Footer

SALAYSAY: Ritual a Bogwa: Tapno agtalna ti kararua dagiti Hapon a biktima ti Maikadua a Gubat-Sangalubongan (Maudi iti Dua a Paset)

Nasken ti pammalubos ti National Museum iti kastoy nga aramid a panagkali ken panagurnong kadagiti skeletal remains ta isu ngamin ti mangay-aywan kadagiti cultural ken historical a luglugar. Isu nga awan ti asinoman a mapalubosan a mangaramid itoy no awan ti pammalubos manipud iti National Museum. Saan a maipalubos ti panagala kadagiti artifacts kadagiti excavation sites no awan ti panangiwanwan ken superbision ti National Museum.

Saan laeng a daytoy kaso dagiti Hapon iti Manila ti nangited iti tubeng iti panagurnongda kadagiti skeletal remains dagiti napasag a Hapones idi makadua a gubat sangalubongan. Naidarum dagiti Hapon, nga isuda Tomochika Uyama, officer iti Japanese Embassy, kasta met kada Suminori Arima, Mitsuo Watanabe, Usan Kurata, Hiyoro Tabe, Hidekazu Nishimura, Hidaya Chiba, Masako Enari and Hiroyuki Moyino, agpapada amin nga empleado ti Kuentai Investigations.

Kinuna ni Norma Reynaldo, makinkukua iti Hidden Paradise Resort, nga indarumna dagiti Hapon iti damage suit gapu iti panaglabsingda iti “privacy and property rights” ken kas “affront to our cultural sensitivities as Filipinos.” Dumawdawat daytoy iti bayad ti danios perwisio ken litigation fee gapu iti pannakadadael ti resort kadagiti klienteda lalo kadagiti nangibabawi iti reserbasionda.

Nangrugi daytoy idi immawag ti Kuentai Travel Agency nga adda dagiti Hapones nga agpareserba iti resort. Hulio 18 iti daytoy a tawen idi simmangpet dagiti Hapon. Nagpagatang pay dagitoy a Hapon a guest ti resort kadagiti adu a kaykayo a pagtungo ket impempenda iti asideg ti basketball court ti resort. Kiniddaw dagitoy a Hapon ken ni Renifer Flores, maysa nga empleado ti resort, a mangkali iti abut iti yan dagiti pempen dagiti kayo. Iti kabigatanna iti Hulio 20, inaramiden dagiti Hapon ti ritualda a Shokotsu Shiki. Nasaksian dagiti dadduma a guest ti panagpuor kadagiti rurog ken tultulang, ken ti napasamak a chanting ken panagkararag nga inaramid dagiti Hapon. Kalpasanna, nag-check out dagitoy.

Idi inusisa ti management ti resort ti pinanawan dagiti Hapon, naklaatda laengen iti natakuatanda a tultulang a napuoran ken saan dagiti naikali. Makalawas kalpasanna, naammuan laengen ni Reynaldo a naggapu kadagiti napasag iti maikadua a gubat sangalubongan dagiti tultulang a napuoran ken naikali iti resortna. Iti dayta a pasamak, naglak-am ti resort iti economic losses gapu iti panagatras dagiti pre-booked a guestda ken awanen ti mayat a mapan iti resort. Isu nga indarum ni Reynaldo dagiti Hapon a nangkiddawanna iti P8 million compensatory damages ken sabali pay a P1 million moral ken exemplary damages ken reimbursement ti litigation fee a P500,000.00 nga agdagup amin iti P9.5 million pesos.

Iti laksid itoy nga asunto, agtultuloy latta dagiti Hapon nga agurnong kadagiti rurog ken tultulang dagiti napasag a Hapones iti maikadua a gubat sangalubongan lalona iti Cordillera. Isu a napasamak ti pannakapuor kadagiti naurnong a tultulang sadiay Ifugao. Saan a tagidaksen dagiti Ifugao ti napasamak ta kaaspingna ti kulturada a bogwa. Nasken ti panaginana, talna ken pia dagiti napasag a biktima ti nadangkok a gubat. Napasamak ti naudi a panagpuor kadagiti tultulang, rurog ken kabkabanga idi Nobiembre 22, 2009 sadiay Brgy. Uhaj, Banaue, Ifugao.

Kalaksidan itoy, naidukomentario dagiti ritual a napaspasamak iti Cordillera babaen ken ni Baguio’s film maker ken local artist, Kidlat Tahimik.

Nasken nga aglunit ti sugat ti nadangkok a gubat a nakapasagan ti nasurok sangariwriw a Hapon ken kasta met ti rinibribu a Filipino ken Amerikano. Saan nga aglunit ti sugat agingga nga awan ti panangikarkararag kadagiti amin a napasag.#

Comments are closed.