Footer

EDITORIAL: Saan koman a mapan agpatagabo dagiti kailiantayo

Adda kadin dimmur-asan ti panagbiagtayo?

No ti gobiernotayo ti mapa-pati, dakkel ti simmayaatan ti ekonomia. Addayta ti estatis-tika, sana kuna: simmayaat ti gross national production idinto a bimmaba ti inflation, bimmassit ti depisit ti gobierno, dumakdakkel dagiti dollar remittances manipud kadagiti kailiantayo iti abroad,  immadu dagiti naparnuay a panggedan.  Kunana pay nga addan panagtalek ken bigbigenen dagiti ganggan-naet a pagilian ti dumurdur-as nga ekonomiatayo babaen ti umad-adu nga agibaut iti negosioda iti pagilian.

Ala wen, mabalin nga adda simmayaatan ti ekonomia no maidilig iti kasasaad ti pagilian iti kallabes a tawen, nupay kuna dagiti kritiko ti gobierno nga ad-adda a rimmigat ti panagbiag dagiti Filipino, nga umad-adu ti bilang dagiti kailian nga adda iti ngarab ti kinapanglaw ken panagbisin. Ti saludsodtayo, pudno kadi a dimmur-asen ti ekonomia ti pagilian? Ket no pudno man, dumanon kadi ti parsiak ti panagdur-as kadagiti ordinario nga umili?

No dagiti kadawyan nga umili ti pagsaludsodan no addan nagluposan ti  biagda, makunada la ketdi: isu met la nga isu ti panagbiag. Sada isainnek ti kangina dagiti magatgatang, nababa a pateg ti pisos, nababa a sueldo, adu ti awanan panggedan ken ti dumakdakkel a giwang iti nagbaetan dagiti nabaknang ken napanglaw.

No pudno a dimmur-asen ti ekonomia ti pagilian, apay nga agpanaw dagiti umilina tapno mapanda mangged iti sabali a pagilian?

Mapanka kadagiti mobile passporting nga isayangkat dagiti lokal a gobierno ket makitam dagiti reprep a tattao, kangrunaanna dagiti agtutu-bo, a makipila tapno maka-alada iti passport. Kayatda ti maaddaan iti pasaporte, saan a tapno agpallailang kadagiti nadumaduma a lugar ditoy pagilian no di tapno adda aramatenda iti panagbiaheda a mapan mangged iti sabali a pagilian.

Mapanka  iti eropuerto ket makitam dagiti kailian a mapan itulod dagiti patpatgenda iti biag tapno mapanda agpatagabo kadagiti Amerikano, Arabo, Intsik, Hapon, Ingles ken uray payen dagiti Lebanese, Koreano ken dadduma pay, wenno mapan mangged kadagiti paktoria, konstruksion, wenno ania ditan a sumrekan tapno laeng makateggedda iti ipaw-itda kadagiti pamiliada ken patpatgenda.

Mapanka kadagiti job fairs nga isaysayangkat dagiti pribado a kompania ket ma-kitam dagiti aplikante a maki-pilpila para iti pannaka-interbioda bareng makastrekda iti pagsapulan.

Saan a kastoy ti barometro ti maysa a pagilian a nadur-as ti ekonomiana.

Saan a mapan agan-anus wenno mapan agsakripisio iti sabali a pagilian  dagiti umili no nanam-ay ken nasayaat ti pagsapulan ken panagbiagda iti bukodda a pagilian.

No dimmur-as man ti ekonomia,  saan koma nga ibaga ti gobierno a maigapu daytoy kadagiti inrusatna a reporma iti panagbuisan ken kadagiti programana a nangawis kadagiti ganggannaet a negosiante tapno umayda agibaut iti puonanda ditoy pagilian. Iti bukodmi a biang, dagiti remittances manipud kadagiti kadaraantayo nga agsaksakripisio a mangmangged iti sabali a pagilian ti kangrunaan a mangsarsarakuy iti ekonomia ti pagilian.

Saan pay koma nga ibaga ti turay a naparmeken ti kinapanglaw ken nagluposen ti panagbiag dagiti umili. Saan pay a dimmanon ti parsiak ti kunkunana a panagdur-as kadagiti umili. Nawatiwat pay ti dalanen nga agturong iti pudpudno a panagdur-as.#