Footer

OPINION: Agrikultura ti mangpadur-as iti ekonomia (Umuna a paset)

Iti agdama, maysa a dakkel a problema a sangsanguen ti pagiliantayo ti saan a natalingenngen a balor ti kuartatayo a naibatay iti doliar. Maysa daytoy a makagapu no apay nga adu a ganggannaet nga agpupuonan ti agpangadua nga agibaut iti negosioda iti pagilian.

Idi kanikadua a tawen, impaspasindayag ti Presidentayo ti panagdur-as ti ekonomiatayo ngem iti isasangbay ti krisis iti sangalubongan, bimmaba ti ekonomiatayo. Kayatna a sawen, saan a natalged ti ekonomiatayo.

Nupay saan nga akuen dagiti agtuturaytayo, ti dumakdakkel a remittances manipud kadagiti kailiantayo nga agtrabtrabaho iti ballasiw-taaw ti maysa kadagiti mangsursur-ay iti ekonomiana.

Ta no anagen a nalaing, basbassit nga amang ti natgedan dagiti partuattayo a nailako iti sabali a pagilian no maidilig iti inangkattayo a partuat iti ganggannaet. Karaip daytoy ti panagpababa ti napastrektayo iti export ti idadakkel ken yaadu dagiti produkto nga inangkattayo manipud iti sabali a pagilian kas iti bagas, asete, arina ken dadduma pay a nangpadakkel met iti bayadantayo. Dimmakkel ti balance of paymenttayo a makuna.

Mainayon pay ditoy ti pannakaipakat ti liberalization of trade, wenno ti pannakaipalubos dagiti produkto ti sabali a pagilian a nawaya a sumrek ditoy pagiliantayo. Maabaktayo latta iti negosio ta uray nawadwad ti maapittayo a produkto ditoy pagiliantayo, nalaklaka met nga amang ti presio dagiti produkto nga igabsuon dagiti sabali a pagilian ditoy.

Masaludsodtayo ngarud: kasano a makalung-aw dagiti umili iti kastoy a situasion?

Adda laeng iti arubayantayo ti tulbek ti panagdur-as ti ekonomiatayo – ti agrikultura. Ngem anian, ta saantayo nga ipaayan iti naan-anay a suporta iti daytoy.

Taliawentayo ti kabaknangan a pagilian iti sangalubongan – ti United States of America.

Nangrugi daytoy a pagilian iti panagtalon wenno agrikultura ngem gapu ta nawadwad ti naapit dagiti umilina, inlakoda dagiti surokda. Ngem idi makitada a dakdakkel ti mapastrekda no maproseso nga umuna ti produktoda sada ilako, nangbangonda kadagiti planta a pagproseso.

Daytoy ti namunganayan ti USA a nagbalin nga industrialisado a nasion. Ngem iti baet a dimmur-asen daytoy a pagilian, dina pinanawan ti agrikultura no di ket pinasayaat ken pinabarona ti panagtalonda babaen ti panagaramatda iti makinaria.

Uray ita a basbasssiten ti bilang dagiti mannalon iti nasao a pagilian, umad-adu met ti maapitda ngem ti mausarda ket daytoy ti ilaklakoda kadagiti pagilian a makurkurangan iti maapit.

Kastoy met laeng ti kapaliiwan kadagiti dadduma nga industrialisado a pagilian a pakairamanan ti Fransia, Alemania, China ken dadduma pay a dadakkel a pagilian: saanda a binaybay-an ti panagtalonda no di ket pinasayaat ken pinapigsada. Ti mapastrekda iti agrikultura ti maysa a kangrunaan a pagtaudan dagiti pondoda para iti industriada.

Balinsuek ditoy pagiliantayo. Ti panagbalintayo nga industrialisado a pagilian iti baet nga awanantayo iti kabaelan nga agbalin a kasta ti kayat nga ipamaysa ti gobiernotayo.

Adu ti awan kadatayo tapno agtagtagaineptayo nga agbalin nga industrialisado a pagilian, kas koma ti dakkel a minas ti landok wenno minas ti asete. Ti ket kinapudnona, agas-asembeltayo laeng kadagiti kotse ken trak ken ang-angkatentayo laeng dagiti kasapulantayo. Kas iti textile industry, saantayo a bukod a partuat no di ket ang-angkatentayo laeng dagiti tela, daitentayo ket kunatayon nga industriatatayo. Kasta met iti kotse, datayo laeng ti agasembel, saantayo a bukod a partuat dagitoy.

Ti makadakes, nabaybay-antayo dagiti taltalontayo wenno ti agrikulturatayo gapu iti tagainep ti turay nga agbalintayo nga industrialisado a pagilian.

Dagiti mabalintayo a talonen ket pinagbalinen dagiti agtuturay nga export zone wenno golf courses tapno adda pagay-ayamanda. Isu nga intay agang-angkaten iti bagas, mais, asukar ken uray pay dagiti prutas.

Mainayon pay ditoy ti kinabassit ti gatangen ti National Food Authority nga apittayo a bagas ta bassit kano ti pondona ngem adda met kuarta a pagangkatda iti bagas iti sabali a pagilian. Daytoy pay ti maysa a makagapu a bumaba ti balor ti kuartatayo agsipud ta doliar met ti aramatentayo iti panagangkattayo iti bagas.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.