Footer

TI PILLAR TI ILIDA (Maudi a paset)

Addan ni Cisca a mangpadpadaan iti isasangpetna. Nagtaray daytoy a nangsabat kenkuana ket naginnarakupda. Kasta unay ti ragsakda. Tinulonganna ni Celia a nangbagkat iti bagas a balonna.

 “Ayna, naragsak gayam ti bakasionmo. Simmurotak koma met idi, aya?”

“Wen ngarud. Di nakitam koma met ti Tirad Pass no immayka,” insungbat ni Celia. “Ayna, nagragsakkami, sika, nangruna iti umuna a rabiimi idiay bantay!” 

“Hoy, kumustaka kano,” kuna ni Cisca nga umis-isem.

“Sino ti agpakpakomusta?” dinamag ni Celia.

“Alla, umayto kano inton long vacation,” kinuna ni Cisca a manutsutil ti isemna.

“Sino ngarud daydiay?” umis-isem met ni Celia a nangsikil iti gayyemna.

“Oy, agindidiammo kano met…,” sutil ni Cisca. “Sino pay no di ‘diay kaduayo a nagekskursion!”

“Ah, ni Mr. Tipag?” nagkatawa ni Celia.

“Hoy, agkras sa met kenka, sika!” insipat ni Cisca iti gayyemna.

“Hay, bay-am pay la dayta. Ubbingtayo pay. No kinayatko ti makiasawa, idi pay la koma ipilpilit ni Uncle ti kasinsin ni baketna,” serioson ni Celia a nagsao.

BIMTAK ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan a di napakpakadaan.  Addada idin ken ni Cisca iti maikatlo a tukad iti high school.

Nagsinada nga aggayyem. Nagsubli ni Celia iti Bucnit. Karigat ti biag kadagidi a tiempo. Nabisbisinan da Celia. Nagsakit dagiti dadakkelna ket pimmusayda. 

Ngem uray iti panagmaymaysana nga awan ti masnop a masakbayanna, saan a napukaw ti namnama ni Celia a makaadal. No addaakto pay la a biag inton malpas ti gubat, ipatungpalko ti karik, kinunana iti bagina.

NALPAS ti gubat kalpasan ti uppat a tawen. Idi nagtaltalna  ti pagilian,  nagsubli ni Celia iti siudad, igpilna ti sumagmamano a kawesna ken ti karina nga ituloyna ti  agadal.

Simrek a katulong iti maysa a baknang a baket. Nauyong ti baket ngem inanusanna. Inurnongna ti natgedanna.

Nagsarakda manen ken ni Cisca a gayyemna. Napalalo ti ragsakda ta nakalasatda idi tiempo ti gubat.

Napan nagenrol ni Celia iti Baguio Colleges Foundation (University of the Cordilleras itan) ta isu ti kaunaan a kolehio a naglukat. Di narigatan a nakastrek iti kolehio ta naikkan dagidi third year ken fourth year high school idi bimtak ti gubat iti sertipiko a nagraduar iti high school.

Simrek a katulongan iti library ti pagadalan. Malaksid a libre pay ti tuisionna, saannan a problema ti gumatang iti librona ta addada a mabasana iti library.

Sumagmamano a kaeskuelaanna ti nangipalagid iti panagayatda kenkuana. Ngem dina intaltalek dagitoy. Makauray ti ayat, nakunana iti bagina.

Adu dagiti gundaway a seknan ti isusuko no kasdiay nga awan ti isaangna wenno awan ti igatangna iti kasapulanna iti pagadalan ngem pamrayanna ti mapan iti kapilia sa agkararag. Inton rummuar iti kapilia, makarikna manen iti talged ken natalna a panunot a malaktawna dagiti pannubok.

Kalpasan ti uppat a tawen a panagan-anus ken panagibtur, nakalpas met laeng ni Celia. Kinamaestra ti kurso nga innalana.

Timmabuno ni Cisca iti panagraduarna. Komersio met ti inturpos ni Cisca.

“Adda ibagak, Celia, ngem dika makmaklaat, wen? Natayen ni Mr. Tipag,  ” impadamag ni Cisca.

“Ha!” naklaat ni Celia. “Ania ti impatayna?”

“Nabayag a nagsakit. Saan a nakaungar iti  pannakaparparigatna iti pagbaludan idi tiempo ti Hapon.” 

“Kaasi met,” nakuna ni Celia idi agangay. “Saan a bale ta saan a sayang ti ipupusayna. Imbukbokna ti biagna para iti ilina, kas ken ni Gregorio del Pilar a binisitami idi ti nakapasaganna idiay Tirad Pass.”

Ngem dina malibak ti bagina, adda dagiti gundaway idi a malaglagipna ni Mr. Tibag. Ayat? Panagraem? Dina masinunuo. Ngem ammona nga adda paset, nupay nakalukip, ni Mr. Tibag iti pusona iti panangtuntonna ti kaikarianna iti biag.

Nagturong manen ni Celia iti kapilia. Nagyaman iti Dios ta nalasatna dagiti rigat ken pannubok ket natungpalna met laengen ti arapaapna nga aggawid iti ilida a nagballigi.

“Agyamanak, Apo, a Namarsua iti panangsalsalaknib ken panangtartarabaymo kaniak bayat ti panageskuelak. Ita, iyawidkon ti balligi ket isagutko kadagiti nangnamnama ken nangted kaniak ti tured-pakinakem tapno maipatungpalko ti  dawatda,” inkararag ni Celia.

“Cisca, saantan a makapagkitkita ta agawidakon  idiay ilimi tapno isagutko toy balligik kadagiti mangnamnama a kailiak. Agawidka metten iti pamiliam idiay minas nga ayan ti trabaho ni lakaymo. Sapay ta saan a daytoy ti patingga ti panaggayyemta,” pakada ni Celia iti nasinged a gayyemna.

Iti panagsublina a kas maestra, pinilina ti  kasulinekan a barangay iti tapaw ti kangatuan a bantay ti ili a Quirino a pangisuruanna.           

NAKARIING ni Maestra Celia iti nauneg a panagpampanunotna idi adda naguni iti ruar. Timmaliaw ket nakitana ni Mario nga anak ni Aning a  kaanakanna.

“Ania ti ibagam, Mario?” dinamagna.

“Aggawidtan ket dandanin sumipnget, Auntie,” kinuna ti barito.

Lola koma, saan nga anti, ti awagna ken ni Maestra Celia ngem di kayat daytoy a maawagan iti lola.

“Anti ti pangawagyo kaniak ta awan pay apok kadagiti annakko,” kunana nga agkatkatawa no adda mangawag kenkuana iti lola.

Iggemna ti bag a naglaon kadagiti libro ken lesson planna, nalag-an ken nakaranting ti pannagna ni Maestra Celia a simmurot iti barito a nangsukon kenkuana.#

 

Comments are closed.