Footer

Panangtratar ti Panagbalbaliw ti Klima

Nagbalbaliwen a naminpinsan ti klima. Nakaro ti agal-alimpuyo a dagaang lalo ita a panawen ti tikag ken kapudotna ta ultimo yabayab wenno naiyaw-awan nga aplaw ti angin ket kunam la no ipugpug-aw ti yubuyoban iti pagpandayan ti barana. Uray ti sang-aw ti daga ket agkiamkiam, lalo iti tengnga ti aldaw.

Maapektaran uray dagiti dingo iti kinapudot ti panawen.

Gapu iti El Niño, agbisin dagiti dingo ta nagangon dagiti ruot iti aglawlaw. Kas iti naipadamag manipud La Union, saanen a mapakawan dagiti kalding dagiti bulong ti saba a pagpakan ta awan metten ti makibkibda a puon ti ruot. Adda payen dagiti karkarna a sakit dagiti dingo gapu iti agbaliwbaliw a paniempo.  Adda dagiti nagpatay lattan gapu iti sobra a pudot. Adda dagiti nagbulsek.  Adda dagiti manok a mapangok ken dagiti dadduma nga agsakit iti batungol sadanto agpeste.

Di met maulsan no panawen ti panaglalam-ek. Kumuddot wenno kumutukot ti lam-ek aglalo iti naangep a parbangon. Ti imasna, no agkapeka tapno bumara ti rusokmo, kakirkiwarmo pay la no ar-arigen, mabalinen nga areb-eben uray di pug-awan ta napaspas ti panagbaawna.  Iti kastoy a kalamiisna, umapon ti kinasulit a bumangon a masapa no awan ti nasisita nga aramiden wenno papanan.  Kadaytoy a panawen, gagangay a naladladaw ti kutikuti iti kusina.

Layus met ti lak-amen no panagtutudo. Ta awan sa payen ti nakaro a tudo a di parnuayen ti bagyo. Sa gumiddanto pay ti flashflood ta kalbo metten dagiti kabambantayan. Dagiti disso idi a saan a malaylayus ket danonen itan ti danum. Basta agbagyo ken agtudo iti napigsa, layus ti apiten. Kadagiti nangangato a lugar a kas kadagiti agnanaed kadagiti bakras ti bantay mapagam-amkan met ti panagkusukos wenno panagreggaay ti daga.

Ania itan ti mapaspasamak? Apay a laklak-amenen dagitoy a kalamidad?

Ta apayen nga ap-apiten dagitoy a didigra? Ta apayen ti panagbalbaliw ti paniempo? Ta ania kadi ti makagapu? Ania kadi ti rumbeng nga aramiden? Saanen a malapdan a saludsoden dagitoy.

Sumangbay pay dagiti sabali a saludsod no ania ti maaramidan kadagitoy  sumangsangbay a kalamidad. Saan ngata a nasaysayaat no sabalian met ti nakainsigudan a panagbiag a kas maiyataday iti panagbalbaliw ti klima?  Wenno panangbaliw iti lifestyle kas maikanatad iti nagbaliw a paniempo?  Saan kadi a rumbeng laeng nga aramiden daytoy?

Iti nalawlawag a pannarita, rumbeng a sanguentayo ti panagbiag a nakapokus kadagiti bambanag a ditayo intaltalek iti napalabas kas iti green energy, air quality, solid waste management, water conservation, pollution prevention, ken ti makunkuna a coastal resource management.

Iti daytoy a panawen a panagbaliwbaliw ti klima, makitan ti kinapateg dagitoy a kasapulan nga ikkantayon iti naan-anay nga imatang.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.