Footer

Paubing a paubing dagiti agsigsigarilio (Maudi iti dua a paset)

Pagarigan laengen sadiay Sumatra, Indonesia, nagbalin a web sensation ni Ardi Rizal (awan ti relasionda iti nailian a bannuar), agtawen iti dua, gapu ta makaibus iti 40 a sigarilio iti agmalem. Mabuya iti www.youtube.com ti video ti inna panagsigsigarilio. Sabsabali payen ti panagug-ugali daytoy nga ubing ta no saan a makasusop iti sigarilio,  agalburito ket itugtogna pay ti ulona iti diding. Gapu itoy, no dumawat iti sigarilio, kapilitan nga ikkan dagiti dadakkelna.

Nangrugi ti panagsigariliona idi inikkan ti amana iti sigarilio idi agedad iti maysa ket gudua. Inimasna ti agsigarilio ket nagbalinen a bisiona. Ti makapangato la unay iti kiday, pinanuynoyan ti ama ti anakna ket inkalinteganna nga iti baet ti panagsigarilio ti anakna,  nasalun-at nga ubing. Nakaited daytoy a panirigan iti dakkel a simron iti sangalubongan. Isu a naalarma ti National Commission for Child Protection ti Indonesia ket impasidongna a dagus iti pannakaagas ti ubing ta dinto ket tuladen dagiti sabsabali nga ubbing iti sangalubongan. Ta iti dayta a pagilian, adda 400,000 a matmatay iti tinawen gapu iti kinalaingda nga agsigarilio!

Ditoy pagilian, timmaud met a dakkel nga isyo itay nabiit laeng ti panagsigarilio ni Presidente Benigno Simeon Aquino III kalpasan a binabalaw dagiti dadduma nga agpalpaliiw ken komentarista. Dakkel kano ti epektona dayta a banag iti presidente. Ngem impetteng ni Aquino a kasapulanna ti sigarilio a pangikkat iti tension a mapasaranna iti panagtakemna a mangidaulo ti pagilian. Kadayta a rasonna, awan ti naaramidan dagiti tumubtubngar iti panagsigariliona.

Ngem kadagiti agam-amiris iti mapaspasamak iti gimong, dakkel la ketdi ti epekto ti panagsigarilio ni Pres. Aquino kadagiti ubbing ken agtutubo. Ngamin, ti presidente ti modelo a tuladen ti kaaduan nga ubbing ken agtutubo. Saan ngarud a masasaan nga uray ti panagsusopna iti sigarilio ket tuladen met dagitoy nga ubbing ken agtutubo.

Mangrugi ti panagsigarilio iti tulad. Pamadasan. Tapno agbalin nga “in” iti barkada wenno gagayyem, tumuladda metten. Agingga iti mailuodda ken narigatdanton a maikkat dayta a bisio. Iti panagtultuloy ti panagsusopda iti adu iti inaldaw, di agbayag makariknada iti rikki ti salun-atda. Addanton marikriknada a saksakitenda. Daytoyto metten ti rason a matayda a naubing.

Sawen pay dagitoy nga agam-amiris iti mapaspasamak iti gimong a ti saan a nasalun-at nga ehemplo wenno modelo iti gimong ket mausar a kas yaabante ti panaglako dagiti agar-aramid ti sigarilio. Saan laengen a dagiti lallaki ti konsentrasion dagitoy no di pay dagiti babbai. Awanen ti limitado nga edad, agtutubo man wenno ubbing.

Iti sabali pay nga anggulo, no sadino ti ayan ti kakapsutan a kampania kontra sigarilio, sadiay met ti kadakkelan a konsentrasion a market dagiti aglaklako ken agar-aramid kadagiti sigarilio. Layusenda ti lugar kadagiti produktoda. Ta saanda met a makalako wenno bassit ti paglakuanda kadagiti lugar a napigsa la unay ti kampania kontra panagsigarilio.

Pudno la unay daytoy ta posible a dagiti tattao wenno agindeg kadayta a lugar ket saanda nga ammo a dakkel a pakaisagmakanda ti panagsigarilio. Wenno awanan ti lugar iti allagaden iti panagaramat wenno programa a mangkita iti pakaisagmakan dagiti umili.

Makuna pay a nagtuglep dagiti agrebbeng a mangipatungpal ken mangmonitor itoy. Iti daytoy a situasion, awan a pulos ti pannakaabak dagiti agar-aramid iti sigarilio ta umuna a kitaenda dagiti lugar a kakapsutan ti kontra-sigarilio. Uray no maingato ti buis dagiti produktoda, saan unay a marikna dagitoy nga  agar-aramid ta ammoda ti kinaasino dagiti laklakuanda. Ti makadakes, saandan a pilien ti puntiria ti tagilakoda, ubing man, agtutubo wenno uray asino a makabael a gumatang iti saggaysa, sagdudua wenno sagpapat nga istik a sigarilio.

Dagiti laeng napanglaw a nasion ti pakapasamakan daytoy. Mairaman ditoy ti pagilian.

Iti kaso iti Cordillera, kunaentayo a ditoy ti yan ti kakapsutan a kampania iti panagsigarilio iti sibubukel a pagilian ta ditoy a lugar ti kaaduan ti bilang dagiti agsigsigarilio.#