Footer

SALAYSAY: Dadakkel a programa ti salun-at, maselebraran iti Setiembre (Maudi a paset)

World Rabies Day

Mapattapatta nga adda 55,000 a tattao ti matmatay iti tinawen iti sangalubongan gapu iti rabies. Maysa  daytoy a makaalarma a banag a nakita dagiti mangimatmaton iti sangalubongan a salun-at.

Kada petsa 28 ti Septiembre tunggal tawen a selebraran ti sangalubongan ti World Rabies Day a pakairakurakan kadagiti impormasion maipapan iti rabies.

Siento porsiento a maprebentaran ti rabies. Ngem kalaksidan itoy, dakkel pay laeng ti bilang dagiti matmatay iti tinawen. Dagiti ubbing ti kangrunaan a biktima iti  pannakakagat ti aso a saan a naindieksionan iti anti-rabies ken uray ti pusa. Ngem iti rigatna, adu dagiti saan a mangikankano iti pannakapabakuna dagiti asoda ken ti panangibulosda lattan kadagitoy nga agwalangwalang iti kalkalsada. Nalaklaka a makaala iti rabies ti sao iti no ania la ditan a kankanenna manipud kadagiti basuraan ken maiwarwara iti kalkalsada.

Itoy nga aldaw, saan laeng a ti sangkapagilian no di pay  iti sangalubongan ti pakaangayan kadagiti runs for rabies, parades, educational seminars, festival and marches for rabies. Maiwayat met ti nasaknap a vaccination kadagiti aso. 

Generics Awareness Month

Tunggal Setiembre a selebraran daytoy a programa. Pannakaiganetget kadagiti amin nga  umili iti kinaadda ti magatang a generic nga ag-agas ti kangrunaan a rason.

No generic, isu daytoy dagiti agas a saan a branded. Awan ti naikabil a naganna no di laeng ti pharmacology generic. Nalaklaka nga amang dagitoy nga agas ngem kadagiti branded.

Natalged kadi met dagitoy nga agas?

Bambantayan a nalaing ti Departamento ti  Salun-at dagitoy nga agas tapno masigurado nga addaanda iti nangato a kalidad, epektibo ken natalgedda ken addada a magatang iti merkado.

Naikkan daytoy  sangkapagilian a programa  iti mandato babaen ti Republic Act 6675 wenno Generics Act of 1988. Kangrunaan a rason ti pannakaipromot, pannakaadda ken pannakasigurado iti produksion tapno maaddaan iti naan-anay a suplay iti merkado, ospital, health centers ken dagiti klinika, ken tapno maigunamgunam kadagiti amin a maseknan ti pannakaammo ken pannakaawatda kadagiti agas babaen ti generic a naganna.

Kanayonan itoy,  kiddawen ti RA 6675 kadagiti amin a doktor nga isuratda ti generic name dagiti amin nga agas nga inda ipreskribir kadagiti/ti pasienteda. Maigunamgunam kadagiti amin a doktor a maiyun-una a maisurat ti generic name ti agas nga ipreskribirna santo ti branded name a nakubong iti parenthesis. Patawan ti DOH iti administrative sanction ken posible a pannakakansela ti lisensia iti Professional Regulation Commission ti asinoman nga aglabsing itoy.

Liver Cancer Awareness Month.

Kanser ti dalem.  Naideklara daytoy a bulan ti Setiembre para iti nasaknap nga  impormasion maipapan itoy a sakit. Dakkel unay ti bilang dagiti addaan iti kanser iti dalem.

Iti sangalubongan, maika-8 daytoy a pinakakomon a kanser. Ngem iti pagilian, kas iti nailanad iti data ti Departament of Health ken ti Philippine Cancer Society, maika-3 daytoy a pinakakomon a sakit kadagiti lallaki ken maika-6 kadagiti babbai.

Ti dalem ti kadakkelan a gland ti bagi. Masarakan daytoy iti makinngato a kanawan ti tian. Adu dagiti trabaho daytoy a pakaseknan ti bagi, a kas iti manufacture of plasma proteins, storage of carbohydrates, detoxifying drugs and toxins, fat and carbohydrate metabolism, bile formation, ken dadduma pay.

Ti nalabes la unay a panaginum iti arak ti kangrunaan a pakaalan itoy a sakit, lalo kadagiti lallaki. Kadagiti dadduma, kas iti hepatitis, maala met kadagiti narugit nga ipauneg a taraon, lalo kadagiti magatang kadagiti bangketa ken narugit a panganan.

Dagitoy dagiti sakit ti dalem: Cirrhosis, Gilbert Syndrome, Hepatic Hemangioma, Hemochromatosis (Iron Overload), Viral Hepatitis, Hepatitis B, Hepatitis C, Primary Biliary Cirrhosis (PBC), Primary Sclerosing Cholangitis (PSC), Sarcoid ken dadduma pay.#

 

Comments are closed.