Footer

SALAYSAY: Agkedked, tumaray, iwaragawag!

BAGUIO CITY- A four -year old child was raped by 6-year old boy…

Hustoka, saan a nasayaat a damag daytoy, ngem agdadata a kinapudno. Maliklikam aya ti agdadata a kinapudno?  Nasaysayaat a sanguen ken solbaren dagiti kakastoy a bambanag, saan laeng a dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno no di pay  kangrunaan dagiti nagannak ken amin  nga  umili. Akem ti tunggal maysa a saranayen ti asinoman a narabngis ti dayawna. Akem ti tunggal  maysa a lapdan ti pannakaulit ti kastoy a pagteng. Tagasiudadka man wenno sadino a lubong ti yanmo,  adda latta akemmo iti pannakalapped ti kastoy a pasamak.

Hustoka manen, adda  kalintegan ti amin a babai a saan a marabngis ti dayawna lalo kadagiti menor de edad. Itoy a sinurat,  ipangrunatayo dagiti menor de edad.

Ta ania ngamin aya ti makunkuna a menor de edad, kunam? Dagiti agtawen iti sangapulo ket  pito ken agpababa. Karaman ditoyen dagiti addaan iti sakit a mental ken dagiti awan kaptanda iti panawen ti pannakalabsing ti kalinteganda.

Dakkel la unay ti ilgat dagiti naabuso ken maab-abuso, saan laeng a dagiti menor de edad no di pay dagiti nataenganen, dagiti awan ti kaptanda iti panawen ti pannakalabsing ti kalinteganda.

Kasano a malapdan ti sexual a  panagabuso kadagiti babbai iti  uneg ti pagtaengan, iti eskuelaan, iti trabaho ken iti uneg ti pagay-ayaman?

Iti uneg ti pagtaengan, no saan nga ama, ti kabsat a lalaki, uliteg wenno asideg a kabagian wenno gayyem ti pamilia ti agabuso.

Iti uneg ti eskuelaan, no saan a ti maestro, dagiti mismo a kaeskuelaanda ti mangiwayat iti bentahe kadagiti babbai.

Iti pagay-ayaman? Ad-adda a dagiti nangatngato ti edadna  a lalaki ngem ti babai ti mananggundaway. Alaenna ti panagay-ayam a gundaway  iti panangiwayatna iti nangisit a panggepna.

Iti trabaho? Aramaten dagiti adda iti nangato a posision dayta a posisionda a kas rangtay ti nangisit a panggepda kadagiti awanan bael a babai. No saanda a maala iti butbuteng ti adda iti babaenda iti posible a pannakaikkatna, posible met maiwayat ti panangpursar babaen ti bilegda. Kadagiti agpapaay a katulongan (maibilang met itoy a benneg), no saan a ti anak, ti lolo, uliteg,  wenno ti mismo nga ulo ti kaamaan ti agiwayat iti nangisit a panggep.

Dagiti naagapad iti ngato ti kangrunaan a pagtaudan dagitoy a panagabuso kadagiti babbai, lalo kadagiti menor de edad.

Kasano kadi a maliklikam ti sexual a pannakaabuso?

Ammuem nga adda kalintegam a saan a mabalin nga ipursar ti asinoman ti kayatna kenka a saan a nasayaat. Karaman ditoy ti sexual a panagabuso.

Ania ti aramidem no dumteng ti kastoy a gundaway?

Agkedkedka. Tumarayka. Iwaragawagmo ti  napasamak.

Agkedkedka. No iniggamanna, piniselna, inggagarana a sinagid ti maselan a paset ti bagim a kas iti barukong, patong,  pingping ti ubet, ti mabagbagi, luppo, arakupennaka, bisongenna dagiti nadakamat iti ngato wenno iti mismo a bibig, lalo pay no inulitna ken ulit-ulitenna, nasken ti panangikanawam iti bukodmo a bagi. Agkitakitka. “Saan!” kunam iti nabukel a timek. Agkedkedka. 

No ulitenna latta, awanen ti sabali pay nga aramidem no di tumaray iti pennekmo. Sadino ti pagturongam? Uray sadino a yan ti asinoman a pagkamangam.

Ania ti aramidem kalpasanna? Iwaragawagmo dayta a napasamakmo. A ni kastoy ket kasdiay ti  inaramidna kenka. Saan laeng a maymaysa ti pangibagaam no di amin a makitam ken maasitgam a tao agingga iti dumteng ti mangisakit kenka  ket maidanon daytoy a pagtengmo iti umno a maseknan. Nasken a sungbatanna ti inaramidna  kenka.

Ngem no iwaywayatnan ti pananggundawayna kenka  ket  dika pay la  agsaan, talaga a magundawayanka. Apay, narigat aya ti mangisawang wenno mangbugkaw iti saan?  

No saannaka a denggen, apay ketdin a  dimo  kabaelan ti tumaray iti um-umam? Ikagumaanam ti makaalut-ot iti arakupna. Usarem ti karamot, kagat, kugtar ken ania man a pamuspusam tapno laeng makaakkalka iti panangarakup wenno panangtengngelna kenka. Buyogam met iti  ikkis iti um-umam. No maikkanka iti gundaway, tumaraykan. Naimbag pay no agikkiska nga agpaarayat kabayatan ti inka  panagtaray tapno maawismo ti atension dagiti adda  iti asidegmo. Narigat kadi nga aramiden daytoy?

Panangiwaragawag. No saanmo nga iwaragawag wenno ibaga ti mapaspasamak kenka a panagabuso, lalo a maulit-ulit ti pasamak. Isu a nasken nga ibulgarmo ti napasamak agingga nga adda dumteng a mangtulong kenka.

Laglagipem dagitoy: agkedkedka, tumarayka, iwaragawagmo ti napasamakmo. Dagitoy laeng ti aramidem tapno maliklikam ti sexual a pannakaabusom.#