Footer

KOMENTARIO: Maysa Pay a Makuna Maipapan iti Historical Fiction (Tuloyna)

Ket kas pammasingkedna iti pagtaktakderanna, nagibinsa pay ni Apo Duque kadagiti “naindaklan a gapuanan iti literatura a naibatay kadagiti naindaklan wenno nalatak a tao, lugar ken pasamak” kas kadagiti obra dagiti Nobel Literature Prize awardees, Pulitzer Prize winners, Palanca winners ken dadduma pay a nalalatak ken agkakalaing a mannurat iti sangalubongan.

Manen, take note iti emphasis ni Apo Duque iti “naindaklan/nalatak a tao” wenno “am-ammo a tao iti pakasaritaan, naindaklan man wenno dasi (hero or heel).”

Nagasang ti tirada ni Apo Duque, maseknan a talaga, ket kunana iti taraudi ti sungbatna, ti kano “di maikanatad a kapanunotan a ‘di rumbeng a mairaman wenno makerrasan iti puntos ti maisalip a historical fiction’” ket “maysa daytoy a di nainkalintegan a panangikahon ken ni mannurat tapno saan a makapagbariw-as ken makapagwayaway ti ‘kinasariwawek’ ti utekna nga agparbo ken agputar.”

No para ken ni Apo Bermudez  ket, actually, saan kano a “mapespes” ti utek ti maysa a mannurat no historical fiction ti inna suraten, para met ken ni Apo Duque, ad-adda ketdi kano a “sumariwawek” ti utek ti mannurat no agsurat (“agparbo ken agputar”) iti historical fiction.

Inkalintegan ni Apo Duque nga “agtultuloy ti panagbalbaliw, idudur-as ken pannakasupusop dagiti pagalagadan iti panagsurat ken kasta met ti itataud dagiti kabarbaro a langa ti sarita ken dadduma pay a sinurat iti yaaddang ti tiempo; iti kasta, di rumbeng nga ipupok wenno ikawar ni mannurat nga Ilokano kadagiti nariingan wenno naludasanen iti panawen (obsolete) a panirigan ken istruktura no kasano ti agputar.” Sana impinal: “dagiti kastoy a nangepngep a kapanunotan, ad-adda nga ilaegda, imbes a parang-ayenda, ti Literatura Ilokana.”

Dagita man ti makunada, ti dua kadagiti mabigbigbig a malalaki a mannurat nga Ilokano. Mabalin nga addanto pay sabsabali a reaksion a mabalin nga aggapu iti dadduma pay a malalaki a mannurat nga Ilokano, kas iti “pasarunson” ni Apo Cabie (“Ti Makunami,” Bannawag, Sept. 29, 2008) a nangsaruronganna iti paliiw, ken nangabayanna iti panirigan, ni Apo Duque.

Ngem adtoy mammet ti sangkabassit a makunak maipapan itoy nga issue.

Ania ngamin ti historical fiction, aya, a talaga? Ket ania kadi ti pakaidumaan wenno pakaigidiatanna daytoy iti regular wenno gagangay a salaysay (essay) wenno feature article? Ania met ngarud ti nagsupadianda iti makunkuna a creative nonfiction?

Masaludsod dagita ta addada no kua mangipato wenno mangibilang a dayta kano hishistorikal fikfiksion a makunkuna ket isu kan’ met la dayta creative nonfiction wenno informal a salaysay (wenno formal pay ketdin a salaysay a napno iti kompleto a sukisok ken amiris ket kontodo footnotes/endnotes kada appendix kada bibliography), lalo no ti salaysayem ket maipapan iti babannuar idi ken ita wenno iti pakasaritaan (history) idi ken ita. Apay, adda kano, aya, diperensiana pay no salaysay wenno fictionized account wenno literary reportage maipapan ken ni Rizal, Bonifacio wenno Diego ken Gabriela Silang, Tobacco Monopoly, Basi Revolt, First Quarter Storm, Martial Law, Bagong Lipunan, EDSA Revolt?

Kaw-identay’ ti definision ti Wikipedia.com, kunana: “Historical fiction is a sub-genre of fiction that often portrays alternate accounts or dramatization of historical figures or events. Stories in this genre, while fictional, make an honest attempt at capturing the spirit, manners, and social conditions of the person or time they represent with attention paid to detail and fidelity… Historical fiction presents readers with a story that takes place during a notable period in history, and usually during a significant event in that period… Historical fiction often presents actual events from the point of view of people living in that time period.”

Segun pay iti Wikipedia.com, iti historikal a fiksion, “Famous events appear from points of view not recorded in history, showing historical figures dealing with actual events while depicting them in a way that is not recorded in history. Other times, the historical event complements a story’s narrative, occurring in the background while characters deal with events (personal or otherwise) wholly unrelated to recorded history. Sometimes, historical fiction can be for the most part true, but the names of people and places have been in some way altered.”

Sabsabali wenno kasukat a panangestoria wenno dramatisasion kadagiti tattao ken pagteng iti pakasaritaan. Wen, ngem nupay kasta, nasken a napudno a panangestoria ken panangiparang iti “spirit, manners, and social conditions of the person or time they represent.” Isu daytoy ‘tay kunkuna ni Apo Duque a panangserrekmo, sika nga autor, iti “panagpampanunot ti subject matter (wenno karakter) ti saritam” a pakasapulan a “nasken a dakkel ti pamalpalatpatam iti kasasaad ti panagpampanunotna, kas maibatay iti kasasaad ti gimong, ti lengguahe, ti panawen  ken ti disso (milieu) a nagbiaganna.” Nasken nga iparangmo a napudno ken sipupudno nupay nawayaka nga agparbo ken agimbento.

      (Adda tuloyna)

 

Comments are closed.