Footer

Komento iti Tugade Awards: Pili ken panagpili: Balligi dagiti naisalumina ken nasudi (Tuloyna)

Maikawalok ti Manso. Makapnek a talaga ti naratibona, natanang ken pulido ti pannakaibaskag ti description, awanen sapulem; uray ti lengguahe, superior. Nagsayaat pay ketdin ta adda nasurat maipapan iti mapukpukaw san a cultural icon iti Kailokuan ken dadduma pay a lugar, ti kalesa ken kutsero (no iti Vigan wenno Laoag, kaaduanna met a “pangturista” laengen dagiti kalesa sadiay) ken kasta payen ti aramid a panagmanso. Ket dayawek man ti siglat ti autor a mangparsua ken mangbiag iti karakter ti maysa a mumamanso ken mangalkalesa. Am-ammona ti karakter, kabisadona amin pati ramit ken gamigam ni Lolo Masong. Ngem no apay a maikawalok la daytoy a sarita, gapu iti pannakaupayko iti pannakaaramat ti simbolo a makitak a talaga nga isu ti nakabuklan ken pakabuklan ti estoria: ti panagmanso iti kabalio a maipako iti kalesa kas maiyarig iti panangtubay ken panangbinor ti nagannak iti anak. Paulo pay laeng, naibuknayen ti panggepna. Nangruna la ngaruden no agsao ni Lolo Masong, isu a mismo ti mangibukbuksil, saanen a ripiripen pay, a nasken ti panangmanso iti man ayup wenno tao wenno uray makina “tapno agnakem ken masursuruan.” Santo met lalo nga iburandis ni Lola Ingga: “Kas iti inaramidmo iti buridekmo? Pinagbalinmo nga ayup iti nalabes a panangmansom.” Santo manen sungbatan ni Lolo Masong ket lalon a maidispley ‘tay piman a “simbolo:” “‘Wan dumana itoy kastanio a dina kayat ti masursuruan ti punieta.” Ket tapno ma-justify dagitoy a panagmanso, a pisikal ken sikolohikal, siempre, iti udi, nasken a maiparang nga umno ni Lolo Masong (pettat lattan nga agadda ni nagtalaw a Manuel, a maysan nga opisial iti buyot, kalpasan ti pito a tawen nga awan kano a pulos ti ammoda no ayanna wenno anian ti kasasaadna): namansona gayam a nalaing ni Manuel. Minanso pay met gayam a mismo ni Manuel ti bagbagina babaen ti bukodna a panglakagan. Namanso met a mismo pay ni Lolo Masong iti pannaka-realize ti lakay a saan la a maymaysa ti wagas ti panagmanso—saan la parakalesa ngem parapalumba pay (karkarna, di ngata rebbengna a pagaammo ti lakay, kas maestro a mumamanso?). Ken ultimately, namanso met ni ubing a Noel  babaen ti pannakabuya ken pannakariknana iti proseso ti manso nupay saan a literal a namanso, ngem na-initiate ketdi (maysa met nga initiation story daytoy) ket nasugatan pay iti pannakadesgrasiada iti kalesa ket naammuanna nga actually, maysa a pagmansuan ti biag.

Old school met laeng ti Simmawa kas iti Igaaw. Tipikal a buya iti away, tipikal a biag ti mannalon ket namaris ken napanayag met ti panangiladawan ken panangipabuya ti autor. Pinilik a maikasiam. Gagangay a sarita ket adun ti kakastoy a masarakan: ‘tay tradisional a lakay, ‘tay tradisional a patriarka a kas ken ni Apo Tacio a maiparang a maseknan ken masikoran iti pannakasalimetmet ken pannakatagiben ti mapanawanna a patawid, kangrunaan ti daga a nagrigrigatanna ken dagiti pupuonda. Ket siempre, adda met dagiti protégé, dagiti agtawid a kas kada Emmanuel, ken ti tradisional nga agdama nga ubing iti kaputotan a kas ken ni Milis a pakaiyawatan ti tawid tapno isu ti mangituloy ken mangsaluad itoy.

Magustuak ketdi ti pannakaaramat ti simmawa kas ar-arak iti sarita (diak makita a kas simbolo no di kas arkos wenno object ti local color). Daytayto pay laeng kano ammona ti agsida iti simmawa (a babai) ti kayat ken sapulen ni Emmanuel. Ken sublianna. Saan latta ngarud a panawan wenno mapanawan ni Emmanuel ti Bacsil gapu kadagiti simmawa ditoy, uray pay makapan iti Hawaii.

Comments are closed.