Footer

SALAYSAY: Ti naulimek a gubat ni Josefina Guerrero (Umuna a paset)

Umuna a nabasak ti makainspirar a pakasaritaan ti “naulimek” a gubat ni Josefina ‘Joey’ Guerrero idi agtutuboak, idi arintapusen ti 1970s. Nabasak daytoy iti koleksion dagiti naidumduma ken naisangsangayan a pakasaritaan ti gubat iti Umuna ken Maikadua a Gubat Sangalubongan. Adda pay laeng kaniak ti libro, ngem nagmaris Milo ti sigud nga Alaska a papelna, mapirpirpiren ken subsobran ti buot.

Kadagiti amin a pakasaritaan ti gubat iti pagilian, ti laeng pakasaritaan ni Joey ti naiyabay kadagiti amin a naindaklan a war stories iti sangalubongan. Maysa daytoy a di magatadan a pakasaritaan ken rumbeng laeng a maammuan ti amin daytoy a kinabannuar ni Joey, ti dupap ti agongna, narusanger ti rupana, ken agsakit iti leprosy a babai, a maysa a tulbek iti pannakaparmek dagiti Hapon iti pagilian.

Idi rinibbuot dagiti Hapon ti pagilian, naawis ni Joey nga agkameng iti Allied Intelligence Bureau (AIB) gapu iti kinaturedna. Kameng met iti AIB ti asawana, naubing a mangal-ala iti kinadoktor. Aggapu amin dagiti bilin ken AIB Captain Manuel Colayco, a maysa a respetado a nagpropesor sadiay Sto. Tomas University.

Impablaak ti Times Magazine idi July 19, 1948 ti kinamaingel ni Joey ket nasurok a 4,000 a readers ti nangdaydayaw kenkuana babaen ti surat. Manipud idin, nagsasarunon dagiti pannakapadayawna. Inted ti America kenkuana  ti Medal of Freedom with Silver Palm – ti kangatuan a pammadayaw para iti sibilian a nagserbi iti gubat.

Ngem dimmegdeg ti sakit ni Joey. Nupay agsangpet dagiti agasna ken dadduma a kasapulanna manipud kadagiti donasion dagiti GI (wenno Amerikano a soldado), saan a limmaing no di ket kimmaro ti marikriknana gapu ti sakitna a ketong.

Gapu iti dayta a kasasaadna, pinetisionan dagiti makaam-ammo kenkuana sadiay America, lalo dagiti US veterans, ni Attorney General Tom Clark a mapalubosan  koma ni Joey nga agpaagas iti National Leprosarium sadiay Carville, Louisianaa ket saan a  maingetan kadagiti bilin ken linteg iti imigrasion. Saan a nagpangadua ti America iti itutulongna tapno maagasan ni Joey.

Iti damo ni Joey ti  umadak sadiay US, nasurok a 300 a tattao ti siraragsak a nagpasangbay kenkuana. Saanna a ninamnama ti nabara a pannakasarabona.

Kabayatan ti pannakaagasna, nagpampanunot ni Joey. Saan nga agnanayon nga agbiag babaen ti tulong. Nasken nga usarenna a nasayaat ti panawenna. Ket inggaedna ti nagiskuela sadiay. Nagbalin a mannurat kalpasanna.

Insurat ngarud manen ti pabliser ti Times Magazine idi July 16, 1951 ti progress report maipapan ken Joey  ken ti inaramidna a kinamaingel.

“If you are one of some 4,000 people who wrote to Joey after TIME told her story (July 19, 1948), you remember her heroic work as an underground agent in the Japanese-run Philippines. She smuggled food, medicine and messages to U.S. prisoners of war, mapped enemy fortifications for the Air Force, once walked 56 miles through lines of trigger-happy sentries to report a mine field where the 37th Division was scheduled to attack Manila. Though shetook many long chances, the Japanese never caught up with her because they were always afraid to search her; through her ragged blouse they could see the dreaded lesions of leprosy.”

Dimteng ti yiirut ti imigrasion ket imbilin ti Immigration Service ti panagawid ni Joey. Ngem kinuna dagiti opisial sadiay Washington nga aguray biit iti sumagmamano laeng a bulan. Babaen ti maysa a “private bill” sadiay Kongreso ti America, naited kenkuana ti US citizenship.

(Maigibusto)