Footer

OPINION: Anti-poaching, papigsaen pay

Nabayagen a mapaspasamak ti panagbasakbak dagiti ganggannaet a mangngalap kadagiti kabaybayantayo. Kasla ketdin awan panangipirpiritda iti linteg ti pagilian wenno linteg a mangiparit iti iseserrek ti maysa a ganggannaet iti sakupen ti maysa a pagilian nga awan sungsungbatanda. Kapaliiwan a nawayada unay nga agtignay para iti bukodda a panggep. No kastoy ti kalaka nga iwayat dagitoy a ganggannaet ti sumrek ken rummuar iti pagilian, makuna a nalukay unay ti pannakabantay ti masakupantayo wenno saan a masalsaluadan a nasayaat. Wenno awan pay ngata ti mangsaluad.

No di malapdan ti panagbasakbasakda iti kabaybayantayo, agtungpal a marmarapukawton no di man awanton dagiti masalsaluadan nga endangered species. Naipuslitton ida dagitoy a ganggannaet.

Pagarigan laengen dagiti pawikan ken dadduma pay nga endangered species, pasaray makatiliw dagiti pannakabagi iti linteg ditoy pagiliantayo kadagiti ganggannaet a mangngalap ket maibaludda ngem maipagpagapu iti nasayaat (!) a relasion ti pagilian iti naggapuanda a nasion, mapakawan ken mapagawid dagitoy a ganggannaet.

Makuna a nalukay la unay ti salsalimetmetan a polisia. Nasken ti nabilbileg ken napingpinget a panangipakat iti daytoy. Masapul a mapapigsa pay tapno agpangadua dagiti illegal poachers nga agbasakbasak ditoy pagiliantayo. Nasken nga adda ngipen dagiti lintegtayo. Ta uray no addaantayo iti linteg no awanto met laeng ti madusa, awan ti mamaayna iti panangsaluad dagitoy nailian a kinabaknangtayo.

Gapu iti mapaspasamak a panagkautibo dagiti rebelde, masumoken dagitoy a mangngalap iti agpaamianan. Nasumokdan ti kabaybayan ti Batanes ken kaparangetna. Sadiay met ita ti puntiria dagiti ganggannaet a poachers. Sadiay ita ti pagrairaanda. Kasla ketdin awan kadakuada ti lapped ken panagbuteng a sumrek ken rummuar iti kabaybayan a sakup ti pagiliantayo.

Itay laeng nabiit, nakatiliw dagiti pannakabagi ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources iti 26 a ganggannaet nga agkalkalap iti kabaybayantayo. Kas kadagiti naynay a matiltiliw, Chinese, Taiwanese ken Vietnamese dagiti naaresto.

Iti lintegtayo, nakabasolen dagitoy ganggannaet iti illegal a panagkalap. Sinakup daytoy a linteg ti Fisheries Code of the Philippines, nangruna la unay ti Section 87 ti Republic Act No. 8550. Segun iti daytoy nga akta republika, nakabasol iti criminal ken administrative dagiti nakemmeg.

Nasken nga ipatungpal ti linteg tapno maipamatmat a serioso daytoy a saritaan. Masapul a madusa dagiti nakabasol. Masapul nga awan ti sabali a makibiang iti kaso dagitoy a ganggannaet. Saan koma a maibiang ti foreign relations dagiti maseknan a nasion.

No maisingit wenno maisingat ti relasion ti dua a nasion, agtuloy latta ti pannakapakawan dagiti nakabasol sadanto mapagawid. Ngem gapu ta nakalusotda iti pannakadusa, agsublinto manen nga agkalap dagitoy ganggannaet kadagiti kabaybayantayo.

Iti sabali a bangir, no maysa a Pinoy ti matiliw iti kabaybayan a sakup ti sabali a pagilian, madusa ken maibalud. Kasta ti kainget ti linteg dagiti sabsabali a pagilian mainaig iti illegal a panagkalap.

Panawenen tapno busisiin a nalaing dagiti agpampanday linteg dagiti lintegtayo. Kasta met a panawenen tapno balbaliwan ti nalukay a panirigantayo mainaig kadagiti makemmeg a mangngalap nga illegal nga agkalkalap iti taaw a sakup ti pagiliantayo.#