Footer

SALAYSAY: Dagiti Mapukpukaw a Kannawidan-Paskua (Maudi a paset)

Ngem
Paskua man ken saan, umay latta daydi a lakay. Maymaysana. Awan ti
banda-musiko a kaduana. Pasiarenna dagiti purok ken barbario, kas
masansan nga isungbatna no amadenmi no sadino iti turongenna. Ngem
saan a kastoy ti Niño Jesus Visitation a kas tradision.






Nalabit panata ti lakay daydi nga inar-aramidna tapno
saankami a mangliplipat nga ubbing. Nga isu ti napasamak. Narangpaya
agingga ita dayta bukel ti pammati nga inna immula iti naganus a
panunotmi.

Mapasamak ti Niño Jesus Visitation manipud iti
Baro a Tawen agingga iti konselebrasion ti Tallo a Magos wenno Tallo
nga Ari. Saan a maymaysa a tao ti mangawit ken ni Niño Jesus
no di ket sangkapurokan wenno sangkagimongan. Dumagasda kadagiti
balay a malabsanda. Makanta dagiti ayug-paskua ken ti Salve Regina.
Umagep amin a kameng ti pamilia iti estatua ni Niño Jesus ken
mangiyawatda metten iti
kuros
wenno
kurkuros.

Manen, kuros
wenno
kurkuros ti
nariingak a pangawag kadayta daton wenno ited iti simmangbay a Jesus.
Ited dayta kadagiti maseknan wenno kadagiti nangipatungpal. Uray ania
ti ited, kuarta (kaadduanna, siempre) wenno in kind. Alay, kuna
dagiti Anggalog.

No malpas iti maysa a balay, mapan ti estatua iti
sumaruno a balay. No mangrugi daytoy iti baro a tawen ken aggibus iti
paskua ti tallo nga ari, bale innem nga aldaw ti kapaut daytoy a
tradision. No maysa a barangay laeng ti pakapasamakan kadaytoy,
sigurado, mapasiar amin a balbalay.

Ngem ita, adda kadi pay daytoy a tradision?

Posada wenno Los Posadas

Ania ti Posada wenno Los Posadas iti Kastila?

Sangkagimongan a Krisitianismo ti mangar-aramid itoy.
Saan laeng a ditoy pagilian ti pakaar-aramidanna, uray iti sabali a
pagilian. Agsipud ta nainkastilaan ti kaaduan a balikas ti Iluko,
naadaptar ngarud ti Posada manipud iti Los Posadas.

Maysa a representasion wenno panangiparang iti natibidad
ti Posada. Daydiay panangsapsapul dagiti agassawa a Jose ken Maria
iti maturoganda kadaydi a rabii a dandanin maipasngay ni Jesus.
Agsapulda iti pagdagusan. Awan ti masarakanda ta pasig a napno dagiti
pagdagusan. Agingga a nakagtengda iti maysa a koral. Sadiay kulluong
a naipasngay ni ubing a Jesus.

Maysa daytoy kadagiti uppat a ramen ti daigon
iti Kabisayaan. Iti Cavite,
pananawagan,
kunada met.
Ige-ige
iti Bohol . Kadagiti dadduma a probinsia iti Katagalogan, isu daytoy
tay’
panunuluyan.

(Dayta panunuluyan
ti naikabil kadagiti libro iti Panitikan. Awan kadagiti dadduma a
bersion, lalo ti Posada. Isu a makuna nga unfair, nga awagan iti
Panitikang Filipino no dagiti laeng sinurat dagiti Anggalog ti
maiyadal. Saanmi nga ayonan daytoy a sistema ti kurikulom iti
edukasion iti Filipinas.)

Ti ritual ti Posada.

Iti panaglabas ti panawen, timmaud dagiti belen kadagiti
balbalay. Naidisso daydiay representasion a panagbirbirok da Jose ken
Maria iti pagdagusan. Adda belen iti tunggal balay wenno sumagmamano
a balay. Kas representasion ti natibidad.

Dumteng met itan dagiti peregrinos ken peregrinas wenno
dagiti mapan makipaskua. Ub-ubbing, agtutubo wenno nataengan. No
pinastrek ida dagiti makimbalay, maangay ti panaglualo, lalo iti
Santo Rosario ken panagkanta kadagiti ayug-paskua. Kalpasanna,
pannangan!

No amirisen a nalaing, makitatayo ti kinaadda ti
ebolusion ti caroling. Manipud iti posada a sumrek iti balay ken
agkanta, iti laengen ruar ti pagkantaan ken urayen ti ited nga
aginaldo. No pinastrek ti makimbalay dagiti agkaroling, kaan daytan!

Napintas ti Paskua. Panawen ti panagisagut ken
ragragsak. Ngem saan koma a liplipatan ti pudpudno a kaipapanan
dagitoy a selebrasion, paskua, piesta, ritual ken tradision.
Aramidentayo dagitoy, saan a kas nakaugalian no di tapno mapatibker
ti pammatitayo.

Narigat a yaw-awan ti kumaw a balikas dagiti
managkurimaong kadagiti kararua ti addaan natibker a pammati.#