Footer

Ti Ilocos Sur iti Uneg ti Sumaruno a 10 a Tawen

Ti kadakkelan a paset ti daga ti Ilocos Sur ket maibilang nga ancestral domain dagiti indigenous cultural communities (ICC) babaen ti panangmanehar ti National Commission for Indigenous People ken ti kabakiran wenno agro-forestry zone a tartarabayen ti Department of Environment and Natural Resources. Iti kaudian a datus nga inruar ti DENR, umabot iti 50,000 nga ektaria ti kabakiran iti probinsia a masarakan iti 14 nga upland municipalities ket mainayon pay ditan ti linia dagiti kabambantayan manipud Narvacan iti abagatan agingga iti Sinait iti amianan.

Ti met kabaybayan wenno aquamarine zone ti sumaruno a kadakkelan a paset ti Ilocos Sur. Pinasempaset daytoy ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources iti uppat: (1) sand dunes aquaculture (200 meters inward) nga umabot iti 2,000 nga ektaria; (2) maysa a kilometro a fish shelter zone nga umabot iti 1,000 ektaria; (3) maysa a kilometro a buffer zone para iti selective fishing nga umabot iti 1,000 nga ektaria; ken (4) 13 a kilometro a paset ti kabaybayan a sakup ti Ilocos Sur a nairanta para iti deep sea fishing nga umabot iti 13,000 nga ektaria. Masarakan daytoy kadagiti 16 a coastal towns ken dua a siudad ti probinsia.

Umabot met iti 53,000 nga ektaria ti sabali pay nga usar ti daga iti probinsia a maaw-awagan iti agricultural productivity zone wenno kataltalonan, kas kuna ti Department of Agriculture idinto a mapan a 14,000 nga ektaria ti agrarian reform communities base iti report ti Department of Agrarian Reform.

Babaen kadagitoy a datus, nainaw ti Ilocos Sur Growth Center Integrated Area of Development wenno GroCIAD 2020 Vision tapno isu ti agbalin a giya dagiti agtuturay para iti pannakamanehar ti probinsia iti uneg ti sumaruno a maysa a dekada. Inurnos ken inlibro daytoy ti provincial planning and development office iti panangidaulo ni Dr. Enrie Mendoza II.  Nakatutok daytoy iti pannakailung-aw dagiti awanan manipud iti kinapanglaw, ken agribusiness wenno negosio manipud iti agrikultura ken ecotourism.  Mamati ni Gov. Luis “Chavit” Singson a kasapulan nga iyun-una ti gobierno dagiti napanglaw isu a “pro-poor” ti kangrunaan nga estratehia ti GroCIAD.

Nabingay ti GroCIAD iti uppat a quadrant areas of development ti Ilocos Sur maibatay iti lokasion dagitoy tapno nadardaras a makita no ania dagiti maikanatad a proyekto a maipan iti tunggal quadrant.

Quadrant I:  Metro Cabugao “Ilocos Sur Freeport Special Economic Zone”

Buklen ti Metro Cabugao dagiti innem a makin-amianan nga ili ti probinsia a pakaibilangan ti Sinait, Cabugao, San Juan, Magsingal, Sto. Domingo ken San Ildefonso. Kadagiti nadakamat nga ili, ti laeng San Ildefonso ti awanan iti kabaybayan. Nalawa dagiti kataltalonan ditoy a mamulmulaan iti pagay, mais, tabako ken dadduma pay a high value commercial crops. Umabot iti 142,724 ti populasion iti daytoy a quadrant a kaaduanna ti mannalon ken mangngalap.

Adda ditoy ti Salomague seaport a naiproponer iti Kongreso nga agbalin nga Ilocos Sur Freeport and Economic Zone iti pasetna ti Cabugao ken San Juan. Daytoy a puerto ti agbalin a kangrunaan nga export-market support facility para iti Ilocos Sur ken kaparangetna a probinsia babaen ti panagbalinna a kangrunaan a pasilidad iti pannakaitandudo ti merkado, turismo ken agribusiness.

Addaan met daytoy iti potensial iti benneg ti turismo gapu ta masarakan ditoy ti shrine ni Sto. Kristo iti Sinait ken ti St. William the Hermit Parish iti Magsingal, dua kadagiti pito a pilgrimage churches iti probinsia; addaan daytoy iti napipintas nga igid ti baybay, addaan iti museo a pakakitaan ti naglabasan ti probinsia kasta metten iti natural nga atraksion kas iti Pikkang Falls ken Tapao Mountain Resort iti San Juan ken Rebba Falls iti Cabugao.

Agserbi met ti BArang-ay Demofarm iti Labnig, San Juan a pagtuladan dagiti mannalon iti pannakaipakat kadagiti kabaruan a teknolohia iti panagtalon ken ti panangadaptarda kadagitoy kadagiti lugarda. Ditoy pay a makita no kasano a maingato ti kalidad dagiti dingo.

Kangrunaan ngarud a proyekto a masapul iti daytoy a quadrant ti pannakaituloyen ti  Ilocos Sur Freeport and Economic Zone, pannakasimpa ti Cabugao, Ilocos Sur-Nueva Era, Ilocos Norte-Danglas, Abra Road, pannakaipaay iti agduduma a proyekto iti aquaculture ken mariculture, ti pannakaitultuloy ti operasion ti BArang-ay demofarm ken pannakamanehar dagiti kabaybayan ken pannakaipatakder kadagiti pasilidad iti hospitality industry tapno dumur-as ti turismo.

(Adda tuloyna)