Footer

Niños Inocentes: biktima ti kinagamrud iti turay

Mapukpukawen kadagiti agtutubo ken urayen dagiti nataengan ti kinapateg daytoy a petsa, aldaw a pananglagip iti Niños Inocentes. Napateg  unay ti pannakaammotayo iti kaipapanan daytoy nga aldaw ta saanna  laeng nga isuro ti asinoman a mangipateg kadagiti ubbing no di pay  degdeganna ti bileg ti pammati.

Nupay saanen a nasantuan daytoy nga aldaw iti Simbaan, kadagiti pannursuro ken iti doktrina kristiana, nasken nga ammotayo ti kinapateg daytoy nga aldaw.

Saan laeng a katoliko ti manglagip iti Niños Inocentes, napateg daytoy nga aldaw uray kadagiti dadduma a sanga ti kristianismo.  Isuna laeng ta nagduduma ti aldaw a panangselebrarda, adda petsa 27 ken petsa 29. Ngem kadagiti katoliko, sangkagimongan a lagipenna daytoy nga aldaw iti petsa 28.

Ta ania ngamin aya ti makunkuna  a Niños Inocentes? Maysa daytoy a pananglagip iti pannakapapatay kadagiti rinibribu a maladaga ken ubbing a lallaki nga agtawen agingga iti dua sadiay ili ti Bethlehem ken ti aglawlawna idi panawen ni Ari Herodes.

Agduduma ti bilang dagiti biktima ti pammapatay babaen ti pammilin ni Ari Herodes. No ibasar iti liturhia dagiti Griego, 14,000 dagiti napapatay a maladaga ken ubbing a lalaki. Kadagiti Syrians, immabut ti 64,000 nga  ubbing a lallaki ti pinamasaker ni Ari Herodes. Kadagiti met medieval writers, pattapattaenda nga immabut iti 144,000 nga ubbing a lalaki ti pinapatay dagiti soldadona. A

Ngem kadagiti katoliko, sobra wenno pinagbasisaw dagiti Syrians wenno medieval writers dagiti numero wenno bilang dagiti napapatay nga ubbing a lalaki. Kas mabasa iti Catholic Encyclopedia idi 1910, mapattapatta nga  innem agingga iti duapulo laeng nga ubbing dagiti namasaker ken adda met ngata sangadosena wenno ad-adu pay kadagiti aglawlaw ti Bethlehem, saan a pinullo ribu, kas pattapatta dagiti Syrians ken medieval writers. Posible a daytoy ti kaasitgan iti kinapudno agsipud ta nagbassit nga ili ti Bethlehem, ken nagbassit ti populasionna.

Aniaman ti pudpudno a bilang dagiti napapatay, saan a makaluban ti nakam-ames a pagteng.

Iti pannakapapatay dagiti awan kabaelan ken awan basolda nga ubbing, nagbalinda a biktima ti kinagamrud iti turay, isuda dagiti martir iti sangalubongan. Isu a naipaay kadakuada daytoy a pananglagip.

Kinagamrud iti turay ti nangiduron ken ni Ari Herodes tapno papapatayna dagiti maladaga ken ubbing a lalaki sadiay Bethlehem kadaydi a panawen. Dakkel ti panagamakna iti pannakaipasngay ti ari ta daytoy la ketdi ti mangsukat kenkuana a mangituray. Ngamin, naipadto ti pannakaipasngay ti Mesias. Iti panangsapsapul dagiti tallo a mago, da Gaspar, Melchor ken Baltazar, iti Messias, napanda nagdamag ken ni Ari Herodes ken Ari Herodes no sadino ti pakasarakan ti ari nga impakdaar ti dakkel a bituen a sursurotenda tapno mapanda agdayaw. Inyunay-unay ni Ari Herodes kadagiti tallo a mago nga ipakaammodanto met kenkuana no masarakanda ti kaipaspasngay a Messias tapno mapanto met agdayaw. Ngem kunkunana laeng dayta. Kinapudnona, adda  panggepna a patayen ti Mesias tapno mapukaw ti asinoman a karibalna iti panagturayna.

Nasarakan dagiti tallo a mago ni ubing a Jesus iti maysa a kulluong. Ngem nagparang ti maysa nga anghel kadakuada ket pinakdaaranna ida a saandan nga agsubli iti pagarian ni Ari Herodes ken sumiasidan iti dalan nga aggawid iti pagilianda. Saan ngarud a nagparang pay dagiti tallo nga ari ken ni Ari Herodes.

Nagpungtot ti nadangkok nga ari. Imbilinna ti pannakapapatay amin a  maladaga a lalaki agingga iti agtawen iti dua iti Bethlehem ken iti aglawlaw daytoy. Saan nga ammo ni Ari Herodes a sakbay ti masaker, napanen nagpakni sadiay Egypt ti Nasantuan a pamilia.

Nailanad iti Nasantuan a Biblia ti pannakapapatay dagiti ubbing iti Mateo 2: 16-18: “Napalalo ti pungtot ni Herodes idi madlawna a sinikapan dagiti mamasirib (mago). Iti kasta, imbilinna a mapapatay amin nga  ubbing a lallaki iti ili a Bethlehem ken kadagiti kabangibangna – dagiti agtawen iti dua wenno nababbaba – segun ti panagparang ti bituen kas pakaammo kenkuana kadagiti mamasirib.

Natungpal ngarud ti impadto ni propeta Jeremias:

Idiay Rama, nangngeg ti arimbangaw,

Nasaem a sangsangit ken dungdung-aw;

Dungdung-awan ni Raquel dagiti annakna,

Ta natayda amin a  padapada,”

Martir dagitoy nga  ubbing. Natayda, napapatayda iti nagan ni Jesus. Isu a naawaganda pay iti Flores Martyrum wenno kaunaan a martir.

Sadiay met Europa, awaganda daytoy nga aldaw iti Feast of Childermas a pannakaangay iti childermas (children’s mass) wenno nasantuan a misa para kadagiti ubbing. Saan laeng a misa daytoy a pananglagip iti flores martyrum no di pay karamanen dagiti ubbing a natay a di pay naiyanak lalo la  unay dagiti bunga ti aborsion wenno nairanta a panangiregreg iti sikog. Mairaman metten ditoy dagiti ubbing a biktima ti gubat, dagiti biktima ti kinabukatot ken kinakurakot dagiti adda iti poder nga addaan iti dadakkel a bituka ken bimmasisaw a buksit, dagiti biktima dagiti abusado a didiosen a saan a mabmabsog kadagiti nagduduma nga scam ken di nainkalintegan a pananggastos iti kuarta nga imbuis dagiti kakaasi nga umili, dagiti biniktima dagiti saan a makaammo a ti kinaameng ken dagiti innem pay a pito a kardinal a basol ket aramid a di maikanatad iti gimong a nainkappiaan iti nagan ti Mannakabalin.#

Comments are closed.