Footer

Komento iti Tugade Awards: Pili ken panagpili: Balligi dagiti naisalumina ken nasudi (Tuloyna)

Implastarko kas maikapat ti Ni Dalusapi. Naisangsangayan kunak koma met itoy a sarita kas maysa nga animal story, ngem adda kaduana nga animal story met laeng kadagiti nai-Bannawag a sarita iti 2007, ti Ni Buriko ni Jovito F. Amorin (Abril 9). Sa adu metten ti sarita iti Iloko a kastoy, kangrunaanna, addan dagiti klasiko a sarita a Para Kiangan ni Juan B. Quimba ken ti Iti Lubong dagiti Ikan ni Firmo Estocapio. Ket gagangay kadagiti kastoy a sarita, maputar kas allegory wenno kas nasamay a satire ket ditoy a maitan-ok ti Ni Dalusapi ta sibaballigi a naibutaktak ken naiparangarangna ti biag ti maysa a bassit, mailupitlupit, maikuskupil a pinarsua a nangsaranget kadagiti pannubok ken karit ti biag ket iti udina, tumakder met a sititibker, siwawayawaya, sibaballigi iti bukodna a lubong. Daanen dayta nga idea, adun ti kasta nga estoria, makauma, mabalin a makunatayo. Agpayso. Ket no tao koma ti inaramat ti autor kas karakter, sa ket dina maiparang iti nasadia wenno nabarbaro a wagas, maipasuli la ketdi. Ngem agsipud ta maysa nga ayup, maysa a manok ti nangibagi ken nagparang, naiduma ngarud ti maekspektar a mabasa, ket nabalinan ti autor nga inyestoria manen kadatayo iti interesting ken exciting ken entertaining a panangibaskag a mara-fable dagita a tradisional nga idea wenno tema. Makapnek ti sarita nupay gagangay, nakapapati uray sumiasi iti realista nga ikub nupay agbatbatay latta iti realidad ti biag. Maitugotan ti siglat ti sirmata ken panagpalpaliiw ti autor babaen ti panangikawesna iti baro met a panangibunannag kadagiti siguden a proverbio iti biag iti popular a kultura, kas koma itoy: “No asino pay ti naari, isu pay ti dakdakkel ti bitukana.” Ken daytoy: “Matayda iti panagbutbuteng,” a mabalin nga i-relate iti famous a linia nga “ang takot ay nasa isip lamang” manipud iti Oras Na a kanta ni Coritha. Wenno ti “narigat met no kanayon lattan a kumkumiet no siplagen ti darisayen” ken ti “nabaelannan nga iningaran ti kawitan a kabutbutengna” a mabalin a kunaen nga inspirado ti kanta met laeng a Coward of the County ni Kenny Rogers (“sometimes you gotta fight when you’re a man”). Wenno daytoy pay: “Bagi dagiti babassit ti paat-atiw; bagi met dagiti dadakkel ti kantiaw.” Malaksid kadagita, maysa met nga ulidan nga initiation story ti sarita, a ti maysa a nalupoy ken basbassit a pinarsua nga ikuskuspil ken kabkabilen ti maysa a dakdakkel a pinarsua, nga iti udina, limmaban ti basbassit ket nangabak, kas iti klasiko a rivalry ti ubbing iti nalatak a Tagalog a sarita nga Impeng Negro ni Rogelio Sikat.

Ilasinko koma met ti maikalimak a sarita, ti Ni Doktor Danny, Ni Ma’am Ela a kas naidumduma wenno manmano ti kastoy a sarita iti Iloko, kunak koma, agasem, unique a sarita ti unique nga ayat wenno rikna ken rikriknaen ti dua a senior citizens. Ngem nagkitakitak ta saanen a unique, a, ta addan immuna a kastoy a sarita ket umarngi unay no di man variation laengen ti pakasaritaan da Mam Ela ken Dok Danny. Isu ti Kilabban (Hul. 23) a sarita met laeng ti autor. No koma ta sabali ti autor ti nasao nga immun-una a sarita, akusarak ketdi koman ti autor ti Ni Doktor Danny, Ni Ma’am Ela iti panagkopia iti idea. Ngem adda ketdi met kabarbaro ita iti daytoy a sarita ti autor nupay napatak latta ti kabukbukodanna a unique nga estilo ti panagestoria nangruna ti nakaay-ayat a wit ken humor a binggas ken pakabuklan ti sarita, kasta met ti lively ken smart a dialogues ken nasiken a naratibo. Kangrunaanna ti nakapapati a parang ken gunay dagiti karakter. Ngem manen, tagikurangek ti karakterisasion. Uray nakalawlawagen, nakaparparangen, nabnabiagen a makitam wenno mariknam iti isipmo da Baket Ela ken Lakay Danny, still, inanamaek man a maanninawan la koma physically dagitoy a dua babaen ti panangibislin ti autor iti nakapokus a description segun iti exposure, garaw wenno emosion dagiti dua babaen met la iti lente ti punto-de-vista ti tumunggal maysa. Nagpintas ket koman a tiansa a naidescribe babaen ken ni Dr. Danny ti pakabuklan ni Mam Ela, ken vice versa, idi damoda ti agkita, idi “nagkaabay da Dok Danny ken Ma’am ela, iti pangaldaw” ket nagsinnukatda iti pleasantries, ngem anian ta nadismayaak ta kuna lattan, piman, nga impinal ti autor kalpasanna: “Kasdiay ti damo a panagkitada.” An’a ngarud, kasdiay lattan, a. Kasdiay a kasdiay lattan tunggal agsarak ken agsarang dagiti dua. Ket an’a ngarud manen, pagan-anusan man lattan ti drowing ti naipablaak a sarita.

Nupay nakadidillaw a konserbatibo ken addaan moralista a garit ti sarita, maikomentok man laeng, saan a gapu ta maysaak met a lalaki ket ayunak lattan ni Lakay Danny iti sabali a rikna wenno marikriknana ken ni Mam Ela. A malaksid iti ayat, kabuyogna ti pagus ti lasag, ti aron ti sex. Ngem agpayso, natural laeng dayta rikna a naindagaan wenno seksual, derrep kunatay’ man laengen, ket saan a masualit dayta nga essem uray pay iti maysan a nataengan, uray pay no dinan kabaelan, uray man laeng iti nakem ket addanto latta dayta a rikna, dayta nga essem. Sa adu pay met ita nga elderly couples ti mangipaspasingked ken mangiparparammag pay a very active, very satisfying ti sexual lifeda a mangpabpabara ken mangpatpatibker iti ayan-ayatda.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.