Footer

Agluluaka, Alicia (Maudi a paset)

NAISUROTKA, Alicia, kadagiti tallo a kapurokanm a babbalasang a nagpa-Manila. Simrekka a katulong. Balay ti agassawa a negosiante nga adaan iti tallo nga annak nga agis-iskuelan iti haiskul.

Naanus dagiti agassawa kenka. Igatangandaka ti kawesmo malaksid ti sueldom.

Panguttongen ken agtayagka iti lima a kadapan ken innem a pulgada, Alicia. Pamudawen. Nalinis ti kudilmo. Atiddog ti buok agingga iti siketmo. Naraniag dagiti matam. Makaawis ti lunglung-aymo.

“Manot’ tawenmon, Liz?” daytoy ti pangawag kenka ti amom a lalaki. Siguro panangiyababaanna ti naganmo nga Alicia.

“Sangapulo ket walo, manong.”

“Para kenka. Sagutko…” ket inruarna ti maysa a kuentas iti bulsa ti pantalonna.

Saanka a nakatimek, Alicia. Iti kaanoman, dimo pay napadasan ti nagisuot iti kuentas. Saanka a makagatang.

“‘Isuotko kenka…” immasideg ti amom.

Binay-am ti amom a nangisuot iti kuentas. Nariknam ti apros daytoy iti tengngedmo kabayatan ti panangbidingbidingmo iti krus ti kuentas.

“Saan la a daytoy ti itedko kenka, adu pay…” inarakupnaka ti amom. Nariknam ti agek iti tengngedmo.

“Saan, manong, saan! Saaannn…!

Ngem immirut ti arakup ti amom. Pinilitmo ti rumuk-at. Maysa a danog ti nagdisso iti rusokmo. Saankan a nakaaray…

Araaaay! Hummmppt!”

“Sige, yiddekmo pay!”

“Annayko, Diosko..hummpppppt!”

“Sige, sige pay, yiddekmo!”

“Araaay! Hummppt!”

“Mari, ‘tay danum, alaemon! Rummuaren! Darsem!”

Nangngegmo ti danapeg iti datar a lumaem.

“Sige, kasta… kasta, rummuaren..rummuaren!”

Dimo ammo ti aramidem, Alicia. Agikkis. Agirriag iti marikriknam a sakit. Kasla maguduan ti bagim. Ti la makamkammetmon: pungan, ules, ikamen, iking ti kama. Iti naminsan pay a nagsaiddekka, rimmuaren ti maladaga. Nalapunos ti ibit ti nanumo a kalapaw. Timmayab ti kappessa nga akut-akot iti sigpit ti atep. Nalpasen ti nadara a ritual.

NALPASEN ti nadara a ritual.

“No ibagam ken ni manangmo ti napasamakta, patayenka! Wenno saan, idarumka a nagtakaw ket malungsotka iti pagbaludan!” impangta ti amom.

Nagtarayka a nagturong iti siledmo. Daguska a nagpakleb iti de kutson a kama. Inyad-addam ti nagsangit. Nalagipmo ni Lando. Awanton ti rupam nga isarangmo ken ni Lando.

“Isunan…” nariknam ti pannakagammat ti abagam. “Saanka a baybay-an. Ikarik kenka.”

Inwagtengmo ti ima ti amom a lalaki.

“Sika latta a. No agtungpalka iti pagayatak, itedko met amin a kiddawem. Ngem no saan, patayenka met!”

Awan ti masaom. Nagbara kadin ti karabukobmo iti kasasangit? Tinaliawmo iti nasakit ti amom.

“Dos mil. Ipaw-itmo kadagiti dadakkelmo. Ikkankanto manen no sumaruno…” ket rimmuaren iti siled ti amom.

Ni inangmo ti kaunaan a nalagipmo: Inang, inang…!

“INANG!” impakamakammo iti likudan ni inangmo. Awit daytoy ti kadkadua ti maladaga. Mapanna ikali iti batog ti sagumaymay iti likudan ti kalapaw tapno dinto kano lamminen ti maladaga. Timmaliaw ti inam. Ngem idi saanka nga agtimek, Alicia, immulogen.

