Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-25 a paset)

Nalpastayon ti dua a kita ti komunikasion, ti panagsurat ken idedengngeg (dumngeg). Isarunotayo ita ti panagsao.

No kitaentayo ti graph ti pannakaiwaras dagiti uppat a kita ti komunikasion, kaaduan ti dumngeg ta  addaan iti 45%, nga ilgat,  sumaruno ti panagsao (30%), ti agbasa (16 %)  ken ti agsurat (9%).

Apay a nababbaba ti panagsao (agsao) ngem ti dumngeg? Wen met, ad-adu nga amang ti dumngeg ngem ti agsao. Ad-adu nga amang ti makabael a dumngeg ngem ti makabael nga agsao.

Narigat ti sumao, kunam sa. Saan amin a nalaing a dumngeg ket nalaing a  sumao. Saan amin a nalaing nga agbasa ket isu met laeng ti kinalaingna nga agsao. Lalo pay ditan a saan amin a nalaing wenno makabael nga agsurat ket nalaing a sumao. Aba , adu dagiti nalaing a mannurat, kunam sa, a mabain a sumao. Maysaak ditan, he-he-he!

Sumao, kunam? Daydiay gagangay a sumao wenno makipatang, nalaka. Ngem saan met laeng a dayta ti klase ti sumao. Adda met interbio, diskurso, debate, ken dadduma pay. Ammom ngarud ti agdiskurso itatta? Ti makidebate? Amangan no mabainka pay a mainterbio iti radio wenno telebision, a kas kaniak (manen!). Nalaingak a sumurat ngem agtigergerak nga agdiskurso ken makidebate, wenno mainterbio, he-he-he! Nalaklaka kaniak ti sumurat ngem ti sumao. Idinto ta adu met ti nalaing a  sumao, nalaing nga agdiskurso, makidebate, aginterbio, ngem dida ammo ti agaramid iti naurnos a sinurat.

Nupay 36% laeng ti ilgat a pakabuklan daytoy, adu ti saan a maawat iti trabaho a  kayatda a serkan ta agtigergerda ken agblanko ti panunotda no mainterbioda. Dida ammo ti sasawendan.

Daytoy ti adalentayo ita kadaytoy a benneg.

Alaentayo nga  umuna ti pakabuklanna:

1) Ti sumao ti kadakkelan amin a maaramidan ti tao.

Ta nalaka ti sumao, makisao, makituttot, agparnuay iti tuttoten, makisao iti awan kaes-eskanna, agsinnarita iti nalapat, wenno whispering sweet nothing. Nalaka nga aramiden dagitoy, saan? Ngem saan a nalaka amin, adda pasetna a narigat nga aramiden iti aktual a kas iti nadakamat iti ngato.

2. Kadarasan amin a  wagas iti  pannakikomunikasion.

Wen, no nakitamon ket pinaguniam, komunikasion daytan. No impis-itmo ta selpon, sinungbatannaka, nagsaokayo, komunikasionen iti panagsao dayta. Iti telepono, iti internet babaen ti webcam, agsaokayo a dua ken makitam pay a mismo ti kasasaom uray no dino a suli ti lubong a yanna. Teleconference no adukayo. Uray dikay met agkita ngem asidegkayo a dua, mabalin met ti pinnukkaw. Komunikasion latta dayta.

3. Naparpartak ken ad-adu ti pannakaaramatna iti amin a lengguahe ken dialekto.

Sakbay a nasursuro ti tao ti agsurat ken agbasa, ammonan ti agsao. 

4. Kasiguraduan a kita ti komunikasion.

No agsangokayo a dua ket adda agbiddut, ora mismo makorehir dayta. Saan a kas iti panagsurat wenno babaen ti surat a mabayag pay sakbay a dumteng ti sungbat.  

5. Agpannuray iti kinalaing ti maysa a tao a sumao ti panagballigina.

Kasano a makastrek iti trabaho ti maysa nga aplikante no saan a nalaing a sumungbat wenno mababain? Gwardya pa lang, bagsak na! kuna dagiti Anggalog no iti laengen panagdamag ti guardia no ania ti aramidem iti uneg ti opisina  ket dimo ammo ti ibagbagam wenno agnerbioska, ayna, kasano ngarud a makastrekka iti trabaho?

Ni Mr. Pulitiko, no nengneng a sumao, marigatan a mangabak. Ngem no maiyalisna ti alipuspos ti kaaduan, ania ket a laingmon, kunada a! Ad-adu pay ketdi ti dumngeg iti nalaing a sumao ken mangbola a politiko.

Dakdakkel nga amang ti bentahe dagiti nalaing a sumao a titser, dagiti anaunser iti radio ken telebision ken dadduma pay a trabaho  ngem dagiti tukmem.

Di pay maiyaw-awan ti nalaing a  sumao. Kas pagarigan damona ti mapan iti maysa a lugar, namnamaem a saan a maiyaw-awan ti nalaing a  sumao, ngamin ammona ti agdamag no sadino ti papananna. Saan laeng a  maymaysa a tao ti pagdamaganna  agingga a mapnek daytoy. No maminsan, napnek la  ngaruden, agdamag pay laeng ken makiam-ammo tapno manayonan ti gayyemna kadayta a lugar. Ngem no mabain ti tao a makisao wenno mabain nga agdamag,  maiyaw-awan la ketdi! Ad-adu pay ti gagayyem ti nalaing a sumao ngem ti nangina ti katayna.  

Kadagiti aglako ngay? Mnn, kasano a makalako no mabain a sumao? Aglalo no balut wenno tinapay wenno tinapa, ikan, nateng wenno ania la ditan ti lakona, kasapulan nga  ipukkawna.  Bentahe dagiti nalaing a  sumao ta kasapulan nga isao ti kinapintas ti tagilako tapno adu ti gumatang.

Kadagiti dumadaniw, dumidiskurso, dumadallot ken dumudung-aw, ay, adu ti mangdayaw kadakuada.  Adu ti bentahe ti nalaing a sumao. Dakdakkel nga amang ti oportunidadna ngem ti saan a matimtimek. Iti laengen punsionan, amangan no nakapamitlonton daydiay nalaing a sumao a nangan ken naramananna aminen a putahe, ngem mabisinan ni dina ammo ti sumao ta mabain a dumawat iti kanenna!

Ti baro? Agbaak ti baro a dina maiyebkas ti ayatna! Daytay baliktad ti dilana a kunada.

       (Adda tuloyna)

,