Footer

SALAYSAY: Ania, kidney, isukatmo iti bagas? (Tuloyna)

Kaay-ayo dagiti ganggan-naet ti umay agpa-kidney transplant iti Pinas. Dagiti sumaganad dagiti rason.

1. Nababa a bayad. Manipud iti P20,000 agingga iti P160,000. Kadagiti ganggannaet a nangato ti balor ti kuartada, sensilio laeng dayta kadakuada.

Nangrugi pay laeng ti kidney transplant iti Pinas idi 1970s nupay nalimed laeng dagiti  transaksion ta maikontra iti allagaden ti World Health Organization Principles on Human Transplant Guidelines. Saan a mabalin nga aramaten a komersio wenno maiwaragawag ti pannakaipagnana gapu iti seguridad a rason kadagiti amin a  maseknan.

Kas  mabasa iti allagaden ti WHO, maiparit ti commercial transaction maipapan iti organ transplant. Mabasa daytoy iti Guiding Principles 5-8.  Ngem saan a mapasamak dayta iti underground. Awan dayta a prinsipio kadagiti nalimed nga aramid.

2. Nalaka ti agbirok iti isukat a kidney. Ngem nalimed laeng ti transaksion ket saan a makagteng wenno dumanon iti agrebbeng. Adda met dagiti situasion a dumanon kadagiti agrebbeng itoy a banag, awan ti aksionda ta kasapulanda ti nalawag a pammaneknek sakbay ti panagtignayda. Adda kadi makita a nalawag nga ebidensia kadagiti nalimed a transaksion? Ngem iti mismo a lubong dagiti nagilako ken agilaklako, nagbalinen a negosio daytoy.

Iti pagilian, nalaka laeng ti gumatang iti kidney ta adu ti sources dagiti middleman. Saan a direkta a dagiti doktor ti pagtaudan dagiti kidney no di babaen ti third party. Dagitoy dagiti agkalap kadagiti donor wenno agilako iti kidneyda. Adda pay alegasion a panagkidnap iti transaksion.

Kastoy ti proseso: manipud iti donor wenno agilako, sa middleman, ti doktor santo makadanon iti umawat wenno recipient. Nupay kasta, base iti report, sabali ti kantidad a maited iti donor, sabali ti mapan iti middleman, sabali ti mapan iti doktor.

 Nalaka laeng nga allilawen dagiti middleman dagiti dadduma a donor agsipud ta nababa ti adalda. Bayadanda laeng ida iti nababa (P20,000.00) wenno nangatngato bassit ngem daytoy. Adda met alegasion nga imbes nga agbirok pay ti sumagmamano a  kurap a middleman iti donor, mapapati nga isudan ti mangiwayat iti panagkidnap ket dagiti biktima ti pagtaudan dagiti mailako a kidney. Adda posibilidadna a dagiti intaray dagiti “kumaw”, nagbalinda a biktima a nailako ti kidneyda.

Uray dagiti doktor, mapapati nga addaanda met iti kabukbukodan a middleman. Saan a kumpirmado daytoy. Mabalin a pudno, mabalin met a saan.

        3.  Nalaka a sapulen ti doktor.

Agdagup laeng iti 21 ti bilang dagiti surgeon a mangipapaay iti transplant iti Pinas ngem ad-adu nga amang ti bilang dagiti agiwaywayat iti operasion iti underground. Saan daytoy a nasayaat a senial iti komunidad a medikal lalo iti ballasiw-taaw. Amangan no ibagada manen a manipud kadagiti diploma-mill dagiti doktor iti Pinas.

Agdagup laeng iti 21 ti bilang dagiti surgeon a mangipapaay iti transplant iti Pinas ngem ad-adu nga amang ti bilang dagiti agiwaywayat iti operasion iti underground. Saan daytoy a nasayaat a senial iti komunidad a medikal lalo iti ballasiw-taaw. Amangan no ibagada manen a manipud kadagiti diploma-mill dagiti doktor iti Pinas.

4. Live donor ti pagtaudan ti kidney, saan a cadaveric.  Cadaveric, kunada no nagtaud ti maitransplant a kidney iti bangkay wenno natay a tao. Ngem basbassit nga amang ti tiansa ti panagbiag ti pasiente no cadaveric ti pagtaudan ti kidney, saan a live donor.

Agtignay koma ti gobierno a mangreguleyt iti mapaspa-samak iti pagilian a panaglako iti kidney sakbay a tumaud ti nakana nga indulto. Agtignay koma ti gobierno a mangsolbar iti kinakurapay tapno awanen ti aglako iti kidney. Ti kinaadu ti populasion ti taudan ti kinakurapay. Adda koma aksion ti gobierno maipapan itoy.

Saan koma nga agpatingga iti ngiwat dagiti addang ken maitutop a kasapulan a manglapped kadagiti parikut ti gimong.#