Footer

Superbug: di kabaelan a lapdan antibiotics panagwarasna (Umuna a paset)

Itay nabiit, namallaag ti Department of Health (DOH) iti publiko iti posible nga iseserrek wenno pannakaiserrek iti pagilian ti naireport a pagam-amkan unay iti sangalubongan iti agdama, ti kabarbaro la unay a takuat a bakteria a managan iti New Delhi metallo-beta-lactamase (NDM-1) ket impaganetgetna ti panagannad ken panagsiput a nalaing dagiti tattao iti mapaspasamak iti komunidadda lalona iti pakaseknan ti salun-at.

Inawaganda daytoy kabarbaro a takuat iti superbug genes a maibilang a  pagam-amkan agsipud ta awan pay ti masinuo nga agasna. Awan man la ti pangontra nga antibiotics koma. Uray ti kapigsaan nga antibiotic a managan iti carbapanems ket saanna a matiped wenno malapdan ti inna panagraira.

Ti carbapanems ket maysa a tipo ti antibiotic nga addaan iti nasiken nga istruktura a napigsa a pangontra iti beta-lactamase enzymes a parnuayen dagiti bacteria, pakairamananen ti NDM-1. Maus-usar laeng daytoy nga antibiotic a kas kakaisuna a remedio kontra kadagiti multi-drug resistant infections.

Pagam-amkan no mailaok wenno lumaok daytoy a bakteria kadagiti sabsabali pay a bakteria ken virus a kas iti E. Coli, ta pumigpigsa pay ti resistensiada a dayta iti makagapu iti kinaawan iti solusion a pangontrol wenno pangpukaw itoy.

Ti karigatan, nalaka laeng a maiyakar. Ti naakaran ket nalakana laeng a maiyakar iti sabali a tao a dina ammo wenno mapupuotan. Maiyakar ti bakteria babaen ti ultimo a pannakipasamano, abrasa,  pannakaipunas wenno  pannakaiggem kadagiti entry point iti bagi a kas iti bibig, agong, lapayag ken sugat. Nalaklaka a maakaran dagiti siguden nga agsagsagaba iti auto-immune disorders a kas iti HIV ken dagiti pasiente a maipaspasidong iti chemotherapy.

“We are potentially at the beginning of another wave of antibiotic resistance, though we still have the power to stop it,” kuna ni Christopher Thomas, Maysa professor ti molecular genetics iti University of Birmingham, iti maysa a report. Mamati ni Thomas a malappedan ti pannakaiwaras ti pagam-amkan a sakit no la ketdi masurot a naannayas ti infection control procedures. Ti kanayon a panagbuggo wenno panagugas kadagiti ima ket maysa nga standard hygiene measures.

Immawagen ti World Health Organization (WHO) para iti worldwide crackdown kadagiti maab-abuso nga antibiotics para iti medisina ken iti agrikultura. Daytoy ti maysa a rason a makitkita ti nasao a gunglo a makaigapu iti itataud daytoy a superbug genes.

Kasano iti pannakaabuso ti antibiotics?

Iti agrikultura, maab-abuso la unay dagiti antibiotics para iti nadaras ken natalged a production kadagiti manok. Lalo kadagiti taraken nga umabut laeng iti makabulan ket mabalindan a mailako ken masida. Ti rigatna, dagita a manok a posible a naakaran iti bakteria ket makan ti tao. Dayta ti posible a pakaiwarasan ti pagam-amkan a bacteria nga agtinnag  nga epidemia no saan a malapdan.

Maab-abuso met dagiti antibiotics a mailaklako iti over the counter wenno saanen a nasken ti reseta ti doctor. Ta ngamin saanen a masurot ti umno a panagaramat itoy. Gagangay a mausar laeng daytoy iti uneg ti makalawas wenno pito nga aldaw ken agpalabas iti sumagmamano a bulan santo manen mabalin iti agusar ngem agtultuloy lattan ti pannakausarda nupay saan koma a mabalin.

Ti maysa pay a rason iti itataud daytoy a bacteria (NMD-1) ket ti nadaras unay nga irarangpaya ti health tourism iti Asia. Lalona iti India a daydaywen dagiti taga-Lumaud (West) gapu iti kinalaingda iti cosmetic surgery, cancer treatment ken nagduduma a klase iti organ transplant. Mapattapatta nga agbalor daytoy medical tourism iti $2.3 billion inton 2012. Iti India ti pagturongan dagiti agad-adal ken mangal-ala iti ekspertisda iti medisina iti ayatda a makasursuro iti medical procedures, lalona kadagiti nadakamat a field expertise.

Uray ti pagilian ket dakkel ti naipaay ti medical tourism iti ekonomia, lalona iti kidney transplant. Nupay awan ti pammalubos ti gobierno itoy a banag, adu latta ti simrek a turista iti pagilian nga immay nagpaagas kadagiti doktortayo, lalona iti sakit ti kidney. Nalatak unay ti pagilian gapu iti kinalaing dagiti doktortayo a mangiwayat iti operasion. Kangrunanna, am-amang a nalaklaka ti magastos ditoy ti pasiente no maikumpara iti panagpaagasna iti western countries.

(Adda tuloyna)