Footer

SALAYSAY: Ballaag iti Nasinged a Langenlangen (Maikadua a paset)

Kitaentayo met ti napasamak kada Minda ken Alex, agpada a nayanak ken dimmakkel iti maysa a bassit nga ili iti Ilokos.

Dekada 40s idi. Idi ubbing pay dagiti dua, napagtinongan dagiti amada (iti sanguanan ti botelia ti marka-sairo) nga isuda ti agassawa no madanonan ti maikasangapulo ket walo a tawenda. Iti sabali a pannao, naitani dagiti dua babaen ti palabra de honor dagiti dadakkelda a lalaki.

Agpayso, idi madanon ti maika-18 a tawen dagiti dua, natinong ti panagkasarda. Saan a kayat ni Minda nga asawaen ni Alex ta addan nalimed a kaayan-ayatna. Ngem immanamong ni Alex nga agbalin nga asawana ni Minda agsipud ta iti lugarda, daytoy ti kalapsatan ken kasingpetan.

Iti baet ti isusupring ni Minda, awan ti naaramidanna. Natungpal ti pagayatan ti amana. Ngamin iti uneg ti pagtaenganda, linteg ti sao ti amada. Uray asino ti agdepdeppa, awan ti makabalin a mangdupir iti inibbatanna a sao. Kuna ti amana a dayawna ti nakataya iti inibbatanna a sao ket no saan nga ipangag ni Minda, itagbatna iti bato ti lunodna kenkuana.

Nagkallaysa ngarud da Minda ken Alex. Ngem kas tay kunadan, ti ayat a nabangon iti naruka a pondasion, saan a natibker ken natalingenngen.

Iti umuna a rabiida, imbataden ni Minda ken ni Alex a nupay aggasawada iti imatang ti tao, ti laeng pisikal a bagi ti maikutan ni Alex ngem pulos a dinanto magun-od ti ayatna agsipud ta ikuten ni Bernard a kaayan-ayatna. Ken ni Alex, namati a masursuronto met la nga ayaten ni baketna iti panaglabas ti panawen.

Ngem iti baet a naaddaan da Alex ken Minda iti dua nga annak, saanda a naragsak. Nagtalinaed a nalamiis ni Minda ken ni lakayna iti baet nga impatpateg ti lalaki a kas kasimpungalanna. Saan a naikkat iti panunot ni Minda a ni Alex ti nagbalin a lapped iti ayan-ayatda ken ni Bernard.Gapu iti kinalamiis ni baketna, nasursuro ni Alex ti aginom ken makibarkarda. Nasumokna ti aguper iti sugalan ken iti beerhouse tapno malipatanna ti kinaganggannaetna iti pagtaengan a binangonna.

Kas ninamnama, nagsina dagiti dua. Nagsubli ni Minda agraman dagiti annakna iti pagtaenganda. Awan ti timtimek ti amana idi maammuanna ti napasamak. Ngem posible a nakalbit ti konsensiana iti nagbanagan ti anakna. No saanna koma nga induron ti anakna a nakiasawa iti lalaki a dina ay-ayaten, saan koma a kasta a produkto ti narakrak a pagtaengan dagiti apona.

Kas nadakamatmin iti immuna a paset daytoy a salaysay, idi tawen 1940s ken 1950s, linteg ti sao dagiti nagannak ket masapul a tungpalen dagiti annak nupay adda panagkitakit, isusupiat ken reserbasionda.

Kadagita a panawen, dagiti nagannak ti mangikeddeng no ania ti nasayaat para iti annakda, uray pay ti kurso nga alaenda ken mangipudos ken mangpili iti agbalin a kasimpungalanda. Saan a karkarna kadagitoy a tiempo a no ikeddeng dagiti nagannak nga agbalin a doktor ti anak, agbasa daytoy iti kinadoktor uray no sabali a kurso ti pagesmanna. Kadagitoy a tiempo, saanda a mabalin a dungparen ti autoridad dagiti dadakkelda.

Ngem kastay kunada, agbaliw dagiti pammati, panirigan ken ugali iti panaglabas dagiti tawen. Saan a mabalin itan kadagiti ubbing ti maipakpakat wenno masursurot idi kanilimapulo wenno kaniinnem a pulo a tawen ti napalabas. Dimmakkelen dagiti ubbing iti sabali nga aglawlaw ket rupangetanda la ketdi ken supiaten ti aniaman a konsepto wenno panirigan a manglimitar wenno manglapped iti wayawayada.

Saan ngarud a nakakaskasdaaw a no ipapilit dagiti nagannak ti pagrukodan nga impaammal dagiti dadakkelda, agbalin daytoy a dakkel a kurikor a mamataud iti risiris iti nagbaetan dagiti nagannak ken dagiti annakda. No saan a malapdan daytoy, rumsua ti ibubusor iti barukong dagiti annak a posible nga agtungpal iti pannakaisagmak dagiti ubbing wenno pannakaisungsongda iti dakes a bisio ken madi a barkada.

Makarikna dagiti ubbing iti panagrebelde kadagiti nagannak kadakuada ket daytoy ti mangiduron kadakuada nga agtalaw iti pagtaenganda wenno sumarak iti “nataltalinaay nga aglawlaw” iti sidong dagiti gagayyem wenno barkadada.

Ngem ad-adu nga agtungpal ti pannakibarkadada iti pannakaisungsongda kadagiti dakes nga aramid ket no saan a masapa a matubngar, mabalin a maidaramudomda iti krimen a pakadadaelan, saan laeng ti masakbayan ken dayawda, no di pay ti sibubukel a pamiliada.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.