Footer

SALAYSAY: Naulimek a rabii, nasantuan a rabii

Simple laeng a tattao ti nangputar iti liriko ken  melodia iti nalatak a kansion a “Silent Night”. Ngem iti baet ti kinasimplena, nagbalin daytoy a kanta ti paskua a kinankanta dagiti minilion a tattao iti nadumaduma a paset ti lubong.

Napintas nga estoria no kasano a naipasngay daytoy a kanta. Idi aldaw ti Disiembre 24, 1818, awan ti madadaan a kantaen ti konregasion nga idauluan ni Pastor Joseph Franz Mohr. Nadadael ngamin ti organo. Nalagip ni Fr. Mohr ti pinutarna a daniw dua a tawenen ti napalabas. Daytoy ti inkeddengna a paikkan iti melodia manipud iti gayyemna a ni Franz Gruber, mangisursuro, adda ammona iti musika ken choirmaster. Inkamakam ngarud ni Gruber nga inyaramidan iti melodia tapno kantaenda iti misa iti tengnga iti rabii.

“Stille Nacht” ti orihinal a paulo ti kansion. Nakanta daytoy iti St. Nicholas Church, bassit a simbaan ti Oberndorf, Austria iti misa ti tengnga ti rabii ti Disiembre 24 idi 1818. Iti dayta a rabii, 182 a tawenen ti napalabas, naipangeg daytoy a kanta a kinompania laeng ti gitara.

Agingga ita ket misterio pay no kasano a naputar ken naikanta daytoy iti daydi a rabii. Segun iti sumagmamano a historian, nadadael ti organo ti simbaan ket kapilitan a pinaikkan ni Fr. Mohr ti melodia ti pinutarna a sinurat dua a tawenen sakbayna ken ni Gruber. Sabali a historiador ti nagkuna a kayat laeng ni Fr. Mohr ti mangipangeg iti baro a kanta ti paskua a maaramat ti gitarana.

Agtaltalinaed a misterio no kasano a nakaparnuay ti maysa nga ubing a padi iti kasta nga ingget simple ngem ingget pintas a bersionna iti pannakaipasngay ti Mesias ken no kasano a naikkan ti maysa nga ordinario a musikero-mangisursuro iti ingget lamuyot a melodia ti pinutar a daniw ti padi. Ngem aniaman ti pudno, sibabara nga inarakup ti sibubukel a sangalubongan daytoy napnuan pintas a kanta nga uray idi tiempo ti gubat ket agpada a kinanta dagiti soldado iti agsupanget nga armada.

Mapapati a kalpasan ti panangkanta da Fr. Mohr ken Gruber daytoy idi Disiembre 24 iti midnight mass idiay St. Nicholas Church, saanen a naitaltalek daytoy. Saan metten a nabirokan pay ti orihinal a komposision.

Ngem nagasat ti lubong ta nasarakan ti maysa nga agar-aramid ken agtartarimaan iti organo, ni Karl Mauracher, ti kopia ti komposision idi napanna tinarimaan ti organo iti Oberndoff ket inyawidna. Pagsayaatanna met ta nangaramid ni Gruber iti sumagmamano pay nga orchestral arrangements iti komposisionna.

Pimmusay ni Fr. Mohr a nakurapay idi 1848 agsipud ta inaramatna ti sapulna kadagiti marigrigat a nataengan ken para iti panagadal dagiti ubbing iti nakaidestinuanna a lugar iti Wagrain.

Pimmusay met ni Gruber a saan a naited kenkuana ti kredito a nangputar iti melodia ti Stille Nacht. Nupay nagsurat kadagiti otoridad ti Berlin nga isu ti komposer iti kanta, saanda a namati ket impatoda ketdi nga aramid daytoy ni Haydn, Mozart wenno ni Beethoven.

Napaneknekan laeng a ni Gruber ti pudpudno a nangaramid idi nasarakan ti mapukpukaw nga arrangement a nakakakitaan iti insurat ni Fr. Mohr iti makannawan a suli ti “Melodie von Fr. Xav. Gruber.

Naladaw man a nailinteg daytoy ngem iti kamaudianan, naited met laeng ken ni Gruber ti pudpudno a respeto ken pammadayaw gapu iti panangputarna iti melodia a kinanta dagiti nasurok 300 a kumakanta iti sangalubongan ken naiyulog iti 14 a lengguahe.#