Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Umuna a paset)

NO dadduma, kailian, mapampanunotko, apay ngata a saan a mabalin nga usaren dagiti rehional a lengguahe  para iti eskuelaan. Apay ngata aya?

Idi ubbingkami, idi addakami iti elementaria, adda met dagiti sumagmamano nga Iluko a libro. Kastoy ti malagipko: A- aba; B- baka, K- kaka, D- daga; E – Eba ken dadduma pay.

Kasla saluyot ti panangiyebkasmi kadagita ta pangrugian met laeng ti alpabeto ti balikas dagita a letra. Uray man apputenyo iti panio wenno dakulap dagiti matami, kabisadomi, ta alangan met a maiyaw-awanak iti bukod a dila.

Itoy a sinurat, kailian, maysa laeng nga eksperimento ti innak aramiden wenno suraten. Pagiinnadalan.

Apay ngata no maisuro met ti bukodtayo a dila iti eskuelaan, saan laeng nga iti elementaria ken hayskul no di pay iti kolehio wenno unibersidad?

Ti parikut ket ti kinaawan dagiti dua a banag a kapapatgan iti panagadal a buklen dagitoy a dua: 1) mangisuro 2) adalen

MANGISURO. Nagadu a titser nga Ilokano, isu nga iti panagkunak, awan ti parikut. Ta amin a mangisursuro, uray iti eskuelaan, iti man kolehio, hayskul ken elementaria, agsaoda met iti Iluko iti panangilawlawagda iti kayatda nga ipalawag kadagiti estudianteda lalo no adda bassit gingginad ti linaon ti coco shell dagitoy. Nasken wenno di maliklikan ni titser ti agsao iti Iluko iti laeng ayatna a maipaawatna, maipasagepsepna a nalaing ti kayatna nga ilawlawag kadagiti estudiantena.

ADALEN. Dagitoy dagiti  libro, manuskrito, ken dadduma pay a sinurat a reperensia para itoy a panagadal wenno kunaen lattan a kurso. Ta awan met ngarud ita dagiti sinurat  maipapan iti Arte ti Komunikasion -Ilokano 101 nga adalen wenno pagadalan la koma.

Kas nakunakon, adda idi libro a naisurat iti bukod a dila ngem nagpatingga laeng iti para iti elementaria. Awan iti hayskul, (nasalawko) lalo iti kolehio.

Agsipud ta awan met ngarud ti maisuratkon itoy a kolumko, napapanawen ngatan ti intay man met panageksperimento kadagiti banag a posible a maisuro ken maisuronto kadagiti kolehio ken unibersidad. Ta kas iti pagaammotayon, ti Ilokano Course ket maisursuron kadagiti unibersidad, a kas koma kadagiti state university iti Amianan ken iti University of Hawaii in Manoa (paging Dr. Ariel S. Agcaoili, pudno kadi?)

Isu man daytoy ita ti kayatko a tumboken. Mangipaaytayo man iti maysa a panagadal-eksperimento maipapan iti komunikasion.

Ala, ipapanmo laengen a binalbaltik ngata manen ti mugingko, hehehe. Ngem apay a di aramiden no kayat nga aramiden ti maysa a banag a posible met a pagimbagan ken adda pakainaigan iti mayat nga agsursuro?

Tapno awan ti makuna ti kaadduan, saan met ngata a komplikado ti innak idayag ta naadalen daytoy a komunikasion babaen ti English ken iti Filipino. Kasla refresher course laeng daytoy iti communication arts wenno sining komunikasyon. Ti laeng nagdumaanda, kailian, itoy innak suraten ken ilawlawag ket naaramat iti bukodtayo a dila. Isu nga inawagantayo met iti Ti Arte iti Komunikasion Ilokano 101.

No adda nagbiddutan, mabalinyo latta nga ited ti komentario ken paniriganyo tapno maatur. Laglagipen koma nga arte ti komunikasion daytoy nga isu ti intay umuna nga itopiko.

Rugiantayo ngaruden!

Rugiantayo ngaruden!

TI ARTE ITI KOMUNIKASION

Iparang daytoy a sinurat ti uppat a kapanagan ti komunikasion— ti panagsao (agsasao), panagdengngeg (dumngeg), panagbasa ken panagsurat. Mailawlawag ti kinapateg ti lengguahe a kas instrumento ti tunggal umili tapno makidangadang iti biag a naurnos ken nasamay a kas iti kidkiddawen ti riyalidad a paggargarawanna. Awanen ti sabali pay a motibo daytoy a sinurat no di laeng ti panangiparang iti maysa nga eksperimental a sinurat a posible a mapagadalan no di man isu ti usat, busat,  buena mano wenno panigo iti panagadal iti Arte ti Komunikasion Ilokano 101. Basta laeng maaddaan iti pakaiparangan a posible met a maisuro ti kurso nga Ilokano iti pagadalan kadagiti unibersidad ken kolehio. Ehemplo laeng daytoy a modular. Posible a napimpintas nga amang dagiti aramidento dagiti sumaruno (no addanto met mangaramid) ken mas sistematiko ken nalaklaka a maawatan iti panangilawlawagna.

No kunatayo a lengguahe, daytoyen ti pannakikomunikasion ti maysa a tao iti bagina, ad-adu ngem maysa a tao (grupo), wenno iti tallaong. Ta ania ngamin aya dayta a komunikasion? Sadino aya ti nagtaudanna? Apay a napaadda dayta a komunikasion? Ania ti maited dayta a komunikasion iti biag ti tao ken dagiti amin a nagbiag?

Isu daytoy ti intay padasen nga adalen. Napintas met a taldiapan dagiti banag a napalabas a saan met a daan, wenno kabarbaro nga isyo idi kalman. Iti ababa a pannao, panagadal manen no ania ti arte ti komunikasion. (Ta naadal met daytoy iti English 101 ken Filipino 101).

Saan laeng met a tao ti addaan iti kumunikasion. Uray pay dagiti ayup, tumatayab, agkarkarayam ken dadduma a nabiag a kas iti ikan ken dadduma pay nga agnanaed iti danum ket addaanda met iti komunikasion tapno agkikinnaawatanda.

Adda  mangited iti mensahe ket ilawlawagna dayta a mensahe babaen ti balikas wenno senias wenno ania ditan a channel a posible a pagnaan ti mensahe. Kadagiti met immawat iti mensahe, maikkanda iti aksion ken reaksion iti inawatda a mensahe. No adda aksion ken reaksion, mapasamak ngarud ti huntahan, balitaktakan, panagsasarita,  panagtutungtong, wenno diskusion kunatayo man laengen tapno nalawlawag.

(Adda tuloyna)

,