Footer

OPINION: Maysa met a Makuna iti Historical Fiction (Tuloyna)

Kabayatanna, adu dagiti mabalin a pilien a historical fiction nga obra dagiti Filipino a mannurat, Ilokano man wenno sabsabali pay, a nasurat iti Tagalog wenno English. Ngem ditoy, gapu iti kaaduda, mangpiliak iti sumagtallo laengen nga autor nga innak iparang ken iparangarang dagiti sinuratda a patiek a historikal. isu da: F. Sionil Jose (maysa nga Ilokano, pagpiaanna), Lualhati Bautista, ken Jun Cruz Reyes.

Dandani amin, no di man amin, a sinurat a sarita ken/wenno novela ni F. Sionil Jose ket mabalin a kunaen a historical fiction (saan la a ti “Vibora!” a kas naited a sampol ni Apo Duque iti “makunana”).

Malaksid iti nadakamatkon a “Po-on,” historical met, ania pay, ti “Tree,” “My Brother, My Executioner,” “The Pretenders,” nangruna ti “Mass.” Wen met, ta dagitoy a novela ngarud a maaw-awagan kas “Rosales Saga”—manipud “Po-on” nga agultimo iti “Mass”—ket awagan a mismo ti autor ken dagiti kritiko a kas historical. Dagitoy a “five novels which encompasses a hundred years of Philippine history, from 1872 when the three Filipino priests–Gomez, Burgos, Zamora–were martyred, to 1972 when Marcos declared Martial Law,” kas naipasingked iti blurb dagiti libro.

Uray ti “Ben Singkol” (backgrounderna ti Word War II, pannakilaban kontra kadagiti Japones), ken ti “Ermita” (“here is Manila–before 1941, during the tumultous years of the Japanese occupation, and the corrupt Marcos regime”), ken nangruna ti “Viajero” (“a novel of history, of these islands and their people long before the Spaniards came… the epic voyage of the Filipino, from the earliest contact with China, through Magellan’s tragedy in Mactan, onto the heroic voyages of the galleons across the Pacific… [concluding] with the movement of filipino workers to the Middle East… Hong Kong, Singapore, Tokyo…”).

No basaem dagitoy nga obra ni Apo Jose, kasla agbasbasaka met iti mas nabatbatad ken napudpudno a panangisarita wenno panangiladawan iti pakasaritaan ti pagilian, iti man adayon a napalabas wenno iti asideg pay laeng a napalabas wenno iti kalkalpas nga agdama ken iti mismo nga agdama. Partikular a magusgustuak ti “Po-on” (obvious met, aya, ta sangkatabtabko ditoy). Ditoy met ngamin a partikular a nairaman ti dua a notable events ken dua met a notable names/heroes iti established philippine history. Ket ditoy a kasla makapudno a talaga ti definision iti no ania ti makunkuna a historical fiction. Ti kaadda dagiti pudno a personalidad ken events iti ammo ken ammo a pakasaritaan a kas kada Mabini ken Del Pilar ken ti idadagas ni Mabini iti Rosales ken ti napasamak a gubat iti Tirad Pass, saanda a fictive laeng a kas karakter ken pagteng iti maysa a fictitious a sinurat. Kas kuna met laeng ni Apo Jose iti pakdaarna iti libro: “Except for Mabini’s brief sojourn in Rosales, Pangasinan and the Battle of Tirad Pass, all the events in this novel are fictitious.”

Kunaek pay a maysa nga ulidan ti “Po-on” tapno maammuan ken maadal ket makasurattayo iti kapkapnekan ken nakapimpintas a historical fiction a saanen a nasisita nga intay’ pay kasapulan nga ikkan iti nagadu nga endnotes ti suratentayo a fiksion. Adalentayo daydiay teknik ken wagas a namay-an ni Apo Jose iti pannakikadkadua ken pannakipatpatang ni Istak ken ni Mabini (“The Cripple”) idiay Rosales, nangruna ti inna pannakikadua kada Del Pilar ken Katipuneros a nagtagi-Mauser ken pannakiranget met kadagiti Norte Americanos a nagtagi-Krag iti Battle of Tirad Pass.

No Lualhati Bautista kunamon, a, ket ania pay no di kadagiti novelana a “’Gapo,” “Dekada ‘70,” “Bata, Bata, Pa’no Ka Ginawa?”  ken “Desaparesidos.” Di mapagduaduaan ti kinahistorikal dagitoy nga obra. Ket adda naisangsangayan kadagitoy a sinuratan no maidilig iti sabsabali. No iti dadduma ket agusarda iti endnotes tapno mailawlawag dagiti factual a datos wenno maipakaammo dagiti historical references, kadagiti novela ni Apo Bautista, inyarkosna a mismo iti uneg ti novela dagiti importante a facts ken figures ti notable events.

Kas koma iti “’Gapo,” nairaman iti maika-6 a chapter ti “Maikling Balik-aral” a marasalaysay maipapan iti pakasaritaan ti U.S. Military Bases iti Filipinas.

Kasta met laeng iti “Dekada ‘70” iti maika-15 ken maika-21 a chapters ken iti maudi a chapter a “Sa Pagtatapos” naibudi dagiti marasalaysay maipapan iti kasasaad ken sasaaden kadagidi a panawen idi 1970s iti babaen ti New Society ken Martial Law.

Iti “Bata, Bata, Pa’no Ka Ginawa?”, nupay abbaba laeng, naisingit latta kas ramen dagiti nawaya a pasalaysay a dakamat iti Martial Law, Aquino assasination, kdpy.

Ngem iti “Desaparesidos” la ngarud, adda pangatiddogen a kasla feature article nga insingit ti autor iti nagbaetan ti maika-9 ken maika-10 a chapters, a napauluan iti “Once Upon A Fairy Tale, O Ang Pag-iibigang Marcos-US” a maipapan, siempre, ken ni Marcos, ti Martial Law, ti New Society, ti Aquino assasination, a nagultimo iti EDSA People Power Revolution.

       (Adda tuloyna)

Comments are closed.