Footer

EDITORIAL: Ti panagplano iti pamilia ken ti krisis ti taraon iti pagilian

Saan a mailibak a ti Filipinas ti maysa kadagiti pagilian a kadarasan a nagpangato ti populasionna agsipud iti panangkontra ti Simbaan ti panagaramat kadagiti artipisial a wagas a pangkontrol iti panaganak, kas iti IUD, ligation, pills, ken dadduma pay, agsipud iti pammatina a maysa a panangpis-it daytoy iti biag a maikontra iti pannursurona.

Sumangkautro met ti gobierno ta awan ti pingetna a mangipakat iti programa a panangkontrol iti populasion agsipud ta dina kayat a mapagura ti nabileg a Simbaan Katoliko.

Ngem kitaentayo dagiti sumaganad a nagballatekan ti saan a napingpinget a population control program.

Iti sensus nga insayangkat ti National Statistics Office, idi Agosto 2007, addan aganay a 88.57 milion a Filipino, simmuyop manipud iti 68.62 milion idi 1995 ken 76.5 milion idi 2000.

Segun iti Population Reference Bureau (PRB), inton 2050, ti Filipinas ti maikasangapulonton a kaaduan iti populasion iti sangalubongan.

Iti sabali a bangir, iti report manipud iti Department of Agriculture, agdagupen iti 33,000 metric tons ti makantayo nga umili iti inaldaw. Idi napan a tawen, 103.16 kilos ti per capita consumption ti pagilian ngem iti daytoy a tawen, ngimmaton iti 134 kilos.

Ti makapaburibor panunot, nupay ngumatngato ti produksion ti bagas iti pagilian, saan a makakamat iti nadaras a panaglobo ti populasion. Saan la a dayta, bumasbassit dagiti daga a pagmulaan agsipud iti pannakaaramatda a pakaipatakderan dagiti paktoria, subdibision, pagbalayan ken daytoy  produksion iti biofuels a maitantandudo ita iti pagilian agsipud iti ngumatngato a presio ti lana iti merkado ti sangalubongan.

Iti projection ti PRB, no saan a malapdan dagitoy a pannakaaramat iti kataltalonan, 28 porsientoto laengen ti natural a pagpisipisan dagiti umili ditoy pagilian – 296 nga agindeg ti agsisinnarakuy iti tunggal kilometro kuadrado iti pagilian.

No saan a maiwayat ti naing-inget a kontrol ti populasion gapu iti kontra a pagtaktakderan ti Simbaan, minilion a Filipino ti agsagaba iti kinapanglaw gapu iti kadakkel ken saan a naplano a panagpamilia.

No saan nga iyimplementar ti gobierno ti serioso a programa ti populasion ken no saan a baliwan ti Simbaan ti nakaro nga isusupiatna iti panangkontrol iti panaganak, agtultuloy dagiti krisis ti bagas ken taraon iti pagilian gapu iti dumakdakkel a demand iti taraon.

Iti sanguanan daytoy a situasion, agtungpalto nga awan banagenna dagiti gannuat a pangkontra iti kinapanglaw,  imballaag ti PRB.

Nalidem a senario daytoy iti masakbayan. Rumbeng laeng nga amirisen itan ti Simbaan daytoy a pagtaktakderanna no kayatna a matulongan dagiti umili tapno saanda a mailumlom iti naun-uneg pay a gungugong ti panagsagaba gapu iti kinapanglaw.#