Footer

SARITA: DUMNGEG SAKBAY KUTAK (Maudi a paset)

Gunggonam!” imbales ni butirog a nangap-apros iti kimmaramba a boksitna, ken napaliiwmi a mangrugin a tumrem dagiti ling-etna. “Adda pay mannurat dita daya…”

“Ni Rino Cabalse, premiado a mannurat,” inyagaw ni Allit, “ken agsursurat pay iti drama iti radio, ken ti kasinsinna, ni Cecille Reyes-Apigo. Ngem kadagiti dadduma pay a barangay a kas iti Catarongan, Casilagan, Sarming, Capasanglay, Estancia ken Aludig ket awan ti malagipmi a mannurat iti Iluko.”

“Isu a surotentayo ti kalsada nga agpaamianan dita dayaen ti Sta. Lucia,” kinuna ni butirog. “Ti Barangay Ansad, nakaipablaak metten iti salaysay iti Singising Magasin ni Corazon Cabildo a taga dita. Ngem dagiti barangay ti Dinalapus, Oasay, Sta Quiteria ken Capariaan, ket awan ti malagipko a mannurat.”

Binuyami ti panangkudkod ti drayber ti kulotna, langana ti matektekanen a talaga nga agur-uray iti batangna a mangiyablat manen iti gagarana. Ngem nginilangilanmi ta inunaan manen ni butirog a sumao.

Ania ngata nga agpayso ti gagara ti drayber?

“Manipud iti kalsada nasional iti krosing idta poblasion, no agpalaudka, dagiti barangay ti Bagbag, Turod ken Pantar iti igid ti baybay. Iti amianan, dagiti barangay ti San Dionisio ken Limmansangan iti makindaya agingga iti national highway. Ngem awan sa ti mannurat iti Iluko kadagita a barangay,” nagkiyyet ken naglibbi pay ni butirog.

“Intayo iti national highway,” kinuna ni Allit.

Ni manen butirog ti nangallawat: “Iti kalsada a kumamang iti umuna a probinsia a madupar iti kabambantayan, umuna ti Barangay Lesseb. Adda nalaing a mannurat dita. Nag-news editor iti Singising Magasin, ni Juan Manuel Pineda. Iti sumaruno, Barangay Lussoc, dua dagiti nalaing a mannurat dita. Ni Abundio del Castillo ken ni Mr. Sinniriban!”

Nagtalangkiaw ti sangaili a kasna la damdamagen no asino dayta ‘Mr. Sinniriban’ iti Singising Magasin.

“Ni Ricardo Querubin, compañero, ti linawas nga agaramid iti sinniriban wenno crossword puzzle,” ni manen ni butirog. “Ti sumaruno a barangay ket Calungboyan. Ngem dagiti dadduma a barbarangay a kas ti Capan-awan ken Bantay Lakay, awan malagipko a mannurat iti Iluko.”

Alusiisenen unay-unay ti sangaili. Saanen a makaidna. Saanna ngatan a mabinnat pay ti aanusanna. Iniggamannan ti tulbek a madadaan a manglapigos. Ti impormasion nga inna koma ipakaammo ket saannan a patuloyen?

Ket inimdenganmi a nagsao manen ni butirog. “Ti maudi a barangay, ti Sta. Mercedez, ti ayan ti watch tower idi tiempo ti Kastila. Adda mannurat a nagtaud dita, ni Pedro Marcelino. Mano amin dagiti mannurat, compañero?”

Ngem napaliiwmi a nagngilangil laeng ti alusiisen unay a sangaili. Nagmurareg. Ingngarietna a linapigos ti tulbek. Pinigsaanna a kinugtaran ti karang ti traysikelna. Rinebulusionanna.

Napamalangakami. Marurod san ti drayber iti panagkitami.

“Awan bibiangkon no ili dagiti natataraki ken nalalaing a mannurat ti San Leonardo! Ti gagarak ditoy ket ti panangtuntonko no asino da Jimmy, Ambrose, ken Michael. Ngem ibagakton ken ni Kayong Andres a nagballogda! Ballog a dagitoy, ta diak ida a masarakan!” Ginandatnan nga isikko ti traysikel. Ngem napaspaspas pay ngem alas kuatro ni Allit a nangigawid ti manibela ket nagdardaras a limmagto a limmugan iti traysikel. Sinarunok met a. Timmaray a napan nagpuesto iti likudan ti drayber ni butirog.

Nagaripapakami ta pimmanaw ti drayber iti sango ti manibela. Nakarupanget ken nagduaanna pay a kinuraykay ti kulotna: “Apay, dakayo aya ti birbirokek?”

Nagtungtung-edkami laeng.  Awan makatimek.

“Nasayaat laeng no di pay kinawkakawkaw a kaldo ti paragpag ti baka ken inanger a balballawas ti masangpetantayo! Naibus ngatan tay kappukan ken imbaliktad a karne ti urbon a baka. Natamnay ngatan ti pinapaitan a kanayon a matibnokan. Nalabnaw ngatan no dida pay nagbugoan a, ti digo ti sinkutsar a kalding ken inkisap ti kilawen. Anusanyonto laengen a, dagiti ulo ti tinuno a sangabaniera a paltat-african; dagiti siit ti tinuno a rugso ken buslogan; ken murkat ti indalangiding a pusit ken kurita. Nagadunto la ngamin a saoyo; di dumngeg nga umuna…” agngilngilangil ti drayber, ngem umis-isem ketdi a maimatanganmi.

Kasla met napitpit nga ampipit dagiti dua a dida pulos makatimek. Awan dumada tay mula a bainbain a nagkitem iti bainna iti nangsagid kenkuana.

Pinaliiwmi ti drayber a mangpakpakayaskas itan ti traysikelna. Kasna la ipalpalagip kadakami babaen ti agbabasa a rungiitna ken nalukaylukay a ngilangilna nga iti interpersonal a komunikasion ket importante la unay a dumngeg nga umuna sakbay nga agsao; saan nga unaan nga agsao ti mangited iti impormasion ta amangan no napateg la unay dayta. Dumngeg sakbay kutak; ngem ti napasamak, kutak met a kutak ita da butirog ken Alutiit, isu nga inda napitpit! Nagistayanen napukaw ti libre a lamut a mangpanganga-mangbukirad koma iti puseg.

Binay-anmi lattan nga agkatkatawa ti drayber a maymaysana, ken lalo pay a nangpabanesbes ti tumanagatag a traysikelna nga agpaabagatan. Naulimekkami ta nalawlawagankami:  nakapidutkami ita a bigat iti dakkel nga adal iti biag – maysa a maregmeg ti balitok — a nasisita la unay a kasapulanmi iti inaldaw-aldaw.#