Binuyam ti panangbado ti partera ti nalungpo a maladaga.

Nariknam ti apges ti sep-angmo. Ngem dimo ingginggina ta ad-adda a nalapunoska iti ragsak iti panangpidilmo ti kannigid a pingping ti anakmo.

“Pasusuemon, anakko…” nainayad ti panangidisso ti dandanin kumbet a takiag iti maladaga iti sikigam, Alicia.

“Ti anakko…anakko…” nagsaibbekka.

“Pasusuem ketdi. Ipakunnotmo latta uray awan ti rummuar. Iti kakukunnotna, addanton. Innakon ta aglutoak pay. Makaammo kenkan ni mari.” Nangngegmo a naganit-it ti rikep ti sipi iti panangilukat ti partera.

Nagay-ayam ti isipmo iti napalabas kabayatan iti panangpasusom ti anakmo. Kellaat a dimmakes ti marikriknam…

KELLAAT a dimmakes ti marikriknam idi nalang-abmo ti angot ti pritprituenm a tinapa. Kinamangmo ti lababo. Nagduldul-oka.

“Nabayagen a nadlawko dayta kenka!”

“M-manang…?”

“Masikogka, ania?”

Saanka a makatimek.

“Asino ti ama ti sikogmo?”

Naganug-ogkan.

“Asino kunak? Sumungbatka!”

Awan ti naaramidam no di nagpudno.

Inted ti amom a babai ti sueldom a makabulan ket pinapanawnaka iti dayta met laeng nga oras.

Nagpagnapagnaka a dimo ammo ti turongem. Pinanggepmo ti tumapuak iti rangtay.

“Saan, saan, balasangko!” maysa a baket ti nangigawid kenka. “Dimo aramiden dayta.”

“Ibbatannak, dinak igawid! kayatkon ti matay! Kayatkon ti matay!”

“Basol ti panangkettel iti bukod a biag.”

Inyawidnaka ti baket iti barongbarongna iti igid ti riles ti tren.

“Pamangkin ko…” rason ti baket kadagiti agdamag.

Inaldaw a bagbagaannaka ti baket a maymaysanan nga agbibiag iti barongbarong a naaramid iti nagsisilpo a lata ken karton. Aglako iti balut, sitsaron ken sigarilio ti trabaho ti baket.

Lima a bulannan ti sikogmo idi agpakadaka iti baket. Agawidka laengen. Nasken nga alimonemon ti bainmo.

NASKEN nga alimonemon ti bainmo. Saan laeng a siksika ti naganak a balasang. Nasken a bumangonka iti nakaitublakam. Nasken a biagem ti anakmo. Nasken a lumabanka iti biag.

“Ania ti ipanaganmo? Irehistronton no bigat ni amam,” dinamag ni inangmo. Nakasublin daytoy a napan nangikali iti kadkadua.

“Aurora Alicia, inang…”

“Aurora Alicia Isabela…”

“Aurora ta isu ti silnag ti lubongko…”

Nakangngegka iti anabaab. Sa idi kuan, ranetret ti agdan. Nagsasaruno dagiti nadagsen nga addang nga agturong iti sipi.

“Lando?”

“Napataymin ti masikog a kobra! Napataymin!”

“Iniskopetami ti ulona!”

“Pinangpang-ormi!”

“Ngem nakataray ti ama!”

Kellaat a nagparang iti isipmo, Alicia, ti baket a nangisalakan kenka. Nagrupangetka. Natadem ti panagkitam kadagiti lima a lallaki. “Apay a pinatayyo! Saan a rumbeng a pinatayyo ti kobra! Saaaaan!” inyikkismo, Alicia, ket nakitam a napanganga dagiti lallaki ken ti inam. Saanda a maawatan no apay a nagungetka, Alicia Isabela, dida maawatan. Iti mugingmo, nakitam ti naidasay nga ina a kobra. Inarakupmo ni Aurora Alicia Isabela…