Footer

OPINION: Agrikultura ti mangpadur-as iti ekonomia (Maudi a paset)

Maysa a autoridad ti nagkuna a no ipamaysa ken ipangpangrunatayo ti pannakapabaknang ken pannakapadur-as ti agrikulturatayo, napigsa ti ekonomia ti pagilian ket saan koma nga agrigrigat dagiti umili iti panagpababa ti balor ti pisos. Segun iti nasao nga autoridad, no laeng koma mapasayaat ti agrikulturatayo, makaapittayo iti umdas a taraon a para kadatayo no di man adda sobra a mailakotayo iti sabali a pagilian. Kinunana nga agkurang man ti maapittayo, pattapattana a bassit laeng ti sulnitan ti gobierno. Ket agsipud ta bassit laeng ti angkatentayo a taraon, nangnangruna iti bagas, saan nga agbalin a dakkel a problema ta adda dagiti paw-it a doliar dagiti kadaraantayo nga agtrabtrabaho iti ballasiw-taaw.

Agpayso a dakkel a parikut ti gobierno ti kinaadu ti angkatenna a bagas ken mais gapu ta agkurkurang ti maapit kadagitoy a produkto a kangrunaan met a taraon dagiti umili. Rinibribu a tonelada ti ang-angkaten ti pagilian manipud kadagiti rice and corn producers a nasion. Ditoy ti pakabusbosan iti nagdakkel a kantidad ti pirak a no laeng koma makaanay ti apit ditoy pagilian, maaramat dagitoy a kantidad para kadagiti nadumaduma a programa ti gobierno a kas iti ospital, kalsada, pagadalan ken dadduma pay a serbisio a mangitag-ay iti kalidad ti panagbiag dagiti umili.

Dakamatentayo ti Taiwan kadagiti kaarrubatayo a pagilian a maysan kadagiti kangrunaan nga agieks-eksport iti bagas. Idi, mangibabaon laeng daytoy a pagilian kadagiti umilina tapno umay agadal iti kabaruanan a wagas ti panagmula ti pagay iti Los Banos. Kalpasan ti panagadalda ditoy, naggawid dagiti naibaon iti pagilianda ket inwayatda dagiti nasursuroda a panangpadakkel iti apit ti pagay. Ita, daytoy a pagilian ti kangrunaan a pagang-angkatan ti gobiernotayo iti bagas.

Nakababain ngem pudno: immayda nagadal ditoy ket inaramatda ti inadalda iti pagilianda babaen met laeng ti suporta ti gobiernoda tapno mapadakkelda ti apit a pagay. Ket nagballigida. Apay a saantayo met nga agballigi a maysa a maibilang nga agricultural country ken naggadawan iti sirib dagiti taga-sabali a pagilian nga inwayatda a sibaballigi iti pagilianda?

Nakitatayo iti kallabes a tawen ti kinapateg ti bagas kadagiti pagilian iti Asia. Gapu iti agkurkurang nga apittayo, nairamramantayo iti krisis ti kinakurang daytoy a taraon iti world market.

Adda pay tiempo a dandani nagdoble ti presio ti bagas nga inangkattayo agsipud ta kapilitan a makaurnongtayo iti nawadwad a bagas kadagiti bulan a kagawatna.

Nakitatayo ti dakes a senario ti maysa a pagilian a makurkurangan iti bagas kadagiti atiddog a pila dagiti umili tapno laeng makagatangda iti iyapuyda iti dua wenno tallo nga aldaw.

Saan koma a sinagrap ti pagilian dagitoy no umdas dagiti maapitna.

Iti sabali a bangir, saan unay a naapektaran dagiti rice producing countries kas iti Taiwan ken Vietnam agsipud ta adda umdas a bagasda a para kadagiti umilida. Malaksid dayta, impasigurado dagiti agtuturayda a ti kasapulan a bagas dagiti umilida ti umuna nga ipaayanda iti imatangda sakbay nga aglakoda iti sabali a pagilian.

Piman ti pagiliantayo, kakaasi a nagpakpakaasi kadagitoy a pagilian tapno lakuandatayo iti bagas, uray iti nakanginngina a presio.

Kastay kunada, saan a makapagpili ni agpalpalimos. Kayarigan ti pagilitantayo ti agpalpalimos a saan a makapagkitakit uray ania a presio ti idiktar dagiti aglaklako iti bagas a pagilian.

Makitatayo ngarud nga agrikultura ti sekreto ti panagdur-as ti ekonomia ti Taiwan, Thailand ken Vietnam. Saanda a dinadael dagiti dagdagada a mabalinda a talonen no di ket pinalawada dagiti kataltalonanda babaen ti pannakasukay dagiti publiko a daga a nagtungpal iti ad-adu pay a produksionda iti bagas.

Saan ngarud a nakakaskasdaaw no ipagpagtangsit ti Taiwan ti kinadur-as ti ekonomiana a nangaramatanda iti agrikultura a kas pondasion ti irarang-ayda.

Nadalapus met ti Thailand a kas kadatayo iti currency crisis ngem saan a naapektaran a kas iti pagiliantayo. Apay? Agsipud ta sinulnitan ti napastrekda kadagiti produktoda iti agrikultura ti krisis a nangdidigra kadagiti pagilian a di makapartuat iti umdas a taraonna a kas iti pagiliantayo.

Kadagitoy nadur-as ti ekonomiada a pagilian babaen ti agrikultura, kangrunaan a pangawis ti gobierno kadagiti mannalonna tapno ad-adda nga igaetda ti agtalon ti pammatalgedna nga amin nga apit dagitoy ket gatangenna ken panangtulongna kadagiti mannalon babaen iti nawaya a panagpautangna iti nababa ti interesna. Dagiti teknisian, mapanda kadagiti kataltalonan a mangiyadal kadagiti mannalon no kasano a pabaknangenda ken pasayaaten ti panagtalonda a saan ket a mangopisina ken manguray laeng tay napugpogan a kalding wenno aso tapno mapanda agpasiar kadagiti kataltalonan.

Kasapulan ngarud a padur-asentayo ti agrikultura ti pagiliantayo. Kas nakuna ti maysa nga autoridad, ti agrikultura ti yan ti namnama ti gobiernotayo a mangpadur-as iti ekonomiana.#

Comments are closed.