Footer

Ballaag ti mabbatanen a reserba ti lana iti sangalubongan (Maudi a paset)

Nangrugi ti krisis iti lana idi Oktubre 1973 idi improklama dagiti kameng ti Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC) ti embargo iti lana iti United States gapu iti panangsuplayna iti armas iti Israel. Dakamatentayo ditoy a supsuportaran ti USA ti Israel iti problemana iti teritorio mainaig kadagiti kaarrubana nga Arabo a pagilian.

Nakagura dagiti kameng ti OAPEC ket impakatda ti oil embargo maikontra iti USA ken dadduma pay a pagilian iti Europa a nangsuporta iti Israel iti pannakigubatna kadagiti Arabo a kaarrubana.  Iti daytoy nga embargo, linimitaran wenno insardeng ti OAPEC ti panagibiahe iti lana kadagitoy a pagilian, nangruna iti USA.

Ngem ti makadakes, iti pannakaipakat ti oil embargo iti USA ken dadduma a pagilian, ngimmato ti presio ti lana ken produkto a petroleum a puon ti dandani nakadalupuan ti ekonomia dagiti babassit a pagilian nga agpampannuray iti daytoy a produkto iti pannakapataray dagiti negosioda.

No adda man dakkel a leksion iti krisis ti lana idi 1973, isu ti pannakatakuat dagiti oil-producing countries ti bileg ti lana a kas armas maikontra kadagiti pagilian a sumupsuporta iti Israel a saanda a maaklon a kaarrubada. Naduktalanda a babaen ti lana, addaanda iti bileg a mangiduron kadagiti industrialisado a pagilian  a mangbaliw iti polisiada tapno agbalinda a pro-Arab mainaig iti risiris ti relasionda iti kaarrubada nga Israel. Ngem iti sabali a bangir, ditoy met a nagresponde dagiti industrialisado a pagilian nga agiwayat kadagiti baro ken agduduma nga initiatibo tapno saandan nga agbalin nga agdepende unay iti lana ken iti produkto a petroleo.

Ngem itay nabiit, mangrugin manen a kumalay-at ti presio ti petroleo iti baet ti panagagal dagiti nadumaduma a pagilian iti sangalubongan. Nagbalinen ti lana a dakkel a problema ti ekonomia ket nasken a sanguen ken isapulan ITAN dagiti pagilian iti sungbatna.

Nupay makatulong dagiti dadduma pay a pagtaudan dagiti alternatibo a wagas, nasken ti naserserioso a pannakaipagna dagitoy ken ti nasaknap a suporta dagiti amin nga umili.

Ditoy pagiliantayo, maidardarirag ti panangpataud iti lana manipud iti tawwatawwa, bittaog, nyog, unas ken dadduma pay nga alternatibo a wagas. Iti Cordillera, maidardarirag ti pannakaikadu iti panagmula iti Hanga tree wenno petroleum tree ((Pittosporum resinferum) a kas iti panangikampania ti gobierno iti panangpaadu ti pamataudan ti ethanol, a kas iti panagmula ti katimbaw. Nalatak ti Hanga tree a kaarngi ti bittaog iti Ilocos. Sadiay Brazil, nalatak met a mapapaadu ti diesel tree (Copaifera langsdorfii) a kas alternatibo ti petroleum.

Ngem annugotentayo a bassit laeng ti magudilan dagitoy alternatibo a pagtaudan iti lana iti kadagupan a kasapulantayo iti lana ken petroleum products. Kasapulan ti dakkel a pondo iti pannakapaadu dagitoy a mula ken ad-adu pay a panagadal tapno napintas ti kalidad ti lana a mapartuat manipud kadagitoy tapno saanda a mangnayon iti ad-adda pay a pannakarugit ti atmospera.

Kasapulan ti naimpapusuan a pannakitinnulong dagiti umili tapno bumassit ti maaramat a produkto a petroleo iti inaldaw a panagbiagtayo.   Tumulongtayo iti programa ti turay nga aginut iti enerhia. Kas iti saantayon a panagusar iti kotse no asideg laeng ti papanantayo. Wenno ti panangilukattayo laengen dagiti tawa ken panagusar iti paid imbes a luktantayo lattan ti bentilador wenno aircon bayat ti panaginanatayo kalpasan ti pangngaldaw wenno panagpalpatayo iti rabii.

Ngem kasamayan a wagas ti pannagnatayo laengen no mapantayo iti tiendaan yantangay asideg met laeng iti pagtaengantayo. Malaksid a makainutka iti gasolina ken kuarta, sumayaat pay ti salun-atmo. Maysa met nga ehersisio ti pannagna.#