Footer

Pudpudno a salbabida ti ekonomia

Iti panagbitla ni Pres. Arroyo iti World Economic Forum on East Asia a tinabunuan dagiti negosiante ken politiko, kinunana nga il-iliwenna ti idadateng ti panawen nga aggawid dagiti overseas Filipino workers tapno agindegdan ditoy pagilian.

Kinunana nga il-iliwenna ti idadateng ti tiempo a saan a mapan agtrabaho ni Pinoy iti ganggannaet a pagilian agsipud ta nasken unay gapu iti kinakurapay a sagsagrapenna no di ket maysa laeng daytoy a pagpilienna.

Saan a mailibak, nagbalin a dakkel nga industria ti pagilian dagiti overseas Filipino workers a maysa kadagiti kadakkelan a mangsarsarakuy iti ekonomiatayo.

Aganayen a 10 porsiento iti populasion ti pagilian ti agtrabtrabaho wenno agindegen iti ganggannaet a pagilian.

Itay napan a tawen, agdagup iti $12.8 bilion ti impatulod dagiti kailiantayo manipud ballasiw-taaw, ngimmato iti 19.4 porsiento iti impatulodda idi 2005. Manamnama nga umad-adu pay dagiti remittances agsipud ta umad-adu dagiti Filipino a mapan agtrabaho iti ganggannaet a pagilian.

Ngem nakaladladdingit nga annugoten nga adayo ti posibilidad a dumteng dayta nga agay-ayuyang iti panunot ken rikna ti Presidente agsipud ta nakirang dagiti insentibo nga iwaywayat wenno panggep nga ipakat ti gobierno tapno malapdan wenno matimbeng ti panagpanaw dagiti Pinoy ditoy pagilian ket saandan a  mapan mangged iti sabali a pagilian. Iti baet ti retorika ti Presidente, agpanaw dagiti kakailian tapno sapulenda ti narabraber a pagaraban iti ballasiw-taaw gapu iti saan a pannakaited kadakuada ditoy pagilian ti rumbeng ken maikanatad a pammigbig, panagraem ken panangilala manipud kadagiti mangidaulo ken mangituray kadakuada.

Umuna, nababa ti sueldo dagiti empleado ken mangmangged ditoy pagilian, nababbaba no maikumpara iti itangtanggaya a sueldo dagiti kaparangetna a pagilian, kas iti Malaysia, Singapore, Thailand, Taiwan ken uray iti Brunei.

Iti baet ti arungaing dagitoy nga empleado ken mangmangged iti sumagmamanon a tawen a maingato ti sueldoda a mayannugot iti panagpangato ti presio dagiti tagilako ken kasapulan iti panagbiag, saan a napatgan ken naiyaleng-aleng ti kiddawda gapu iti krisis ti ekonomia a pinarnuay iti saan a natalingenngen a politika gapu kadagiti anomalia, panagkunniber ken mapapati a panagsuitik iti eleksion a dandani nakapattogan ti gobierno Arroyo.

Maikadua, nabuntog ti promosion iti puesto kenk sueldo dagiti empleado kadagiti pagtrabahuanda agsipud iti agdama a sistema a dagiti laeng asideg iti agtuturay, politiko ken dadakkel a tattao ti “umasitgan” ti grasia. Iti sabali a pannao, political patronage ti magmagna, saan ketdi a ti bukod a kabaelan, gapuanan ken sirib ti mangitag-ay iti maysa nga empleado tapno umasenso iti puesto ken ngumato ti sueldona.

Maikatlo, nakisang dagiti pagtrabahuan nga idiaya ti gobierno a sumrekan dagiti nagturpos. Iti baet ti ipaspasimudaag ti gobierno a million a pagtrabahuan para kadagiti tattao, mapaliiw ketdi nga agpatingga laeng iti waragawag ket no adda man dagiti maluktan a panggedan, sangkapit-ing laeng ket saanna a maguyod dagiti rinibribu nga awanan panggedan.

Saan a nakaskasdaaw a buya ti kaburnok dagiti awanan panggedan kadagiti nadumaduma a job fairs nga angayen dagiti sumagmamano a kompania ken pasdek-negosio.

Saan a nakadidillaw nga adu dagiti kakailian a mapan mangged a domestic helper wenno care giver, drayber, gardener ken dadduma pay a  pagsapulan iti sabali a pagilian gapu ta awan ti mastrekanda a panggedan ditoy bukodda a pagilian.

Kadawyan metten a buya ti panagpanaw dagiti nars, doktor, inhiniero, ken dadduma pay nga skilled workers gapu ta nakisang dagiti sumrekanda a maiyannatup iti inadalda.

Sumagmamano laeng dagitoy a mangiduron kadagiti kakailiantayo nga agbirok iti panggedan iti ganggannaet a pagilian. Parikut a rumbeng nga ikkan ti turay iti madagdagus a pannakataming a saan laeng a “pangpurga” a solusion a makaited iti apagapaman laeng nga ep-ep.

Kinuna ketdi ni Pres. Arroyo a dumurdur-as ti ekonomia ti pagilian agsipud kadagiti impakatna a reporma, kas iti value-added tax, sin tax ken dadduma pay a wagas a saan a popular kadagiti umili ngem itan, segun kenkuana, makitan a mangmangted iti dakkel a pundo a sumrek iti kaha ti gobierno a pagtaudan iti gastuen ti turay a mangsustener iti panagdur-as a mangawis kadagiti negosiante nga agibaut iti puonanda iti pagilian nga agtungpal iti ad-adu a panggedan a makaitag-ay iti panagbiag dagiti umili.

“Iti pannakaparnuay dagiti panggedan, mabalinen dagiti kailiantayo nga agtrabtrabaho iti sabali a pagilian ti aggawid,” inyunay-unay ti Presidente.

Ngem masaludsod: apay a saan nga annugoten ti Presidente ken dagiti agtuturay nga adda iti lawlawna a saan a dagiti impakat ti gobierno a reporma iti buis ti kangrunaan a mangitagtag-ay iti agnguynguy-a nga ekonomiatayo no di dagiti ipatpatulod dagiti kailiantayo nga agsaksakripisio iti ganggannaet a pagilian tapno laeng maaddaan ti pamiliada ken ipatpategda iti naranraniag a masakbayan a dida magun-od iti panangigubetda iti bagida iti trabaho iti bukodda a pagilian?

Kas kuna ti Presidente, dagiti OFW dagiti di nakantaan a bannuar ti pagilian.

Iti biangmi, dagiti OFWs ti salbabida ti ekonomia a saan ket a ti ipaspasindayag ti agdama nga administrasion a reporma ti buis nga ad-adda ketdi a nangilumlom kadagiti umili iti kuko ti kinakurapay.

Kadakami, rebbengna a padayawan dagiti OFWs babaen ti panangited kadakuada iti kredito iti ilulung-aw ti pagilian ken panaglupos ti panagbiag dagiti umili.#