Footer

Gomburza: biktima iti yaalsa iti Cavite idi 1872 (Tuloyna)

Inaramat ni Gobernador -Heneral  Rafael Izquierdo y Gutierrez ti yaalsa iti Cavite a nangpaaresto kadagiti masuspetsa a nangidaulo wenno nangsuportda iti daytoy. Karaman kadagiti naaresto dagiti Pilipino a papadi  a da Fr. Jose Burgos, Fr. Zamora, Fr. Gomez, ken Agustin Mendoza, Don Feliciano Gomez, Don Antonio Regidor, Joaquin Pardo de Tavera, Don Enrique Paraiso, D. Pio Basa, Don Jose Basan, Maximo Paterno, Crisanto Reyes, Ramon Maurente ken dadduma pay.

Nairaman dagiti tallo a padi kadagiti naaresto agsipud iti panangilungalongda kadagiti kalintegan dagiti Pilipino a papadi tapno maipatasda kadagiti papadi nga Espaniol. Kangrunaan a kagura dagiti Espaniol a papadi ni Fr. Jose Burgos gapu iti nabatad a kalikagumna a maaddaan dagiti Pilipino a papadi iti parokia, banag a saan a kanunongan dagitoy agsipud ta tagibassitenda ti kabaelan dagiti Pilipino a papadi.

Gapu iti daytoy a pagtaktakderan ni Fr. Burgos, nakasubangna pay ni Arsobispo ti Manila Gregorio Martinez.

Sabali pay a nakapataud iti pananggura dagiti papadi a Kastila ken ni Fr. Burgos dagiti nadumaduma nga aktibidadna kas iti pannakipagbuangayna iti maysa a komite a nangikampania kadagiti nalibliberal a linteg. Nagkadua ti nasao a komite, maysa iti para kadagiti laymen nga indauluan ni Joaquin Pardo de Tavera, sabali para kadagiti clergy nga indauluan daytoy taga-Vigan a padi. Babaen kadagiti insayangkatda a demonstrasion, indagadag ti nasao a komite ti pannakaipakat dagiti nalibliberal a linteg.

Saan a nasayaat ti panaglugar kadagiti Kastila a papadi ti kinaliberal ti administrasion ni Gobernador ken Kapitan Heneral Carlos Maria de la Torre kadagiti Pilipino a papadi. Saan a nagtalna dagiti Kastila a papadi agingga iti saanda a napasuktan ni de la Torre. Awan pay dua a tawen, imbaon ti Espania ni Izquierdo a sukat ni de la Torre. Ad-adda a nagiray ni Izquierdo kadagiti Kastila a papadi. Iti babaen ti administrasionna a rimsua ti yaalsa iti Cavite nga inaramat dagiti kabusor da Fr. Burgos, Gomez ken Zamora a kas rason tapno mapukolan ti tignay a sekularision ti klerhia nga ipagpagna dagiti tallo a padi.

Kas nadakamaten, nagballigi dagiti agdagup iti uppat a pulo nga infantry a soldado nga indauluan ni Sarhento Lamadrid a nangserrek iti Sarikedked ni San Felipe iti Cavite iti agarup alas dies ti rabii. Pinatay dagiti immalsa dagiti opisial ti sarikedked. Ngem iti bumigat, napaay ti yaalsa. Umuna, saan a nagun-od dagiti immalsa ti suporta dagiti padada a soldado. Maikadua, dimteng ti arayat manipud iti Manila.

Simmuko dagiti immalsa idi maamirisda a saan a sumangpet ti ninamnamada a yaarayat ti kaduada a grupo dagiti soldado nga aggapu iti Manila. Madakamat ditoy a saan a natuloy ti tulagan a panaggiddanda a rumaut ket napagbiddutan dagiti immalsa a soldado iti Cavite dagiti naipatayab a luses manipud iti maysa a nagpiesta a barangay iti Manila a kas senial ti irarautda.

Apagbiit ti pannakausig dagiti simmuko a soldado babaen ti court martial ket napaltoganda. Dagiti dadduma a soldado ket naipalladawda iti Mindanao a madusa babaen ti nadagsen a panagtrabaho.

Iti sabali a bangir, nausig dagiti papadi ken dadaulo a nasuspetsa nga adda nakainaiganda iti yaalsa iti Cavite babaen ti maysa nga espesial a korte.

Mayuritto iti historia ti pagilian a naipasdek daytoy a korte tapno malangdet da Padre Burgos, Gomez ken Zamora tapno mapuglay ti tignay a sekularisasion ti klerhia a mangited iti patas a pagrebbengan kadagiti Pilipino a papadi kadagiti padada a padi a Kastila.

(Adda tuloyna)

Comments are closed.