pagat-abaga nga ubanan a buok. Pinerrengmo dagiti nalesseb a mata iti tulanganen a rupa ket naiyaon dagiti ladawan ti ina a nasugatan. Nakaemmo dagiti bibigmo. Pinilitmo a linapdan panangay-aymo iti bukodmo a bagi. Wen, sugat ti kinatao. Nasugatanka, iti nakaro. Ngem nakarkaro pay ti saem a marikna ti ina. No la koma mabalin ket saanka nga agtuok nga anak. No mabalin la koma a ti ina ti agsagrap iti sugat. Intugawmo iti dulang idi dumagsen ta tianmo, ngem iti panagriknam, nadagdagsen nga adayo ti barukongmo, Alicia Isabela.  

“Sidaen man ngatan, aya, a sangpetan ni amam a napan nagpukan iti ugingenna?” insakuntip ti inam, ngem di timmaliaw ta ungot ti usarna nga agkakaod iti bagas iti sako. Panaguging ti pagsapulan ni amangmo. Ilakona kadagiti komersiante a taga-Baguio.

“Adu ngatat’ bungan   dagiti kardis idiay igid ti karayan, inang?”

“Lima nga aldaw metten a di nanatngan, adu siguron a.”

Pinidutmo, Alicia, ti basket iti abay ti karamba a paginuman iti banggeraan.  

“No kaaldawam san?”

“Agpagnapagnaak kano, kuna ni apong.”

Saan a nagtimek ni inangmo. Duakayo nga agkabsat. Ngem natayen ni manongmo a Ruben, nasuroken a makatawen ti napalabas. Kinagat ti dakkel ken narungsot a kobra. Dagiti kobra nga agap-apon kadagiti kinawayanan iti bibig ti karayan. Dua kadagitoy dagiti kakasla gurong iti kadakkelda.

Nabannayad ti askaw dagiti dumerosas a dapan a sursuroten ti anniniwan a nanglasat kadagiti tinukad a bangkag. Natadem ti paliiw dagiti paningkitem iti salogan a pinayongan dagiti kawayan sakbay a nagsardeng ti bakya iti pinuon dagiti kardis. Napno ti basketmo, Alicia. Inkarigatam a binitbit ket binay-am dagiti tinukel ti ling-et a timbog iti muging, agong ken iti domerosas a pingpingmo. Inisemam dagiti agsinsinnungbat a perperroka a nagbatay iti kakawkawayanan. Kinamangmon ti lipit a salogan tapno agawidkan.    

Dimmakkel pay dagiti paningkitem, Alicia. Dagiti agassawa a kobra!

(Adda tuloyna)

Comments are closed.