Footer

Apas (Umuna a paset)

ITI nagtakderanna a pantok, kinuyepan ni Tata Eugenio, 55, ti nalinak a baybay a dagiti laeng arasaas dagiti agbangon nga allon ti mangmangngeg. Kas iti nakairuamanna no kastoy nga agsapa, adawenna ti pigsana iti imbilangnan a paraiso. Kasla adda makulding a kuerdas iti barukongna tunggal matmatanna dagiti naumbi ken babassit nga allon nga in-inut nga agbangon ken agbettak a mangdilpat iti pamurawen a kadaratan.

Pinunno ni Tata Inong iti angin ti barukongna sana in-in-inot nga imbulos. Nabang-aran. Napno ti kaungganna iti samiweng.

Naipasabat kenkuana ti sumingsingisingen nga init idi ibakalna ti panagkitana iti daya. Nagpintas man iti panagkitana kadagiti gumilang a raya ti init a mairusod iti barukong ti taaw. No mannaniw la koma, iduayyana ti nangbalkot kenkuana a rikna. Wenno no pintor koma, iladawanna iti kambas ti nangayed a buya a dinanto isukat iti naariwawa a siudad a pagdudupudopan ita dagiti agsapsapul iti panggedan.

Immaplaw ti apagdillaw a puyupoy. Nupay naruam, nariknana a simmuknor daytoy iti tulang. Kas man la nakulding ti sibubukel a kinataona.

Inay-ayam ti pul-oy dagiti pandan ken bayyabas a naipattopattok iti aglawlaw. Naipasngay ti karasakas a nanglukag kadagiti tumatayab a naglemmeng dita. Nagsasaruno ti panagpadlawda: krutukooottt! twiit-twiiittt! tsakukkk!

Nalagip ni Tata Inong ti kinapateg dagiti pinuon ti bayyabas. Aramaten dagiti agsansana dagiti naganus a bungada a pangrukod iti apgad ti danum a mataya iti takuli a nakaipempenan dagiti kimmersang a darat. No lumned ti nakagat a karissabong a bunga iti nataya a danum-baybay, kayatna a sawen, awanen ti apgad ti danum. Masukatan metten dagiti darat.

Maiparit kadakuada nga agindeg ti agpukan iti pinuon ti bayyabas!

Nakaisem ni Tata Inong a nakalagip iti sabali pay a pangus-usaranda kadagiti bayyabas. Asino nga Adan iti Pandan ti di naglasat iti subokan ni Lakay Anton a naaramid iti bayyabas ken asino ti di nagngalngal iti bulong-bayyabas iti pannakabuniagna?

Dagiti met pinuon ti pandan, napategda iti pakasaritaan ti pagilian. Nagbalin dagitoy a kalasag dagiti guerilia idi panawen ti gubat.

Simmalog iti madildilpatan ti danum. Nariknana ti lamiis ngem kasla awanen kenkuana. Naruamen. Ditoyen a nagubing ken dimmakkel. Nariknana ketdi ti karkarna a kinaulimek ti baybay. Kadagiti naglabas, di pay nagbettak ti bannawag, kumunolkunolen dagiti kalugaranna nga agisagana kadagiti masapsapulda nga agkalap ken agsana.

Immanges manen iti nauneg. Uray la bimmayog ti barukongna. Nupay lima kadapan ken innem a pulgada laeng ti tayagna, adu ti atiwenna iti tursi ken gabbo. Naritur iti trabaho iti baybay. Tinenneb ti gaud dagiti piskel ken maselna. Kadagitoy laeng a de-makina ti usarda nga agkalap. Ngem no kasta nga arig awan payen ti agbangon a dalluyon, kaykayatna ti sumalog a gaud laeng ti usarenna.

Maay-ayatan a mangbuybuya kadagiti agkikinnamat a tarukoy. No kua, mangkammet iti darat nga ibansagna iti makursonadaanna.

Kamatenna met dagiti dadduma nga iturong iti danum. Agkutkot met dagitoy iti nagpanawan ti dalluyon. Dagiti dadduma, agsapulda iti abut a paglemmenganda.

Simmang-at idi agangay. Mapan agsukat ta adda pay napateg a papananna.

Ita nga aldaw, Sabado, ti inyiskediulna a mitingda nga Annak ti Baybay, ti grupoda nga agsansana ken mangngalap. Pagsasaritaanda dagiti addang a mangpasayaat pay iti biagda ken mangpatibker iti langenlangenda a bumarangay.

“Nasayaat ta addaka ditoy, Inong!” naklaat iti gubsang ti timek idi addan iti pantok.

Ni Tata Leoncio ti timpuar iti kabayyabasan iti laudenna. Adayo a nataytayag daytoy ngem isu. Laeng, nabutbutiog. Naalana iti kaiinum iti nasanger.

“Sika gayam, Kabsat,” kinuna ni Tata Inong iti kaedadna a lakay. “’Pay kadi?”

“Dinak man awagan iti kabsat ta adayo met a kabsatka,” inkiraid ni Tata Leon. “Daytoy ti makunak kenka, saankanto nga agballigi kadagiti panggepmo ditoy barangaytayo. Addaak a siit iti dalanmo!” Ket timmallikuden.

Napangilangil laengen ni Tata Inong a nangisurot iti panagkitana iti likudan ni Tata Leon a nagturongen iti laud a paset ti purok.

Nadagsen latta ti papangresan kaniak ni Leon, naisip ni Tata Inong.

Nangrugi ti amin idi abaken ni Tata Inong ni Tata Leon iti kina-presidente ti gungloda. Di maaklon ti naud-udi ti pannakaabakna. Sinaur kano ni Tata Inong!

Ni Tata Inong ti pangulo ti Annak nga Agsansana ti Pandan idinto a ni Tata Leon iti Mangngalap nga Annak ti Pandan. Ngem napagtitinonganda a pagkaykaysaen laengen ti grupoda tapno nasaysayud ti pannakaipagna ti panagdur-asda. Immanamong ti kaaduan.

Naangay ti eleksion. Ngem sakbayna, kasta unay ti panagpainom ni Tata Leon.

Pangalana iti butos, kinunkuna ni Tata Inong. Nupay kasta, nagpannuray daytoy iti inalatna a kas umili. Umanayen dagiti aramidko a pakakedngak, kinunkunana. No didaka kayat, uray an-annuem, didaka latta ibutos!

Ket inabak ni Tata Inong ni Tata Leon!

Dua bulanen sipud daydi nga eleksion. Dua bulan metten a pinugsat ni Tata Leon ti nasinged idi panaggayyemda ken ni Tata Inong.

Malagip ita ni Tata Inong ti naynay idi a panagkuykuyogda ken ni Tata Leon. Mapanda agbanniit ‘diay sangka, agpalseb ‘diay buyon, manarukoy, agbayyabas wenno aglawwalawwa. Ti kalaban ti maysa, kalabanda a dua!

Idi tumarektekdan, maymaysa a sabong ti nagdu-yosanda. Nangabak ni Tata Inong. Nadlawna idi a nasakit ti nakem ni Tata Leon.

Saan a dita ti nakapugsatan ti panagpagayamda ngem narikna ni Tata Inong a limmab-ay ti pannakilangen kenkuana ni Tata Leon.

Ti adatna, saan a naasawa ni Tata Inong daydi imnas a nagribalanda nga aggayyem.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.