Footer

Ti inabalbalay (maudi a paset)

PINAAY ni Esther ti uppat a daras nga awis ni Armand nga agbuyada iti sine. Kenkuana, ti singasing nga agbuya ti baro ken balasang iti sine maysa a paltiing ti sulisog a mangrebbek iti bain nga agsebba iti maikaniwas. Ditoy ti punganay ti agek a mamagburek iti dara tapno aglemmeng nga agrennek iti derrep. A gunggona laeng kadagiti kinawaran ni ayat iti daeg ti altar ti kangatuan.

Ti balikas a kallaysa ti ur-urayen ni Esther nga agaon iti bibig ni Armand. Ngem awan ti aweng dayta a balikas ti naallingagna iti uppat – innem a bulan a panagnobioda. Inkeddeng ni Esther a beddengna, kas babai  pagannonganna iti dayawna nga uyosen iti kaayan-ayatna ti panangisingasing daytoy ti panaglantip ti pusoda.

Delikado ti atiddog a panawen a panagnobio, nalagipna ti patigmaan ni Mamangna.

Wen, iti umay nga awis manen ni Armand nga agbuyada iti sine, ta segurado a di inggaan ti baro ti kiddawna, umannugotto ket ammonan dagiti aramidenna.

“Esther, telephone, number 11!” impukkaw ni Lorna, ti sekretaria ti managerna.

“Hello,” inrugi ni Esther.

“Esther, Armand.”

“Apay?” nalailo ti timek ni Esther.

“Suspended ti klase ti Third Year Law.”

“Apay? Kasano a naammuam?”

“Propesortayo ni Atty. Israel, saan kadi?”

“Wen.”

“Isu ti nagkuna a suspended ti klasetayo ita a rabii. Isu ti bossko, malagipmo?”

“Naimbag. Makapagrebiuak. Makainnanaak pay.”

“Sika met.”

“Apay?”

“Agbuyata iti sine.”

“Halla. Agribiuak, kunak ket.”

“Manon a daras a pinaaynak?”

“Pinaay?”

“Agindidiammo kano pay idi.”

Inggagara ni Esther ti nagulimek. Nagulimek ni Armand iti sabali nga ungto. Nagdanag ni Esther.

“Ala man laengen,” kinuna ni Esther.

“Thanks. Dagasenka inton alas sais. Bye.”

“Bye.”

“SAAN, Armand,” naglisi ni Esther iti agek ti baro idi nakatugawdan iti pagsinean.

Narikna ni Esther ti pudot ti bagi ni Armand agraman ti dakulap ti baro nga umap-apiras iti teltel ken takiagna. Pagammuan, kellaat a rimmakus ti kanawan ti baro, ginuyodna ti buok iti likud ni Esther sana intampok ti nabara nga agek. Saanen a nagkitakit ni Esther. Nagkidem. Ninanamna ti sam-it ni ayat, rumugrugso met ni Armand, bumalbales dagiti umap-apoy a bibigna: nagraip ti riknada; nalipatandan ti buybuyaenda.

“Intan,” kinuna ni Armand.

“Dino?” dimmuklos ti buteng ken ni Esther. Ammonan ti kayat a sawen ni Armand.

“Iti bukodta a paglemmengan. Iti umok ti ayatta.”

“Saan pay, Armand, saan pay nga ita.”

“Kaano pay?”

“Sungbatam ti saludsodmo.”

“Dika maawatan.”

“Maawatannak, Armand, pangaasim.”

“Ngem agkallaysatanton.”

Kaano? damagen koma ni Esther ngem kinagatna ti dilana.

“Kallaysa?” Naggagar ni Esther.

“Siempre.”

“Ka-ka-?”

“Iti kabiitan a panawen.”

Nagkedked latta ni Esther iti guyugoy ni Armand. Uray ammona a napudno ni Armand kenkuana, kas met iti kinapudnona iti baro; pinarukmana ti bukodna a rugso. Nagdaliasat iti isipna dagiti naliday a naglasatanna. Agek, wen. Ngem agpatingga dita.

Nagpakpakaasi ni Armand. Inuy-uyotanna ni Esther nga aglemmengdan. “Intan, itan, pangaasim.”

“Kalpasanna, anianton, Armand?”

“Agkallaysata a dagus.”

“Adda, aya, madagdagus a kasar?”

“Adda. Intan!”

Nagpatangken ni Esther. Inukagna dagiti planona iti idadateng dagitoy a paset ti panagnobioda ken ni Armand. Inamirisna ti kaisawsawang ni Armand: Agkallaysata a dagus. Ngem rabiin. Siasino ti mangkasar kadakuada iti rabii?

Inyarasaas ni Esther: “Batangko ita. Iti sabali nga aldaw.”

“Kaano ngay?”

“Bigat ti Martes?”

“Agliwatta iti trabahota?”

“Apay a saan?”

“Adda kenka. Alas nuebe?”

“Alas nuebe ti bigat ti umay a Martes.”

Ket dayta ti tulagda… Awan ti agsanud. Awan ti agbabawi.

Ti maur-uram a balay, danum, aglaplapusanan a danum, ti pangsebseb. Iti dumardarang a lasag, ania ti pangsebseb? Sursuro manipud kinaubing? Buteng iti apoy ti impierno? Saan. Saan ken saan… Kasta ti kapadpad da Armand ken ni Esther iti naglemmenganda iti bigat dayta a Martes. Awan ti bain-bain. Awan ti aginkukuna. Bin-ig a layus, ti dalluyon rebbaenna ti kabiti – uray pay ti katibkeran a pasdek.

Pasdek? Nargaay manen ti pasdek ni Esther. Ket ti puso, bagi ken kararuana, inigup ti di mailadawan a ragsak. Ragsak? Umdasen dayta balikas a ragsak a mangiladawan iti sagsagrapenda nga ayat? Langit! Dayta ti umno a balikas!

“Ti inkarim,” kinuna ni Esther.

“Ti ania?” nasdaaw ni Armand.

“Ti karim, nalipatamon?”

“A – ngem…”

“Intan. Agpellestan. Ala unan.”

“Dita pay nagturpos iti abogasia.”

“Basta agpellestan. Ala unan.”

Kapilitan a nagpelles metten ni Armand.

“Sadino?” nagsaludsod ti drayber ti taksi kadagiti dua.

“Deretso Taft Avenue,” ni Esther ti nagbilin.

“Agtarusak idiay Makati, idiay opisina,” nagagal ni Armand.

“Saan,” natibker ti timek ni Esther. “Basta deretso Taft Avenue, Mama.”

Nasdaaw ni Armand idi umasideg ti taksi iti Manila City Hall. Nagbilin manen ni Esther.

“Iserrekmo iti City Hall, Mama.”

“Apay?” adda buteng a naibinggas iti boses ni Armand.

Bimmabada. Nagbayad ni Esther. Siiirut nga immaklili iti takiag ni Armand.

“Sadino ti …?” inggay-at ni Armand ti agdamag.

“Idiay Office ti Civil Registrar,” nagrupanget ni Esther.

“Apay?”

“Tapno agapplayta iti lisensia nga agkasar.”

“Esther!”

“Armand,” pinerreng ni Esther ti nobiona. “Diak agang-angaw. Daytoy ti karim. Tungpalem… ta no saan, ageskandaloak.”

Awan ti naaramid ni Armand. Nagturongda iti Opisina ti Civil Registrar tapno agapplayda iti lisensia nga agkallaysa.