Footer

SARITA: Kulibangbang (Maikatlo a paset)

“Wen, napintas dagitoy a puli ti kulibangbang. Ket segun iti panagadal, nganganin maungaw ti pulida no ditayo saluadan ti taengda,” kinuna ni Basao sana inaprosan ti ladawan ti nakaiskuala a kulibangbang a nakaukrad dagiti payakna nga umandap a berde dagiti ikingna. Inyawat ni Basao ti libro ken ni Amaya ngem iniseman laeng ti balasang.

“Diak maawatan no ania dagiti nakakur-it dita. Dayawek laeng ti ladawan ta isu ti maawatan dagitoy matak.”

Nagtungtung-ed ni Basao. Ammona lattan a saan a nakaadal daytoy.

Pugot met laeng dagiti nagannak ni Basao. Biktimada iti kinadangkok. Nagudas dagiti dadakkelna iti engkuentro dagiti rebelde ken soldado. Imbag laengen ta innala ti maysa a nabaketan a balasang idiay Pamplona nga ayanda dati ket inyawidna sadiay Faire. Agisursuro idi iti elementaria ti nangampon ken ni Basao ket istudiantena daytoy. Pinagadal ti nangampon kenkuana agingga a nakalpas iti kursona.

“Adda pay laeng makitkitak a kakasta dita ballasiw ti isla. Agakar-akarda kadagiti natatayag nga agsabsabong a kaykayo, ngem no dadduma, makitak ida dita igid ti aplaya, pagaayatda ti uminom iti danum ti baybay; dagiti met dadduma, uminomda kadagiti naglubnakan ti alingo,” intudo ti balasang ti kakaykaywan iti laud a sakupen ti Bantay Cagua.

“’Bag ta ammom ti agsao iti Iluko.”

Immisem ti balasang ket nagalikuno ti pingpingna a lalo a nanglemmes iti rikna ni Basao.

“Siak gayam ni Amaya, anak ni Ama Nauro. Diak nalipatan ti agiluko uray pay pinawilannak ni Ama. Nasursurok daytoy kadagiti kaay-ayamko nga ubbing idi addakami pay idiay Jones, Isabela. Kagurgura ‘gamin ni Ama dagiti Ilokano. Maysa kadakuada ti nakapatay kadaydi Ina Sena.”

“Ngem ti basol ti maysa, saan a basol ti puli.”

“Diak man ammo kenkuana.”

Nasingada idi nagdisso ti maysa a kulibangbang iti ulo ti balasang. Nagulimekda a dua. Impakurus ni Basao ti tammudona iti bibigna a kayatna a sawen ket agtalna ti balasang. Inin-inayadna a pinagsabat dagiti dakulapna iti ulo ti balasang. Nagpayakpak ti kulibangbang ngem addan kadagiti dakulapna.

Nagdinnanggayda a nagellek.

“Kadakami a pugot…”

“Pugotak met.”

“Wen, ammok. Saanka a naisabsabali ta agpapadatayo ngarud iti langa, ti pagsasao laeng ti nagdudumaantayo. Iti pammatimi, kunak koma…no kas pangarigan nakatiliwka iti kulibangbang, iyarasaasmo ti kayatmo kadaytoy sakbay a ruk-atam. Gapu ta awan ti parnuayen nga uni ti payak ti kulibangbang, dina kabaelan nga ipalgak iti siasino man ti kalikagummo, dagiti anito a nakakita iti inaramidmo ti mangtungpal iti kayatmo, kas kasukat ti panangwayawayam iti kulibangbang.”

Inukrad ni Basao ti dakulapna ket nagkidem. Nagtayab ti kimmahel ken garitgaritan iti nangisit a kulibangbang ket nagdisso kadagiti agbukbukar a sabong ti bangbangsit a mangab-abbong iti tuktok ti gukayab.

“’Mom kad’ a bayanggudaw ti awag kadayta a kulibangbang?”

“’Pay met?” bimmukel dagiti nangingisit a mata ni Amaya.

“Makatayabda ‘gamin uray no nakaad-adayo nga agsapul iti baro a paggiananda, wenno iti pangalaanda iti baro a diro tapno agtultuloy latta ti pulida.”

Nagtungtung-ed ti balasang.

“NALIPATAM san daydi nakapay-an daydi Ina Sena? Wenno kayatmo ta saggaysaek nga ipalagip kenka?” nakamurareg ni Dayo a nangtaliaw ken ni Amaya. Sumilap ken aglingling-et ti mugingna a nakaawit iti naputedputed a nagango a kaykayo ken nakabaklay iti tubong ti bulo a naglaon iti danum a para inumen a tinakona iti burayok iti ballasiw ti isla. Imburang-itna ti kayo iti sanguanan ni Amaya a mangtaltaltal iti siit ti maratangtang a naalana iti singsingat dagiti tangrib.

“Agingga ita sadiwada pay laeng iti lagipko. Daytoy a piglat ti tanda,” intudo ti balasang ti naglunitan ti sugat sana kinusilapan ti adina. Ganggani ngamin natiruan ti sakana.

“Nalabsankay’ itay bigat, ket naimatangak ti kinapasigyo kadaydiay a ganggannaet,” intudo ni Dado ti ayan ni Basao a mangkulkulangtot kadagiti ubbing. Agikurkur-itda iti puraw a kadaratan babaen ti ruting sakbay nga unasen ti dalluyon.

“Laglagipem nga Ilokano daydiay. Ilokano ti nanggamrud iti dagatayo sadiay Dicamay. Gapu laeng iti pammatida nga addaan iti balitok a mabalin a mamina iti pagsasaadantayo, inar-aramidda ti kaykayatda tapno mapatakiastayo iti lugar nga impatawid dagiti amaantayo a nagkakauna.”

“Saan a ti pagsasao ti pagbasaran iti kinasiasino ti maysa a tao,” sinippaw a dagus ni Amaya ti sao ni Dayo. Binagkatna ti nalaga a kawayan a nangikkanna iti maratangtang ket intarengtengnan ti simrek iti gukayab.

(Maituloyto)

Comments are closed.