Footer

Ti Daklis, Ti Karudkod ken ti Partaan ti Salaksak (Maudi a paset)

Mumalem manen ket ngan-nganin malpas ti laglagda-anmi nga alad. Arig kaiwarsi pay laeng ti buggomi itattay pangaldaw, inrugimi manen a sangapamilia ti nagobra.

“Tang, saantayo met gayam a kukua daytoy daga. Kukua met gayam da abogado. Adda ngarud karbenganna a mangala.”

Nagsennaay ti amak. “Isu a kunak a no mabalin koma ket saanko nga ited. Daytoy daga ket kukuatayo. Bayad ti kinatudio daydi Apongmo daytoy. Gunggona ti kinaandurna a nangwais iti daytoy a dappat daydi Lakay Bianong. Sagut met daytoy daydi lakay a Don gapu ti nairut a naggayyemanda kadaydi Apongmo. Adda dagiti banag a saanto a pulos mailanad iti papel. Daytoy sagat ket isu ti pangrugian a tanda a saanen a makitaltalon ti kaputotantayo,” inikkat ti amak ti kallugongna ket inpaidna ti bagina.

“Dayta sagat sadiay suli ket saan a pulos napukanan. Saan a sinagid dagiti dua a lallakay kas tanda ti panagtalekda iti tunggal maysa. Isu ti beddeng ti masakupan daydi lakay a don ken ti masakupan metten daydi Apongmo. Daytoy ti tanda ti panagbukbukod ti pulitayo. Dagidiay met aritongtong ket nagkadduaanda a tinaraken, ginaikanda ket pulos a di nasiraman no kasta nga agpuorda kano idi ditoy. Dua dagitoy aritongtong ngem dakdakkel daytay maysa. Kukuamto ti dakdakkel ket bagik met ti basbassit, kuna kano daydi lakay a Don. Adu dagiti banag a saan a mailanad wenno mailadawan iti papel, anakko. Kas koma ti adalmo iti biag iti daytoy a panagsardengmo a nagbasa. Awan ti gradom ngem ammok nga adu ti nasursurom.” Insublina ti kallugong iti ulona ket tinurongna manen ti alad. “Ay wen gayam, sadiay sirok ti aritongtong a dakkel ti paggabgabuanmi idi ken abogado idi kaskam iti edadmo.”

Nasair la ket ngarud ti riknak ti pannakadakamat ti panagsardengko nga agbasa. Agsardengka pay laeng, nakkong, agurnongtayo pay, kuna idi ni Nanang.

Awan met ngamin ti Grade 5 ken Grade 6 ditoy Landing. Ti kaasidegan nga intermedia ket sadiay Central School idiay ili. Sangapulo a pisos ti plete ti estudiante. Nagadukami koma ditoy Landing nga intermedia ngem saan man laeng ngamin makumpleto ti gobierno nga ipatakder ti elementaria ditoy bariomi.

******

Asidegakon iti ayan ti aritongtong a dakkel a pagipagudak ken daytoy nuangko. Nakitak met a sipapaspas dagiti kalding nga apan ti kalapaw nga aponda. Nasaripatpatak ni Inang a kasta unay ti apurana nga agturong iti nangibatiak iti amak a parte ti al-aladanmi itay. Adda dua a tao a sumarsaruno kenkuana. Ni Abogado ken ti drayberna! Kasla aglalaaw ti abogado nga itudona pay ti inak. Ginuttak ti tali ti nuang ket simpokkami iti nasamek a parte ti solarmi. Maallingagko a napudot ti saritaan ti amak ken ti abogado ngem saanko a maawatan. Mangrugin nga agragutok ti barukongko ket kasla kayatko ti apan sadiay ayanda ngem mabutengak met. Inrukobkon ti nagarudok. Inibbatak met ti tali ti nuang-kon. Nabatin. In-inut nga umad-adayoak. Ti itataliawko a panangsirip iti ayan ti kalapawmi, nakitak ti maysa pay a tao a nakabitbit iti paltog. Atiddog. Armalayt sa a kas kadagiti nabasbasak a ladawan! Paspas! Saanko nga ammo no umangesak pay wenno saanen. Saanko nga ammo no agsangitak wenno saan iti butengkon. Addaakon iti pingir ti turod a dayaen ti solarmi. Agkanabtuog ti barukongko. Aglikawak nga apan agpatulong sadiay igid ti baybay kunak ti nakemko idi nangngegko ti agsasaruno a ranipak. Naguni met ti salaksak ket nagiirriag dagiti manok.

“Nanang!! Tatang!!” impapasko nga inlaaw ngem iti panagdengngegko ket kaslan arasaas. Umasimbuyok metten ti kalapawmi.

*****

Naarkosan ti barangay plaza kalpasan a piton a kalendario ti nagsisinnukat. Adu ti tao. Madama ti bitla ti mayor, ni Mayor Janet Valdejueza, ti adien ni Atty. Valdejueza. Kasta met a mayat ti ngirsi ti MARO.

“Daytoy ti naisangsangayan nga aldaw kadakayo a mannalon, kakabsat. Ken kasta met a mapadayawan daytoy biang a mangiyawat ti kaubingan a benepisario ti reporma ti daga ditoy ilitayo, ni Emmanuel Amparo Cruzado! Sangapulo ket walona laeng,” impayapay ti mayor kaniak.

Siak?! Benepisario ti reporma ti daga? Nalagipko ketdi daydi tatang ken daydi nanang. Iti mugingko nakadakdakkel nga apuy ti mangur-uram iti kapawmi, a kas ita, nakadakdakkel met nga apuy ti linaon ti barukongko.

Tinallikudak ti pumaypayapay a mayor. Dinagasko ti tibor ti gasolina nga imbatik itay iti ampir ti ruangan ti plaza ket tinurongkon ti baybay. Pukawek dagiti karudkod! ingngayemngem ti unegko. Ket naguni ti salaksak a simmippayot iti plaza. Agturongen kaniak!

(Gibusna)