Footer

EDITORIAL: Dagiti transaksion iti sirok ti lamisaan

Iti maysa a forum nga inangay ti Economic Journalists Association of the Philippines para kadagiti presidentiables, maysa a topiko a sentro ti diskusion no kasano a mapaadu dagiti panggedan ken mategged dagiti umili ditoy pagilian.

Maysa a senador ti nagkuna a tapno magun-od daytoy a panggep, rumbeng nga ipaayan ti tunggal administrasion iti naan-anay nga imatang ti pannakaipababa ti magastos iti pannakaipasdek iti negosio iti pagilian.

Ania ngamin dagiti kangrunaan a paggastuan dagiti negosiante no mangipasdekda iti negosioda ditoy pagilian?

Kuna daytoy a senador a maysa kadakuada ti makunkuna a bureaucratic costs wenno dagiti transaksion a maisaysayangkat iti “sirok ti lamisaan”. Kadagiti ordinario nga umili, katukadna daytoy ti “for the boys”, “panggrasa”, “pangpagalis”, “para gasolina” para kadagiti kinukurimed a transaksion a mapaspasamak kadagiti pagopisinaan.

Iti nalawlawag a sarita, ti korapsion ti mangipangpangato iti magastos iti panagnegosio iti pagilian a mamagbalin daytoy a globally uncompetitive.

Kinapudnona, iti maysa a surbey iti napalabas, limtuad a maysa kadagiti pagikayan dagiti dadakkel a ganggannaet a negosiante nga agitapog iti kuartada ditoy pagilian ti korapsion iti dandani amin a sanga ti gobierno.

Segun iti maysa a negosiante, tapno makaalaka iti proyektom, kasapulan nga adda kaptem a nangato nga opisial a mangiduron kenka kadagiti turayen dagiti nadumaduma nga opisina. Tapno maalam ti kumpiansa daytoy a tao, masapul a “lanaam” babaen ti panagitedmo iti sagut, pabor ken dadduma pay a pakapaluknengan ti nakemna. Kastay kunada, “taraknem” ti pannakigayyemmo kenkuana tapno ammonaka met a taliawen ken taraknen.

Ngem saan laeng a dita ti pagpatinggaanna. Masapul met a gayyemem dagiti agtuturay dagiti opisina, nangruna dagiti addaan kadagiti dadakkel a proyekto kas iti inprastruktura, irigasion, pagadalan, ken dadduma pay. Uray inyabognaka ti immuna a gayyemmo, kasapulan met ti pannakigayyemmo kadagitoy ta isuda ngarud ti akinproyekto ti sisiimem nga ipasakmalda kenka. Sabali manen dayta a paggastuan.

No naalamon ti proyekto, kunam no makaangeskan iti nalukay. Ngem saan, kaka! Saan met nga agkuti dagiti papeles ken dokumento no awan ti “para kadagiti ubbing”. Kapilitan a mangilatangka met iti para kadakuada.

Ita, ania ngarud ti aramiden ni negosiante tapno mapasublina dagiti nagastosna ken siempre, adda met dumket kenkuana? Kapilitan nga agbalin nga overpriced ti proyekto.

Agkatkatawanto dagiti “gagayyem” ti negosiante nga agturong iti bangko ngem dagiti met umili ti agsalsal-it gapu ta ti malpas a proyekto ket saan pay a matawenan, agdadaelton wenno kasapulanna manen ti pannakatarimaan.

Kasta ti mapaspasamak ditoy pagiliantayo. Ita, nakakaskasdaaw kadi no apay a saan a dumur-as ti pagiliantayo a kas kadagiti kabangibangna a pagilian

Comments are closed.