Footer

EDITORIAL: Kasano kasagana ti Commission on Elections?

Ti eleksion idi 2004 ti maibilang a maysa kadagiti kakontrobersialan a pannakapili ti maysa a presidente gapu kadagiti alegasion ti panagsuitik. Kas kadagiti napalpalabas a panagpipili ditoy pagilian, immabot iti sumagmamano a lawas sakbay a naammuan ti resulta ti panagbubutos gapu iti kabayag ti manual a panagbilang kadagiti butos. Ngem iti dayta a panawen, adu dagiti mapapati a “milagro” a napasamak a nangbalbaliw iti resulta ti eleksion.

Naipasa ti linteg a pannakaiwayat ti sapasap a poll automation tapno nadaldalus ti eleksion ken nadardaras a maammuan ti resulta ti panagpipili. Ngem iti yaasideg ti umuna nga automated election ditoy pagilian inton Mayo 10, 2010, saan a mapukaw ti amak dagiti sumagmamano a sektor nga agtungpal iti didigra ti masungad a panagpipili. Ngamin, iti baet ti panangipetpetteng ti Commission on Elections a naipasdek dagiti pannalaknib tapno nadalus, awan-suitik ti eleksion iti daytoy a Mayo 2010, kapaliiwan a saan a naiwayat ti naan-anay a field test kadagiti makina a maaramat inton panagbubutos tapno masigurado ti kinatalgedda, ti wagas ti panagbutos, ti sistema ti pannakaipatulod ken pannakabilang dagiti butos, ti problema ti elektrisidad ken iti potensial a mamanipular ti sistema nga agtungpal iti pannakapaay ti eleksion. Madakamat ditoy ti kaawan ti guidelines a suroten dagiti board of election inspectors iti kanito nga agdadael dagiti makina ken kellaat a saan a panagtrabaho dagitoy gapu iti panagpukaw ti koriente.

Idi insayangkat ti Comelec ti field test kadagiti makina iti Hong Kong, dua kadagitoy ti nagdadael. No nagdadael pay dagiti makina iti Hong Kong nga addaan iti napintas nga elektrisidad ken ekselente nga IT infrastructure, anianto la ketdin iti Pilipinas nga adu dagiti lugar a saan a madanon ti elektrisidad, saan a madanon ti komunikasion, ken saan a napalanas dagiti kalsada?

Iti biangmi, kumanunongkami iti singasing a saganaan koma ti Comelec a maipakat ti manual counting dagiti butos no agdadael dagiti makina ken kellaat nga agpukaw ti koriente a posibilidad a mapasamak iti kaaldawan ti panagbubutos.

Annongen ti Comelec a salakniban ti integridad ti eleksion. Maaramidna daytoy babaen ti panangsiguradona ti kinatalged dagiti makina a maaramat ken ti saan a pannakamanipular ti sistema iti panagbilangan kadagiti butos.  Iti biangmi, nakarkaro pay ti posibilidadna  ti panagsuitik iti babaen ti electronics agsipud ta babaen laengen iti panangpindot iti maysa a numero ket agbaliwen ti resulta ti eleksion.

No kabaelan dagiti killo ti pampanunotna a serken dagiti kompiuter a mangiwaras iti virus ken mangtakaw kadagiti classified nga information, saan a karkardayo a maaramid met ti panagsuitik iti eleksion babaen ti poll automation.

Igunamgunammi ngarud kadagiti kailianmi ti panagridamda iti masungad a panagbubutos tapno saan a maiwayat dagiti panagsuitik a mangleplep iti pudpudno a karirikna dagiti umili a mangbutos kadagiti patienda a rumbeng a  mangidaulo kadakuada.#