Footer

ANIA TI TIANSA TI BAGO PROVINCE A MAIPASDEK? (Maudi iti Dua a Paset)

IMBALAKAD ketdi ti maysa a diputado kadagiti opisial dagiti maseknan nga  ili a nasken ti panangikonsultada nga  umuna kadagiti provincial officials (ti Ilocos Sur, La Union ken Abra) a ti panggep a pannakabuangay ti kabarbaro a probinsia ket saan a panangpanaw iti probinsia no di panangipromot iti kinaasino ken identidad dagiti Bago.

Ti balikas a Bago ket saan a nagtaud manipud iti balikas a “Bagong Kristiano” a kas iti panangipagarup dagiti dadduma. Addan dagiti Bago nga agindeg iti Ilocos sakbay a dimteng dagiti Kastila. Bagbag-o ti awagda idi un-unana. Nagbalin a Bag-o a pangiyababaan. Nakurap manen ket nagbalinen a Bago iti agdama .

Idi maika-16 a siglo agingga iti maika-17 a siglo, maawagan ti lugar a yanda iti Tiagan wenno Commandancia Politico Militar de Tiagan. (Naadaw manipud iti The Forgotten Hillstribe ni Rogelio B. Salibad, Tribu Magazine, maiden issue).

Naipasngay a kas istratehia dagiti Kastila tapno makasang-atda iti Gran Cordillera, sigud a paset ti probinsia ti Lepanto ti Tiagan. Iti agdama, maysa laengen nga ili ti Benguet ti Lepanto. Ti Benguet ket maysa kadagiti probinsia ti Mountain Provinces.

Iti naangay a 1st Bago Tribal Congress and Begnas Cultural Festival idi 1997, naidatag dagiti parikut ni Bago iti agdama a panawen a pakairamanan dagiti sumaganad:

1. farm to market roads: kinaadda ti political interventions iti pannakaiyimplimentar dagiti proyekto ti kalsada; kinaawan ti interes ti gobierno a mangipromot kadagiti farm-to-market roads; kinakurang no di pay ket kinaawan ti pundo kadagiti proyekto; kinatadem ti red tape ken kurapsion; sub-standard ti naaramat kadagiti nalpas a proyekto;

2. medical services: kinaawan ti medical practitioners, ken kinaawan ti klinika iti kaaduan a lugar;

3. sistema ti komunikasion: awan ti kartero a dumanon kadagiti sulinek a lugar; kaaduan kadagiti ili ti awan iti communications facilities;

4. elektrisidad: adu pay laeng dagiti lugar a di  madanon ti kuriente

5. teritorio politikal – kinaawan ti establisado  a teritorio politikal

6. diskriminasion iti social mainstreams ken dadduma pay a puli, kinakurang ti edukasion, kinaawan ti scholarship grants;

7. gender-sensitivity issue – ad-adu kadagiti babai a Bago ti breadwinner;

8. family planning – napartak a panagadu ti populasion;

9. nangato nga insidente ti kinapanglaw: kinakurang ti oportunidad nga agbirok iti pagtrabahuan, kinabassit ti mateggedan, kinakurang ti edukasion wenno skills  training tapno makastrek iti trabaho, kinababa ti produksion agrikultura, kinaawan iti paglakuan kadagiti produkto iti agrikultura.

Dagitoy dagiti naidatag ken limtaw a parikut ni Bago iti agdama. Nasken a maisapulan dagitoy iti sungbat tapno saan a maudi iti dur-as ti panawen. Kadagiti Bago, ti pannakaipasngay ti bukodda a probinsia ti umno la unay a sungbat.#