Footer

SALAYSAY: Tradision ken pammati iti panagkallaysa

Apay ngata a popular unay ti bulan ti Hunio a bulan ti panagkakasar? June bride! Sadino ti nagtaudan daytoy a tradision? Apay a Hunio idinto a mabalin met uray ania a bulan?

Binulod a tradision ti panagkasar iti Hunio. Saan a kabukbukodan ni Pinoy daytoy. Impluensia ngata, mabalin met a kunaen, dagiti Romano agsipud ta predominantly catholic ti Pinas idinto a ti Roma ti sentro ti katolisismo. Posible a ti met laeng katolisismo ti nangimpluensia wenno nangitugot kadaytoy a tradision iti Pilipinas.

Iti panagsukisokko maipapan itoy a bulan ti kallaysa, nasagangko a manipud kadagiti Romano daytoy a tradision. Kadagiti Romano, iti bulan ti Hunio ti panagkakallaysa nga isu met ti  bulan ni diosen ti kallaysa a ni Junio. Isu pay ti nakaadawan ti nagan ti bulan iti Roman calendar. Kas pammadayaw ken ti ingpen a mangited ni diosen Junio iti naimbag a gasat, nasken ngarud a padayawanda ti diosen (dagiti agkallaysa). Katukad ni Junio ni Hera, ti diosen ti puso ken pagtaengan, ken patrona dagiti “nanang” ken asawa a babai.

Iti Pinas, Mayo, Hunio ken Disiembre dagiti popular a bulan ti panagkakallaysa. Lalo la unay iti Disiembre ta kalabon ti linaon ti bulsa gapu kadagiti bonuses, kalkalpas a panagapit, ken kalukay ti kuarta iti sirkulasion. Kagawat a bulbulan ti Agosto, Setiembre ken Oktubre ket dida unay popular a bulan ti panagkallaysa. Kairut ti bulsa kadagita a bulan. Saan pay ngamin a panagaapit ta mangrugi iti bulan ti Oktubre. Bulan ti minatay ti Nobiembre, isu a saan met a nasayaat ta adda pilaw ken pakababalawan. Nasayaat ti Enero ta baro a bulan ken baro a gasat. Lalo pay iti bulan ti Pebrero nga Aldaw dagiti Puso. Iti met Marso ken Abril, bulan a pagassisawan ti ngilin. Bulan a pagtinnagan ti semana. Isu nga agtinnag iti Mayo wenno Hunio ti kaaduan a kallaysa.

Iti bukodko nga eksperiensa, kadagiti sangapulo ket lima  nga inanakko iti kasar, sangapulo kadakuada ti nagkallaysa iti Mayo, dua iti Hunio ken dua iti Disiembre. Kadagiti berde ti utekna a nagsalsaludsodak, “panagaarbis” ken panaguukrad kano dagiti sabong iti bulan ti Mayo. No sabong ti tungtongan, saan a maawan dayta balikas nga “arbis.”  Maikonektar ti ladawan ti sabong a nadigos iti arbis kadagiti kakallaysa a kas metapora ti nasam-it nga ayan-ayat.

Nagduduma met dagiti pammati maipapan itoy depende no sadino a lugar. Ngem kadagiti pammati a “sangkalubongan”, adda dagiti sumagmamano a maiparit nga aramiden, kas koma iti panangisuot iti trahe de boda ken kumpleto nga aruaten daytoy sakbay ti kallaysa. Malasen kano ti agkallaysa.

Iti Pinas, tagimalasen ti agkabsat nga aglubbon nga agkallaysa iti maymaysa a bulan. Kadagiti dadduma, aginnagawda iti gasat, kunada.

Saan laeng a makaulaw no di pay lilibeg dagitoy a tradision ken pammati. Ngem agpinal a saan a dakes ti agtungpal wenno sumurot iti agus tapno awan ti pakapilpilawan ken awan ti makuna ti nakaikamangan.

No adda dagiti malasen, adda met dagiti buenasen a pagteng, siempre. Nabuenas kano ti nobia no matmatanna a nalaing ti bagina iti sarming sakbay ti kallaysa wenno sakbay a rummuar iti balayda. Psychologically, kunaen a maysa daytoy a reflection  – pannakisarita iti bukod a bagi ta mangrugin ti aldaw a panagbalbaliw ti biag. Sumagpaten iti naestaduan a kasasaad ket  amirisen iti bagi nga itoy nga isasagpat, adu dagiti agbalbaliw a bambanag iti biag. Adu dagiti aramid, pagesman, luho ken kayat idi balasang (wenno idi baro) a saanen a maiparbeng iti naasawaan. Iti dayta a  panagsarming, panawen dayta iti pannakisarita iti bagi ket no di sisasagana, adda pay panawen nga agsanud.

Buenasen met ti kakalkallaysa a mawarisan ida iti bagas  no sumangpetdan iti pagtaengan tapno nalablabon ti grasia a sumangbay kadakuada. Ngem masaludsodko laeng: saan ngata a nabuenbuenas dagiti manok kadayta nga aldaw ngem dagiti nagkallaysa ta adu dagiti tuktokenda a bagas?

Makapaisem ketdi daydiay yuuli dagiti kakalkalaysa iti agdan. Masapul kano nga aggiddanda nga umaddang nga umuli  ken umuneg iti balay. Well, agtunos a kanayon dagiti agasawa nga addaan iti nakem, saan? Kadagiti awan manaknakemna, dagiti nagballog a nakem a di pay simmangpet, awan a talaga ti panagtinnunos. Isu a napateg la unay iti panangamiris dagiti annak iti bagida no “sinanakemdan” a sumrek iti naestaduan a biag.

Kadagiti met dominante a panunot, kas iti maysa kadagiti inanakmi iti kasar sadiay La Union, inkissiim ketdin ti ina iti anakna a babai a no umulida, umun-una tapno isunto ti matungpal! Asus! Imbag la ketdin ta naigawidko ti sidingan a dilak ta diak naikaglis a nangibaga iti “kunsintidora!” Apay a dina bagaan ti anakna nga aggiddanda tapno agkatunosanda, saan?

No petsa met ti saritaan, otso, disiotso, ken beinte otso ti popular. Nagsinninggalut kano dayta. Tanda kano ti sinninggalut ti otso. Mabalin met ti dies, beinte ken treinta. Makunami met, apay, adda ketdin malas nga aldaw?

Aniaman a tradision, pammati ken kustombre iti kallaysa, mas importante met laeng ti panagtutunos. Daydiay adda iti maymaysa a level ti rikna ken kapanunotan. Daydiay nakapokus ti awareness para iti dur-asan ken pagsayaatan ti pamilia ken dagiti annak. Ti nairut a kinapudno dagiti agassawa iti tunggal maysa  ti sekreto ti dinto agkupas a langenlangenda.

Daydiay met itataliaw wenno isasallabay iti sabali ti kangrunaan a rason ti panagsina ken pannakarakrak ti binangon a pamilia. Liklikan koma iti “suma-kabilang bahay”.

Ngarud, aniaman a bulan ti panagkallaysa, mamatika man wenno saan kadagiti tradision, kostumbre ken pammati, laglagipem koma a kanayon ti panangpatalinaedmo iti kinaasinom kas maysa nga ama (wenno kas maysa nga ina), ket akmem iti amin a puso ken riknam, iti nagan ti pamiliam ken iti Dios, ti responsibilidad a maipatong kadagiti abagam.

Happy wedding manen kadagiti kaudian nga inanakmi iti kasar, da Mhel Garma iti Cabugao, Ilocos Sur ken Lei Lutrania iti Baguio City. #

Comments are closed.