Footer

EDITORIAL: Agtiktiktik a Bomba

Idi 2000, rinambakan ti Population Commission ken ti United Nations Population Fund ti World Population Day babaen ti temana a “Tignay Maikontra iti Kinapanglaw: Pabilgen, Salakniban, Adalen.”

Inreport met ti National Statitics Office a manipud 1995 agingga iti 2000, napardas ti panagpangato ti populasion ti Filipinas ta umabot iti 2.37%, nangatngato nga amang ngem ti dinakamat ti World Gazetter a pigura ken iti agdama a population growth a 1.54%.

Maikatlo a kangatuan ti kapardas ti panagadu ti populasion ti Filipinas kadagiti 20 a kaadduan iti agindeg a pagilian ket nangatngato laeng ti Pakistan ken Nigeria, nga agpada nga addaan iti 2.6% growth rate.

Gapu iti di malapdan a napardas a panagadu ti populasion ti Filipinas, addan ti pagilian iti maika-14 a puesto a kaadduan iti populasion ngem manamnama a ngumato iti maika-12 a puesto kadagiti 243 a pagilian iti nasapsapa ngem 2003.

Kas maibatay iti sensus nga inwayat ti gobierno ken nakumpleto idi Mayo 2000, umabuten iti 76.49 milion ti populasion ti Pilipinas, ket umad-adu ti populasion iti aganay a 1.7 milion iti tinawen.

Ti makaburibor-panunot: simmuyop met ti bilang dagiti marigrigat a Filipino iti dandani kagudua iti bilang ti populasion.

Iti sabali a pannao, umabot iti 32 milion dagiti Filipino a maibilang a napanglaw. Wenno kayatna a sawen uppat iti sangapulo a Filipino ti agbibiag iti nababbaba ngem P38 iti inaldaw, ti pingir ti kinapanglaw nga intuding ti gobierno.

Kuna ti Population Commission: “Iti panagadu dagiti maiyanak ken kabarbaro a pamilia, manayonan met dagiti kangrunaan a kasapulan dagiti tattao tapno agtultuloy ti naintaoan a panagbiag.”

Kuna met ti maysa nga opisial ti PopCom: “maysa a situasion ti kinapanglaw a manguksob iti dignidad dagiti tattao.”

“Saan laeng a maipapan iti matgedan ti kinapanglaw. Saan laeng a ti mabalin a mapagteng nga istatistika, ngem maysa a realidad nga agtunged iti nakas-ang a pagtungpalan,” kinunana.

Iti nalawlawag a pannarita, napardas unay ti yaadu ti populasion no maidilig iti panggedan, produksion ken uray iti teknolohia.

Iti yaadu unay ti populasion, umad-adu dagiti awan panggedan, bumasbassit ti taraon a pagbibingayan dagiti umili ken saan a makaanay ti serbisio ti salun-at, pabalay, edukasion ken dadduma pay a kasapulan dagiti tattao.

Idi 2000 a naireport daytoy a kasasaad ti pagilian mainaig iti problema ti populasion. Addatayon iti 2011. Adda kadin nagudilan ti pagilian mainaig iti pannakasolbar daytoy a problema?

Ngem iti agdama a panagtaray ti gobierno a politika dita, politika ditoy, maitungtungkua la ketdi daytoy a sosial a problema.

Kabayatanna, kayarigan daytoy ti dakkel a bomba daytoy a problema a bumtak bigat-kasangaldaw a mangiremrem iti pagilian iti gayunggayong ni kinapanglaw.#