Footer

SALAYSAY: Ti Ilocos Sur iti uneg ti sumaruno a 10 a tawen (Tuloyna)

Padasen pay a saksian dagiti naidumduma a kultura dagiti natibo kas iti ubong ti baboy ti sangabarangay iti Sitio Tubalina, Barangay Bussot, G. del Pilar, no sadino a matartaraken amin a baboy dagiti residente ken mailasin ti bukodda a taraken babaen ti panangawagda iti nagan ti baboyda.Ti gamangan iti Ul-uling, G. del Pilar a pakakitaan kadagiti agaabay nga agamang a pagidulinan iti apit a pagay wenno panangobserba iti nadumaduma a sala ken dayyeng dagiti katutubo. Maipasdek pay ti slope protection tapno malapdan ti panagreggaay ti daga ken natalged dagiti motorista ken turista a bumisita aglalo iti tiempo ti tudo. Gapu ta agkurang ti mabalin a pagpalabasan iti rabii iti daytoy a paset, mabalin met a serken dagiti igipupuonan ti panangipasdek kadagiti mountain resorts. Iti agdama, adda dagiti sumagmamano a pribado a resort iti Cervantes idinto a congressional funded ken tartarawidwidan ti LGU ti masarakan iti Suyo.

Kabayatanna, mabalin a pagpallailangan ti napino a kadaratan ti Sabangan, Santiago ken agisayangkat ti agduduma a summer sports ken water sports iti natalna a kabaybayanna. Maysa metten nga atraksion ditoy ti Bikini Open a maisaysayangkat iti tunggal kalgaw a pakisalipan dagiti agkakalapsat a babbalasang ken agkakamatso a babbaro manipud iti rehion Uno ken Metro Manila para iti titulo a Mr. and Miss Bikini Open.

Tapno maaddaan met iti kanayonan a pagbiagan dagiti umili malaksid ti panagmula iti pagay, tabako ken nadumaduma a root crops, punduan ti gobierno probinsial babaen ti kooperatiba ti pannakaipasdek dagiti small scale processing plants a mangproseso kadagiti produktoda nga ube tapno agbalin nga ube jam, ube candies, ube powder a mausar iti panagaramid iti sorbetes ken ube wine; laya tapno agbalin a ginger tea powder wenno salabat; lokal a kape tapno agbalin nga instant coffee; ken ti pannakapadur-as ti tapey wenno rice wine. Makikammayetda iti DTI ken DOST para iti pannakapapintas ti pakete, pannakailawa ti merkado ken pannakasiguro ti nangato a kalidad dagitoy.

Adu dagiti naidumduma a klase ti orkidia iti kabakiran ti Ilocos Sur. Mangipatakder ngarud ti gobierno probinsial iti orchidarium a pakataraknan ken pakapaaduan dagiti orkidia. Ditoy met a maidispley dagiti orkidia a mabalin a gatangen dagiti turista ken orchid collectors.

Guyugoyen met ti gobierno probinsial dagiti IPs tapno agaramidda iti adu a replika ti agduduma a natibo nga instrumento musikal a maus-usar laeng kadagiti pabuya ken ritualda. Ponduan met laeng daytoy ti probinsia babaen ti kooperatiba. Tumulong met ti NCIP para iti training ken DTI para iti quality control dagiti partuatda. Mailako dagitoy kas souvenir kadagiti turista.

Masapul met ti pannakaprotehir ti biodiversity ken maliklikan ti agtultuloy a pannakakalbo dagiti kabambantayan. Prioridad ngarud ti pannakamula ti 50,000 nga ektaria a mabalin a mulaan iti kaykayo. Dagiti kayo a mabalin a paggapuan iti lana  (biofuel) ti bungada kas iti bittaog, niog ket tawwatawwa ti maimula iti maysa a pasetna tapno agbalin a panguartaan dagiti lumugar iti masanguanan. Agawisto metten ti gobierno kadagiti investors tapno maipasdek ti maysa a planta a mamagbalin kadagiti bunga kas biodiesel. Makatulong daytoy iti  ikakabassit ti panagdependetayo iti lana manipud iti uneg ti daga kasta pay nga agbalin daytoy a paset ti adbokasia kontra iti panagbaliw ti panawen (climate change) a maysa itan a serioso a parikut ti sangalubongan.

Babaen met iti pannakikoordinar iti DENR, itandudo pay ti gobierno probinsial ti panagmula iti exotic fruit trees kas iti lansones, marang, rambotan ken lychee a mayataday iti nalamiis a klima ditoy. Mailako dagiti bungada iti baba babaen kadagiti nalpaston a proyekto ti kalsada ken iti puerto ti Tagudin. Kas pangarigan adu unay ti bungada para iti kasapulan ti probinsia, mabalin a maproseso dagitoy tapno mailatada para iti nailian ken ganggannaet a merkado. Mabalin daytoy a serken dagiti pribado a negosiante.

Adu pay nga agpayso dagiti kasapulan nga aramiden dagiti agtuturay ti Ilocos Sur tapno sumayaat ti panagbiag ti tunggal Ilokano. Kuna pay ketdi ti dadduma nga agtagtagainep a siririing dagitoy gapu ta kasla narigat a maaramid dagiti proyekto a nairaman iti Ilocos Sur GroCIAD. Ngem kas kuna ni Gov. Chavit, nasaysayaat no adda daytoy a giya a suroten tapno agbalin a naan-anay nga industrialisado a probinsia ti Ilocos Sur. Agtultuloy ti pannakipatangna kadagiti investors manipud China ken dadduma pay a pagilian tapno awisenna dagitoy nga agipuonan iti probinsia gapu ta ammona a dakkel ti maitulong dagiti pribado nga agipupuonan iti pannakatungpal ti GroCIAD. Dawdawatenna met kadagiti amin nga umili a tumulongda iti pannakatungpal dagiti sirmata tapno awanton ti napanglaw iti probinsia kalpasan ti sangapulo a tawen.#

Comments are closed.