Footer

OPINION: Agrikultura ti tulbek ti panagdur-as ti ekonomiatayo (Tuloyna)

No apay a saan nga ikkan ti gobierno iti naan-anay nga imatang ti agrikultura ti narigat a maawatan idinto a maibilang nga agricultural country ti pagiliantayo. Ken ti makadakes, bumasbassit dagiti mataltalon a daga iti pagiliantayo gapu kadagiti ipaspasdek ti gobiernotayo nga export zone, industrial estate, resort ken golf courses.

Saan la a dayta, imbes nga aramaten ti gobierno ti kumidkiddit a pondona para iti pannakapasayaat dagiti irigasion a mangpasayak kadagiti kataltalonantayo, ti ket panagbiahe dagiti agtuturaytayo iti sabali a pagilian tapno agawis “kano” kadagiti agibaut iti negosioda ditoy pagilian ngem agdadata a maysa laeng a junket.

No koma nasayaat ti irigasion, ad-adu dagiti kataltalonan ti mapasayakan ken mangitunda iti dakdakkel a maapit. Saan laeng a dayta, mabalin ni mannalon ti ag-second crop ket dumakkel ti mapastrekna.

Saan a mailibak nga iti baet ti kalawa dagiti kataltalonan iti pagiliantayo, nasurok a dua nga apagkatlo kadagiti kataltalonan ti agpampannuray laeng iti tudo. Saan a natalged ti kastoy aglalo no sumangbay ti igaaw.

Gapu iti kinakurang ti maapittayo, dakkel a pakalugian ti pagilian ti panagangkatna iti bagas tapno laeng saan a sumuyop ti presio ti bagas iti labes ti kabaelan dagiti umili. Nupay saan nga akuen ti turay, adda kartel ti bagas iti pagilian. Iggem ti sumagmamano a dadakkel a negosiante ti presio ti bagas. Maidiktarda ti presio ti bagas iti tiendaan publiko. Awan met ngarud ti maaramidan ti gobierno tapno maburakna daytoy a kartel a mangparparigat kadagiti umili.

No koma nadur-as ti agrikultura iti pagilian, saan koma a dakkel a pakaluglugian ti gobiernotayo ti impasdekna nga ahensia nga aggatang iti irik nga apit dagiti mannalon tapno saanda a problema ti pagilakuanda ken saanda a magundawayan kadagiti negosiante. Ta saan a malibak a kaadduanna kadagiti negosiante ti tuso ken kayatda ti makaleksab iti dakkel a ganansia iti panaggatangda iti irik isu a laklakaenda ti apit ni mannalon. Gapu iti daytoy, naipasdek ti National Food Authority tapno aggatang kadagiti irik kadagiti mannalon iti nasaysayaat a presio.

Napintas daytoy a programa ti gobierno. Isuna laeng ta awan pay apagkapat iti kadagupan dagiti maapit dagiti mannalon ti gatangenna gapu ta bassit met ti pondo a paggatangna iti irik. Iti kastoy a situasion, kasano a mabaelanna a kakumpitensia dagiti negosiante nga aggatgatang iti irik ken maidiktarna ti nangatngato a presio a makatulong kadagiti mannalon? Kalpasan ti pannakaibbus ti pondo a paggatangna, agsardengen ti NFA, ket agsuek manen ti presio ti irik a pakalugian ni mannalon.

Iti sabali a bangir, nupay napintas ti presio a paggatang ti NFA, adu unay dagiti kasapulan a dawatenna kadagiti mannalon sakbay a mabayadan ti inlakona nga apitna. Daytoy ti saan a magustuan dagiti mannalon. Kayat dagiti mannalon a maiggaman a dagus ti bayad ti apitda ket iti kaadu dagiti requirements a dawaten ti ahensia, agkarasublida iti ahensia nga agsingir iti bayad ti apitda. Daytoy ti gapuna a nupay nalaklaka ti paggatang ni negosiante iti irik, isudan ti pangilakuan ni mannalon agsipud ta maalana a dagus ti bayad ti apitna.#