Footer

Ti Arte ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-33 a Paset)

Kas pagarigan koma ta adda saanmo a kinayat iti maysa a tao, nasken  ngarud a makisaoka ket ibagam dayta a saanmo a kayat. Isawangmo iti naalumamay, pagtungtonganyo a nasayaat ti rumbeng nga inkay aramiden  tapno masabat ti kapkapnekan a solusion no di man kaipapanan a rumbeng nga agpaay kadayta.

No adda parikutmo a nadagsen, nasken nga ibagam daytoy tapno matulonganka a dimo ketdi aw-awiten lattan. Ibagam tapno matulonganka. Kasta met no adda  pakariribukam.

Saanmo nga awiten nga agnanayon ti dadagsenmo. Sawem tapno mapalag-anan ti barukongmo.

 

Dagiti saan a rumbeng nga aramiden kabayatan ti pannakisao.


Adda aya rumbeng nga aramiden kabayatan ti pannakisao, kunam, kailian?

Adda met  a! Tapno saanka  nga agbalin a kontrabida. Tapno saanka nga agbalin a lilibeg. Tapno saanka nga agbalin a  kas ngilaw. Tapno saanka  a pasalsali wenno kontra pelo.

Dagitoyda sumaganad:   

1)  Dimo ulawen ti kasasaom.

2) Dika unay gumarakgak, gumarikgik lalo no awan met ti gargarakgakam wenno gargarikigikam

3)  Dimo pabainan ti agsasao wenno dika mangpabain iti padam a  tao

4)  Dumngegka. Saan a sabali ti ar-aramidem.

5)  No ammomon ti topiko, ibagamon a dagus iti kasasaom ngem iti umno, naalumamay ken naimpusuan a panangibaga.

6)  Saan koma  nga atrasado ti panangitedmo iti kaipapanan ti nasagapmo a mensahe.

7)  Dika aguyaw.

Adu pay dagiti saan a rumbeng nga aramiden iti pannakisao. Ngem ikkantayo iti preperensia dagitoy  nadakamat ket uliten ken ilawlawagtayo ti kaipapananda:

1)  Dimo ulawen ti kasasaom. Dika manglilibeg iti saritaan. Dika mangpilpilosopo. Saanmo a balbaliwan ti saritaan wenno topiko.

No maminsan, saan a maliklikan nga iti tungtongan, kaimasan ti panagsasao ti maysa  ket adda simmapit a sabali ti ibagbagana wenno mangited ketdi iti pakaulawan ti amin ket madadael ti ganas ti agsasao ken ti dumdumngeg.

No saan met, sumungbat kadagiti saan a maiparbeng wenno saan a maitutop a sungbat  a para iti topiko.

Dika mangulaw iti tungtongan ta  amangan no buniagandaka iti dingraw  wenno kunaenda kenka: Lilibeg a tao daytoy!

2) Dika unay gumarakgak, gumarikgik lalo no awan met ti gargarakgakam wenno gargarikigikam

Over-acting ti awag itoy. Agkatkatawa nga awan met ti katkatawaanna. Uray no saan a  nakakatkatawa ti tungtongan, ipilkitna ti aggarakgak.

Adda panawen ti amin. Isu a saan  koma  nga abusuen ti kalintegan a panagkatawa. Ta no aramiden daytoy, makaited met iti distraksion ken ganas kadagiti agsasao ken dumdumngeg  ket materred la ket ngarud ti komunikasion. Saan a maituloy. Mapaay ti  komunikasion gapu ta adda  OA a nanglilibeg iti nasayaat a saritaan.

3)  Dimo pabainan ti agsasao wenno dika mangpabain iti padam a  tao. Nasken met a dayawem ken raemem ti agsasao. Saan  ket a bastosen wenno pabainam lalo iti tallaong. Saan a maiparbeng nga aramid daytoy.

“Ania ti ammom met!”  kunamto ketdi ngem sika met gayam ti agdadata  nga awan ti ammona.

Uray pay ngata ammom ti tungtongan, saan a  rumbeng a pabainam ti agsasao. Ikkam  ketdi iti gundawayna nga agsao. No saanmo nga ayonan ti ibagbagana, mangitedka iti naalumamay a reaksion ket pagsasaritaanyo a naimbag dayta. Kas nakunami itay, maibirokan iti solusion kadayta wenno malinteg ti killo a banag.

Dimo pabainan ti agsasao, lalo iti  tallaong. Makapasakitka iti rikna no aramidem daytoy. Dika mangpabain iti tao iti sanguanan ti sabali a tao.

Saan met a nasayaat nga aramid ti tsismis. Liklikam koma ti agpardaya wenno mangited iti pakaibabainan ti sabali.

4)  Dumngegka. Saan a sabali ti ar-aramidem. Pananginsulto daytoy no adda agsasao ket sabali met ti ar-aramidem.

Lalo iti uneg ti eskuelaan. Iti klasrom. No agsasao daydiay titser  ket agtetekska wenno matmaturogka, ay, madi! Dumngegka tapno adu ti maiskormo inton dumteng ti eksamen.

Wenno adda madama nga agdisdiskurso ket irugim met ti agistoria iti makadadael wenno makadistrak iti diskurso, saan a nasayaat daytoy  nga aramid.

Wenno saan, no addaka  iti ummong, adda dagiti agsasao ket sabali met ti ubraem a pakadadaelen ti nasayaat a taray ti tungtongan.

Liklikam koma daytoy a banag.

6)  Saan koma nga atrasado ti panangitedmo iti kaipapanan ti nasagapmo a mensahe. No ammomom ti sungbat,  ibagam a dagus, saan ket nga ilimedmo pay laeng. No ilimedmo, amangan no saan a maituloy ti saritaan. Awan ti makunkuna a sharing no kastoy ti mapasamak.

Nasken met a makipartisiparka. Makipasetka. Ket iti pannakipasetmo, nasken nga adda agtaud  kenka. Saan laeng a daydiay umawatka no di  mangitedka met iti mensahe .

Kill joy ti awagda  kadagiti managimbubukod. Lalo no  ammo ti maseknan  nga ammom  ngem dimo met ibingay dayta nga ammom. Imut! Iti sumaruno a tungtongan, liklikandakanton agsipud iti kinaimutmo.

7)  Dika aguyaw. Dimo uyawen ti agsasao. Dimo uyawen ti  langana. Dimo uyawen ti timekna. Dimo uyawen ti estadona. Dimo uyawen ti kinaasinona.

Saan a nasayaat nga aramid ti panaguyaw iti tungtongan. Ibabainmo laeng ti bukodmo a bagi no aramidem daytoy.

No adda pilawem wenno nadlawmo a saan a nasayaat a banag, isapulam iti  gundaway wenno panawen a panangisawangmo kadayta iti naalumamay ken nainkabsatan no di man naintaoan a wagas, saan ket a sawem lattan nga awan iti panawen. Agparbengka.  

        (Adda tuloyna)

,