Footer

SARITA: TI PILLAR TI ILIDA (Maikalima a paset)

Immasideg ni Mr. Tipag ken ni Celia ket dinawatna nga isurona kadakuada ti kinantana idi umuna a rabiida iti bantay.

“Tapno adda pakalaglagipanmi kenka inton addakamin idiay ilimi a kabanbantayan,” kinunana. Inawat ni Celia ti iggem a lapis ni Maestro Tipag ket insuratna dagiti kanta. Kalpasanna, insurona dagitoy. Simmurot amin dagiti ubbing a nakipagkanta.

Nagawidda iti kabigatanna. Indagasda iti munisipio da Tata Sikil ken ti polis a nanguyog kadakuada.

“Agyamankami unay, Apo Mayor iti aglaplapusanan a tulongyo kadakami,” napalaus ti panagyaman da Maestro Badol ken dagiti kaduana. Nagyaman met dagiti ubbing.

“Awan aniamanna, maestro. Pagrebbenganmi kas pangamaen iti ili ti itutulongmi. Sapay koma ta naragsak ti isasarungkaryo iti nanumo nga ilimi,” imbales met ti ama ti ili.

Intuloyda ngarud ti nagna. Idi makadanonda iti kakaykaywan iti asideg ti barrio da Celia, indawat ni Mr. Tipag ti panagsardengda. Pinaasidegna dagiti ubbing.

“Dakayo a lallaki, inkayo mangayo dita a banda,” intudona ti makannawanna.  “Kas kadakkel ti luppo ken gurongyo ti kaywenyo. Dakayo a babbai, dita met a banda,” sana intudo ti makannigidna. “Kas kadakkel ta takiagyo ti kaywenyo,” inbilinna. “Saan a makedngan ti kaadu ti kaywenyo. Diay kabaelanyo nga awiten. Understood?”

“Yesss, sirrr!!!” insungbat dagiti ubbing ket nagtataraydan.

Simmurot ni Mr. Tipag kadagiti ubbing a lallaki. Simmurot met ni Celia kadagiti ubbing a babbai. Nagbati a nangbantay kadagiti gargaret da Maestro Badol ken Mr. Kontip.

Nagsublida amin idi makangngegda iti uni ti sultip. Naginanada biit sada intuloy ti nagna nga awitda dagiti kinayoda.

Nagdagusda met laeng iti balay da Celia. Kalpasan ti panangrabiida, imbilin ni Mr. Tipag ti panangtitipon dagiti ubbing iti kinayoda iti tengnga ti panglawaen a paraangan iti sango ti balay da Tata Idong.

Nagbalin a bonfire dagiti kinayo dagiti ubbing. Nangisayangkatda iti programa. Naragsak dagiti ubbing a nagpabuya – kanta, skit, stunts, daniw, ken no ania ditan a malagipda nga aramiden. Sibubukel nga agindeg iti barrio, immayda amin nagbuya. Nakipartisipar pay dagiti sumagmamano nga agtutubo iti barrio. Naragsakda amin a nagawid kalpasan ti programa.

Parbangon iti sumuno a bigat a nagawid dagiti ekskursionista. Pinabalonan ida da Tata Idong ken Nana Petra iti adu a tapa ti ugsa ken alingo, ken pindang nga ikan ken igat (adu ti makalapan iti Karayan Abra idi awan pay ti minas idiay Lepanto, Mankayan, Benguet a lumasat iti Quirino).

Naliday ni Mr. Tipag a nagpakada ken Celia. “See you soon, someday,” ti maudi a balikasna a kagiddan ti pananglamanona ken Celia iti nairut.

“Goodbye, Sir. Pakumustaamto ni Cisca,” insungbat met ni Celia.

Nabati da Tata Idong, Nana Petra ken Celia iti balkon a nagpapatang. Inestoria ni Celia dagiti ballakad da Mayor Salazar ken dagiti lallakay a nadanonda idiay munisipio iti daydi idadagasda a dumawat iti mangkuyog kadakuada nga apan idiay Tirad Pass.

“Masapul ngarud nga igaedmo ti agadal, balasangko, tapno dida maupay iti namnamada kenka,” kinuna ni Tata Idong.

“Wen, Amang, Inang, igaedko,” inkari ni Celia.  “Sapay koma ta maanusanyo met nga isakad ti panagadalko,” intuloyna.

“Ay, wen, Amang, ania ti kayat a sawen ti pillar ti ili?” sinaludsod ni Celia iti amana.

“Ti pillar a kunada, maysa a natibker a suporta ti maysa a banag kas koma iti poste ti balay wenno alad. Ket no pillar ti ili kunada, tay tao a makaited iti pagimbagan ti umili. Tay tao a nasayaat a pagtuladan iti kinaimbag, kinagaget, kinasaldet, kinasirib, ken no ania ditan a nasayaat a galad ti maysa a tao. Kas kuna da Mayor, no makaadalka, no ania ti kurso nga alaem – maestra, nurse, doktor, abogado – ket inton sumangpetka iti ilim ket ipakatmo ti naragpatmo a balligi para iti pagsayaatan ti kailiam, ibilangdakan a pillar ti ili. Sika ti agbalin a pagwadan, nangruna dagiti agtutubo nga agdama nga agad-adal,” panangilawlawag ni Tata Idong.

“Ah, kasta gayam ti kayat a sawen ti pillar ti ili,” kinuna ni Celia. “Agyamanak iti panangilawlawagmo, Amang. Ngem apay ngata a kasta unay ti rurod ni Uncle Badol iti sinao da Mayor ken dagiti lallakay, Amang?” sinaludsod ni Celia. Nasiputan ni Celia a nagkinnita dagiti dadakkelna.

“Ah, basta igaedmo ti agadal, anakko, tapno maitungpalmo ti balakadda kenka,” kinuna ti amana.

“No ti met maipapan ken ni ulitegmo a Badol, nakkong, dimo ipappapuso,” kinuna  ti inana. “Kasdiayna daydiay. Mabalin a dina patien a kabaelam ti agadal ken mangala iti kurso. Ken mabalin a tagibassitenna ti kabaelanmi a mangpagadal kenka.”

“Ngem no ipasnekmo ket igaedmo ti agadal, aramidenmi amin a kabaelanmi tapno makaadalka,” kinuna ti amana.

“Ipakatko amin a kabaelak nga agadal, Amang, Inang,” inkari ni Celia kadagiti dadakkelna.

Sipud idin, immuneg ti gagar ni Celia a makaadal. Agadalak ket iyawidkonto ti balligik, kinunkunana iti bagina. Pinampanunotna no ania a kurso ti adalenna ken iyawid a sibaballigi nga isagut kadagiti mangnamnama iti kabaelanna.

kalpasan ti makabulan a bakasionna, nagsubli ni Celia iti Trinidad  tapno ituloyna ti agadal. Awitna iti puso ken nakemna dagiti patigmaan dagiti ipatpategna iti biag ken dagiti amma ti ili, ket inkarina iti bagina nga agadal tapno inton agsubli, isagutna ti balligina kadagitoy nangted kenkuana iti namnama ken kaipapan ti adal. Kayatna nga isu ti mangwaknit iti kinaignorante iti ilina.

      (Adda tuloyna)

Comments are closed.