Footer

SALAYSAY. Selpon: haytek a ramit-komunikasion

MABALIN a kanunongannak, Atanud, no kunaek bassit-usit laengen ti pagtaengan nga awan selponna. Ania man a papanam, addan a sangkaiggem ti tao daytoy a ramit ti komunikasion. Adu payen ti pagtaengan nga adda selpon ti tunggal kamengna. Nagbalinen a kasla gagangay nga ay-ayam daytoy haytek nga instrumento.

Kinapudnona, Atanud, idi 2005 mapattapatta nga immabot iti 1.6 bilion dagiti agus-usar iti selpon iti sangalubongan. Ket inton 2010, mapanton a 2.2 bilion! Agasem dayta?

Ta apay ngamin, aya, a kasta la unayen ti pannaka-in daytoy a ramit?

Iti kinaadu ti maitedna a pagsayaatan, kas koma no adda kayatmo nga ipakaammo iti adayo a yan ti kabagiam wenno ay-ayatem, i-textmo laeng, makadanon a dagus! Wenno no kayatmo ti umawag, presto, uray sadin ti yanmo, maawagam ti kayatmo a kasarita! Saan a kas idi a masapul a mapanka pay laeng iti booth ti telepono wenno iti balayyo. Ita, uray man ket addaka iti bangkag nga aggatgatud iti petsay wenno madamaka nga agkurkurab ti bunga ti mangga iti aringgawis diay sanga, mabalinmon nga awagan ti kayatmo a makapatang, Atanud!

Saan laeng a dayta. Mabalinmo payen ti agala iti ladawan babaen ti selpon, agdengngeg ti musika (baka iti masungad, Atanud, ket pati ti paboritom a drama), tumawag a makitam ti kasarsaritam, ikabit iti kompiutermo tapno makainternetka, ken agbuya payen. Mabalinmo payen ti agibideo!

Pudno nga adu unayen, Atanud, ti ipaay a pagnam-ayan ti selpon a kas ramit. Pinapardasna la ngaruden ti komunikasion, maysa payen a katakunaynay dagiti adda iti lubong dagiti agiwarwarnak.

Ania ngamin, aya, daytoy a ramit? Kasano a napataud?

Maysa a wireless (di kasapulan ti waya a kas iti telepono) a komunikasion daytoy a selpon, Atanud, nga agus-usar kadagiti makunkuna a base stations (dayta ngay cell site nga ammom) a mangbingay kadagiti maserbian a lugar a maaw-awagan iti “cell”. Tunggal cell, aglawa iti sumagmamano laeng a kuadrado a kilometro Ti base station iti kada cell ti mangserbi kadagiti subscriber kadayta a disso.

Iti base station, agtultuloy ti pannakamonitor (babaen ti RSSI wenno received signal strength indicator) ti signal ti tunggal selpon, Atanud. Iti kanito a bumaba ti signalmo, ipasanaka iti as-asideg a cell babaen ti panagdalan ti impormasion iti MTSO (mobile telephone switching office), ti master control dagiti amin a cell. Gapu itoy, adda agtultuloy a komunikasion. Dimo madlaw a mapasamak daytoy, Atanud, ta apagkirem laeng a kunada.

Napanunot dagiti adda iti industria daytoy a selpon, Atanud, gapu iti adu a limitasion nga ipaay dagiti nagkauna a komunikasion. Umuna unay, saan a mabalin ti komunikasion no addaka iti daldalan. Kasano ngaruden no adda pakasapulanda kenka unay iti negosio a pinanawam wenno dagiti tao a kinatransaksionmo?

Idi nasapa a paset ti 1940s, rimmuar ti makunkuna a radio telephone. Simmaruno ti mobile telephone system. Ti dakesna, limitado ti lugar a maserbisioan daytoy. Kasta met ti madadaan a channel (radio frequency channel). Manmano ngarud dagiti makausar itoy. Uray pay no adda kuartam, dimo mabalin ti maaddaan itoy no awanen ti nabatbati a channel. Maysa pay, iti kaadu dagiti agdudupudop a subscriber iti siudad, mabayag sa adda abeylabol a linia a pagnaan ti awag. Umabot iti 20 agingga iti 30 minuto nga agur-urayka, Atanud!

Ti pay dakesna, Atanud, masapul nga urayem ti kasarsaritam iti linia a malpas sakanto agsao. Madi nga aggiddankayo. Simplex kunada kadayta.

Gapu kadagitoy a limitasion, napanunot ti Bell Telephone Company, maysa kadagiti dibision ti AT & T, ti mangdisenio iti kabaruanan a ramit iti komunikasion. Ditoy a rimmuar ti sistema a cellular radio. Naipadas daytoy iti 1970s sa naan-anay a nayimplementar idi nasapa a paset ti 1980s.

Daytoy a cellular radio, napimpintas nga amang ta agusar iti nangatngato a frequency a no sadino ket addaan iti nalawlawa nga spectrum. Ti electromagnetic spectrum, Atanud, ket ti lubong dagiti frequency nga us-usarenyo iti inaldaw. Adda frequency para iti AM radio, FM, TV, satellite, TV, microwave, kdp. Tapno nalaklaka a maawatam, yarigta lattan a tunggal gadget adda bukodna a pagtaengan. Awan ti mabalin nga umagaw. Kasta ti frequency a makunkuna! Naaramid daytoy a pannakailatang ti frequency tapno awan ti panagiinnagaw iti signal dagiti agduduma a kita ti aplayans. Uray pay ta saksakan wenno outletyo, Atanud, ket adda pay pasetna iti spectrum. Isu dayta mabasbasam a 60 Hz!

(Maigibusto)

Comments are closed.