Footer

AWIS TI DOLIAR (Umuna a paset)

NALUKAG gapu iti naglaok nga ariwawa ken dung-aw iti kalsada a sango ti dos grados a balayda. Nairidepna itay iti balkon bayat ti panagpalpalpana kalpasan a nakapangaldawda. Natan-awanna ni Baket Ansiang a kasta unay ti anug-ogna. At-atibayen daytoy dagiti dua nga annakda. Iti sanguananda, sakruy dagiti uppat a tanod ni Lakay Andring.

Napasennaay. Awanen ni kumpadre, nakunana iti isipna. Itay laeng bigat, intarayda ti lakay iti ospital ta agkupit kano ti barukongna. Agulaw pay.

Adda iti paraanganda a mangrukrukit kadagiti masetas a mulada nga agassawa itay ilabasda ti lakay. Naasian iti langa daytoy: kamkamatenna ti angesna. Simken iti panunotna nga amangan no didan maidanon pay iti ili ti kompadrena.

Awan makastrek a lugan ditoy barioda  a Mubuan. Agdua kilometro manipud iti kalsada nasional. Masapul pay a lasatenda ti Waig Buyon sakbay a makadap-awda iti haywey.

Nabaknang ketdi ti barangayda. Nalawa ti kataltalonan a nangbarikes iti barangay. Naruay iti lames ti waig a nangkawiwit iti Bantay Ammu. Adu dagiti maanupan iti bantay ken agkakatangig dagiti langilangan a kayo. Nupay kasta, dida ab-abusuen ta ammoda nga ipateg ti sagut ti Dios kadakuada. Gapu itoy, di maat-atianan ti waig a pangawidanda iti padanum kadagiti talonda.

Iti nagtakderanna, nariknana ti bara ti agalas tres nga init. Immukuok iti kaungganna. Maikasiamen, nakunana. Immuna, daydi inosente nga ubing. Nagkombulsion; natay. Nakalasat koma no di nagabay a naitaray iti ospital, kuna ti doktor.

Simmaruno daydi Ilyong, 30, a kinagat ti uleg bayat ti panangruotna iti kanen ti nuangna. Awanen ti nagnaan ti tandok a naipakat kenkuana. Idi maidanonda iti ili, naladawen ti amin.

Naiturong ita ti imatang da Baket Ansiang kenkuana. Kasla adda sapsapulen dagitoy. Dimmegdeg la ket ngarud ti marikriknana. Wen, makonsensia. Ngem basolna kadi?

MALEM. Immallatiwda ken ni Nana Lerma nga asawana iti yan da Baket Ansiang. Kas nakairuamanda, nangiyawatda iti tulong.

“Anusam la ‘toy addan, Mari,” kinunana.

“Pagyamanan ti adu, Pari,” matepteppelan ti saibbek ti baket. “Naayatkayo unay nga agassawa kadakami.”

“Iburay ti adda, Mari,” inyandingay ni Nana Lerma. “Prinsipiomi dayta nga agassawa. Ania, ‘ya, ti sakit ni Pari?”

“Atake iti puso, Mare,” binulosanen ni Baket Ansiang ti sangitna. “No nasapsapa la koma a naitaray iti ospital, kuna ti doctor, nalabit a nalasatna kano koma ti peggad.”

Kasla naduyok ti barukongna kadayta a nangngegna.  Manen, nakunana iti isipna. Nagabay… naladaw…

Napasennaay. Mano pay ti mangngegna a kasta a mangpabantot iti riknana?

Rimmuar iti balay ket  namrayanna ti nangkita kadagiti mangiplasplastar iti tolda iti paraangan. Immanges iti nauneg. Nabang-aran pay a nakaangot iti angin nga inkubbuay dagiti karraep a talon.

“’Nia ketdin, ‘ya, ti rigat ti biagtayo ditoy away!” nangngegna nga insanamtek ni Ulling, ti kaanakan ni Lakay Andring nga agtawen iti beinte otso. Pamandeken daytoy ken natayengteng ti ngisit iti kudilna a gubuay ti pannakaturtorna iti talon.

“Pagkunaam iti kasta?” insumra a dagus ni Charlie a kataebna. Natayag daytoy ngem narapis. Kas ken ni Ulling, kinesset met ti init ti kudilna. “Ania pay lat’ sapulem ditoy barangaytayo? Nagadu a makan; saanka la ketdi a sadut!”

“No adda emerdiensi a pakasapulan ti mangngagas, awan ti madagdagus a tarayantayo,” inngalangil ni Ulling. “Adayotayo la unay iti ili!”

“’Payso ‘ta kunam, Barok,” imballaet ni Lakay Usting a nakaibarikes laeng iti bag a yan ti  mamaenna.

“Dakkel a talaga a pukawtayo ti ipapanaw ni doktor,” insennaay ni Lakay Pistong.

Kadayta a nangngegna, manen, kasla naduyok ti barukongna. Tapno di kumaro ti marikriknana, simrek iti uneg. Inawisna ti asawana tapno agawiddan.

Masmasdaaw ni Nana Lerma ngem awan ti naaramidanna. Sigud ngamin a sada la agawid no panagluluton. Tumulongda pay nga umuna a mangkita iti pagkurangan ti agpasken.

Simrek iti kuartoda nga agassawa apaman a nakasangpetda. Intuloy met ni Nana Lerma ti pangtedna itay a gangansiluen.

Naipasabat kenkuana ti naikuadro a ladawan ti anakda idi agturpos daytoy iti medisina. Ladawan ti kinaamo ti rupana. Naisem ngem addaan tibker dagiti gunggunayna. Iti tayagna a lima kadapan ken lima pulgada a bagayan ti kinatarakina, agbagtit laengen, kunkunana, ti di mangayat iti barona.

“’Wan pay nobiak, ‘Tang,” kinuna ngamin daytoy idi pagsaludsodanna kalpasan a  naipasana ti board. “Didak sa kayat dagiti babbai!” naikatawa. “Diak met ngamin naala ti kinataeryo…”

“Loko!” impaggaakna idi. “Ket no siak ti di agbalikas iti kinaguapom, Anak.”

“Pudno, ‘Tang. Siguro, kunkunak iti bagik… agbayogak!”

“Ay, ay, ay…dayta ti di mabalin! Awan it pulitayo ti kasta. Dayta ti laglagipem! Kakaisuna la ngaruden a bungadaka, sa ita ibagam nga agbayogka? No wey metten, a, Barok! Awanen, a, ti mangituloy iti pulitayo.”

“Saan man ket a dayta ti lawlawatenyo nga agama,” imballaet ni Nana Lerma. “Dumtengto latta, a, ti babai a mamagpitik iti puso ‘ta anakmo, sika a laklakayan!”

Nagkatawada nga agama.

“Ania ita ti planom, Barok?” inamad ni Nana Lerma idi agangay.

“Agserbiak iti away, Tatang, Nanang,” di man la nagbeddal a nagkuna ni Jethro nga anakda.

(Maituloyto)

Comments are closed.