Footer

SALAYSAY: Rumungrungsot dagiti bagyo gapu iti panagbara ti lubong (Umuna a paset)

Maysa nga autoridad a mangsipsiput iti aglawlaw ti nagkuna a
rumungrungsot dagiti bagyo ket maysa kadagiti kangrunaan a gapu ti
agtultuloy a panagbara ti lubong.

Kinuna ni Mick Kelly iti International Institute for Environment and Development a manipud idi 1854 agingga iti 1994, nagpangato ti pudot ti aglawlaw iti .59 degrees Celcius wenno .04 degrees kada dekada makagapu iti epekto ti umad-adu a konsentrasion ti makunkuna a greenhouse gases iti tangatang. Nupay kasta, gapu iti panagbettak ti Mt. Pinatubo idi Hunio 1991, limmamiis ti lubong. Ngem mangrugin nga agmawmaw ti epekto ti panagbettak ti bulkan iti aglawlaw ket mangrugi manen a pumangato ti temperatura ti aglawlaw.

Iti panagadal ti National Institute of Water and Atmospheric Research iti New Zealand manipud idi 1980 agingga iti 1990, nagpangato ti bara ti lubong iti .5 degrees Celcius, ti kapudotan a rekord. Bimmaba met iti 7 porsiento ti panaginit ken pimmuskol dagiti ulep idi 1951-1990 a nagtungpal iti panagbalin a namaga ti adu a lugar. Ngem idi 1980, pimmuskol ti tudo iti 30 a napalabas a tawen. Iti rehion ti Abagatan a Pasipiko, iti tawen a panagparang ti El Niño, nagbalin a nabara ken nabasa, ket iti kaawan daytoy nasao a pagteng (El Niño), nalamlamiis ken namagmaga ti panawen.

No kastoy ti mapasamak, kinuna ti Greenpeace, aktibista a grupo a mangsipsiput iti aglawlaw, agbalin dagiti bagyo a narungrungsot.

Ania dagiti pagilian a mabalin nga agsagrap iti maparnuay a narurungsot a bagyo?

Kangrunaan dagiti pagilian nga adda iti Pasipiko.

Uray ti Pilipinas, mabalin a dalanen ti narurungsot a bagyo kas iti napasamaken iti kallabes (ken mabalin a mapasamak iti masangsanguanan a tiempo) a nakadadaelanen dagiti adu a sanikua, pagtaengan, pasdek ken nakatayan iti ginasut a biag.

Kinuna ti Greenpeace nga iti Pasipiko, mapaliiw ti agtultuloy a panagpangato ti temperatura ti baybay ken angin a panipudan ti panagpangato ti level ti baybay ken iti pannakatay dagiti koral a pagaponan ken pagitlogan dagiti ikan. Dakkel la ketdi ti epekto dagitoy a mapasamak mainaig iti panagbiag saan laeng kadagiti agindeg iti nasao a rehion no di pay iti sangalubongan.

Dagitoy mapalpaliiw ita a panagbaliw iti temperatura ti lubong ket gubuay ti panangabuso dagiti tattao, nangnangruna dagiti agindeg kadagiti dadakkel ken narang-ay a nasion, iti nakaparsuaan.

Dagitoy a panagabuso iti nakaparsuaan ti kangrunaan a mangpataud iti panagtitipon dagiti greenhouse gases iti akinngato a paset ti tangatang. “Tiliwen” ken pupoken dagitoy a gases  ti pudot nga aggapu iti init ket pataudenna ti panagbara ti lubong.

 

Comments are closed.